Η σταθερότητα στο κέντρο της ελληνικής προεδρίας

Η προεδρία της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας ανέδειξε τη σπουδαιότητα άμεσης σύνδεσης των εθνικών προτεραιοτήτων με τα ενδιαφέροντα της διεθνούς κοινότητας για άμβλυνση των εντάσεων, του αναθεωρητισμού, των ακροτήτων και της κάθε μορφής τρομοκρατίας, που εκδηλώνεται είτε με στρατιωτικές εισβολές στην επικράτεια γειτονικών χωρών είτε με την τρομοκρατία ομάδων εξτρεμιστών κάθε ιδεολογίας και κοσμοθεωρίας.

Στην εποχή μας πολλοί ηγέτες κρατών, πολιτικοί, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, αναλυτές, επαγγελματίες διπλωμάτες και ευρύτερες ομάδες της κοινωνίας, απογοητευμένοι από τις διεθνείς προκλήσεις, θεωρούν ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν υφίσταται. Όμως, ευτυχώς οι πρόσφατες διεθνείς αντιδράσεις απέναντι στην Τουρκία, που αλαζονικά οδηγεί και τη Λιβύη σε παρανομίες για να εξορκίσει την αποτυχία των επιλογών κάθε τουρκικού καθεστώτος, κεμαλικού ή και ισλαμικού, περί περιφερειακής ηγεμονίας της Άγκυρας, αναπτέρωσε όσους επίμονα αποζητούν οι πολιτικές να βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο. 

Με την ομιλία του ο Έλληνας πρωθυπουργός στο Συμβούλιο Ασφαλείας ολοκλήρωσε έναν κύκλο δραστήριας ελληνικής διπλωματίας, που εξυπηρετεί τη σταθερότητα και στρέφεται κατά κάθε αυταρχικής κρατικής ηγεσίας, για την περίσταση κατά της Τουρκίας, που ακροβατώντας συνεχίζει να παρανομεί.

Μια βρετανική αντίφαση

Στη μεγάλη εικόνα, που βλέπει καθημερινά η διεθνής κοινότητα, προστίθενται ψηφίδες που επιβεβαιώνουν ότι κράτη και κυβερνήσεις, όσο ισχυρά και αν θεωρούν ότι είναι, κάποια στιγμή της πολιτικής τους διαδρομής, κυρίως όταν υπεροπτικά αντιμετώπισαν δημοψηφίσματα λαών, υποχρεώνονται να προστρέξουν σε δημοψηφίσματα για να αλλάξουν ατυχέστατες αποφάσεις ηγετών τους, εξαιτίας των οποίων οδηγήθηκαν στην καθυστέρηση. 

Το Ηνωμένο Βασίλειο με δημοψήφισμα αποφάσισε το Brexit. Ο Άντι Μπέρναμ, πρωθυπουργός ήδη 100 ημερών στο Ηνωμένο Βασίλειο, αναγνωρίζει ότι για την επιστροφή στην Ε.Ε. «πρέπει να διασφαλιστεί ότι το κοινό, ο βρετανικός λαός, έχει τον τελευταίο λόγο», τασσόμενος εμμέσως πλην σαφώς υπέρ ενός νέου δημοψηφίσματος για ανατροπή του Brexit. 

Όμως, το Λονδίνο συνεχίζει να αμφισβητεί τη δύναμη του δημοψηφίσματος των Κυπρίων, που ακύρωσε το σχέδιο Ανάν. Ο Βρετανός πρωθυπουργός με πολιτική συνέπεια, μετά τις δημόσιες δηλώσεις του, οφείλει να αναπροσαρμόσει τη στάση του στο Κυπριακό, αναγνωρίζοντας την ισχυρή απόφαση των Κυπρίων, μετά το δημοψήφισμα, για ενιαίο κράτος μέσα στην Ε.Ε.

Πρωτοβουλίες αποκλιμάκωσης

Ο Έλληνας πρωθυπουργός και ο υπουργός Εξωτερικών προεδρεύοντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας, σε ένα κλίμα διεθνούς αβεβαιότητας, ανέδειξαν διπλωματική συμπεριφορά συνολικής αντιμετώπισης των διεθνών προκλήσεων. 

Η τουρκική επιθετικότητα, που άμεσα μας παραπέμπει και στην παράνομη κατοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, ήταν ένα από τα πιο σαφή παραδείγματα που πρόβαλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για να γίνουν αντιληπτές όλες οι αβεβαιότητες και ανησυχίες που προκαλούνται από τους ολίγους αυταρχικούς ηγέτες στη διεθνή κοινωνία και στα γειτονικά τους κράτη. 

Η διπλωματική πίεση, που ασκείται στην Άγκυρα και στο καθεστώς Ερντογάν από την ενεργή ελληνική διπλωματία και το άμεσο αποτέλεσμα των ελληνικών πρωτοβουλιών, γίνεται εμφανέστατα ορατή από τις ακραίες αντιδράσεις του καθεστώτος στην Άγκυρα και το επιθετικό λεκτικό που συνεχώς επιλέγεται από την Τουρκία, μετά τη διεθνή αντίδραση που παρακίνησε η Ελλάδα απέναντι στις αυταρχικές, αναθεωρητικές και εκβιαστικές μεθοδεύσεις του καθεστώτος Ερντογάν.

Στην ένταση που καλλιεργείται διεθνώς και στην προσπάθεια να αποκρυπτογραφηθεί το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, η Αθήνα προβάλλει λόγο, πρωτοβουλίες και προοπτικές που εξυπηρετούν την αποκλιμάκωση, παρά το προκλητικό λεκτικό της γειτονικής Τουρκίας. Η επιτυχία της σημαντικής ελληνικής προεδρίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας υποστηρίζεται με την ομοψυχία όλων των Ελλήνων και των κοινοβουλευτικών κομμάτων, παρά το λεκτικό που επιβάλλει η προεκλογική αντιπαράθεση.

Επιστροφή σε έναν κόσμο καταλαγής

Η πολιτική σημασία της κυβερνητικής σταθερότητας εξασφαλίζεται με σχετικά προσεκτική συμπεριφορά της πλειονότητας των δημοκρατικών παρατάξεων στο Ελληνικό Κοινοβούλιο στην ταραγμένη περιοχή μας των γεωστρατηγικών και ενεργειακών προτεραιοτήτων της Ε.Ε. 

Το πολιτικό προσωπικό στη χώρα μας εμφανίζεται να συγκρατεί την ανάγκη τερματισμού των στρατιωτικών εισβολών, αναπροσαρμογής των κοινωνιών στα νέα δεδομένα με σεβασμό στο διαφορετικό, ώστε να πραγματοποιηθεί σταδιακά επιστροφή σε έναν κόσμο καταλαγής.

Παρότι τα πάντα φαίνεται να κινούνται αργά, η Αθήνα, στο εσωτερικό της χώρας και διεθνώς, αξιοποιεί τις εμπειρίες της και τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποίησε, μετά τη διεθνή οικονομική κρίση και την πανδημία, ενισχύοντας τη σιγουριά του πολιτικού συστήματος σε χαλεπούς καιρούς.

Το πολιτικό προσωπικό της Ελλάδας διαπιστώνει ότι δεν επιτρέπονται ολιγωρία και εφησυχασμός. Θα δυσκολευόμουν πολύ να χαρακτηρίσω ως αλαζονεία τα λεκτικά ολισθήματα των πολιτικών στη δημόσια ζωή, στα πάνελ και ιδιαιτέρως στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, αλλά επίμονα από τη θέση και συμμετοχή στον διάλογο της κοινωνίας με τους πολιτικούς εμμονικά στηρίζω την απαίτηση προσεκτικής αξιολόγησης εσωτερικών και διεθνών προκλήσεων, μακριά από τις κραυγές του λαϊκισμού περί ήττας της Ελλάδας από κάθε εγκληματία και παρανομούντα εις βάρος του Διεθνούς Δικαίου, υπερδύναμη ή κατά φαντασίαν περιφερειακή δύναμη.

Πολλές αφετηρίες διαλόγου

Στον δημόσιο διάλογο σκόπιμο είναι να παρέχεται δυνατότητα έκφρασης σε περισσότερες και διαφορετικές προσεγγίσεις των ευαίσθητών διεθνών θεμάτων. Παρατηρείται στην Ελλάδα μία προτίμηση πολλών μέσων διαμόρφωσης κοινής γνώμης σε εκφράσεις που πολώνουν την κοινωνία, απλοποιώντας πολύ σύνθετες διεργασίες των διεθνών σχέσεων και του Διεθνούς Δικαίου. 

Κάθε αναλυτής, ανάλογα με την εκπαίδευσή του και την επαγγελματική του διαδρομή, υπεισέρχεται στην παρουσίαση των γεγονότων από διαφορετική αφετηρία. 

• Ο δημοσιογράφος, η τέταρτη εξουσία, ελέγχει τη λειτουργία της δημοκρατίας και τη συμπεριφορά της κοινωνίας, 
• ο πανεπιστημιακός με την ακαδημαϊκή του ελευθερία και τη θεωρητική του επιστημονικότητα εξαντλεί τις πτυχές του δικαίου και της θεωρίας των διεθνών σχέσεων, 
• ο πολιτικός με την εντολή και τη δύναμη των ψηφοφόρων του εισηγείται πολιτικές στο πλαίσιο των προγραμματικών δηλώσεων του κόμματός του, 
• ο στρατιωτικός, εν ενεργεία ή συνταξιούχος, γνωρίζει την τακτική του πολέμου αν αποτύχει η διπλωματία, 
• ενώ ο επαγγελματίας διπλωμάτης εκπαιδεύτηκε να συνθέτει τα πάντα σε καιρό ειρήνης, όση ένταση και αν έχουν οι διεθνείς σχέσεις, για να μην κυλήσει ο κόσμος σε ολοκληρωτικό πόλεμο ή σε περισσότερες και ευρύτερες περιφερειακές ένοπλες συγκρούσεις.

Ο ρόλος των διπλωματών

Οι διπλωμάτες δεν ορθοτομούν με δογματική απολυτότητα, αλλά σίγουρα αξιολογούν τα πραγματικά γεγονότα συνθέτοντας θεωρία, πραγματικότητα των διεθνών σχέσεων, προσδοκία των κοινωνιών στο εσωτερικό της χώρας τους και διεθνώς. Οι υπηρεσιακοί στο υπουργείο Εξωτερικών δεν χαράσσουν πολιτική, επειδή οι ψηφοφόροι έχουν δώσει την εντολή διακυβέρνησης της χώρας στην κυβέρνηση, αλλά και τον έλεγχο του κυβερνητικού έργου στη μείζονα και ελάσσονα αντιπολίτευση.

Τα διακριτά όρια διακυβέρνησης και διαμόρφωσης διπλωματίας από τα υπουργεία Εξωτερικών και τις υπηρεσίες τους μάλλον συγχέονται από την ελληνική κοινωνία. Η παρανόηση των ρόλων εντείνεται ακόμη περισσότερο επειδή στις δημόσιες συζητήσεις είναι περιορισμένη η συμμετοχή διπλωματών, ενώ κυριαρχούν δημοσιογράφοι συντονιστές, δημοσιογράφοι αναλυτές και άλλοι ανεξάρτητοι αναλυτές (πανεπιστημιακοί, απόστρατοι, διπλωμάτες εκ προσωπικοτήτων). 

Ίσως είναι βαρετή η εξήγηση των διεθνών εξελίξεων από επαγγελματίες που δεν διστάζουν να «μπουν στα παπούτσια του άλλου» για να αντιληφθούν τον αντίλογο χωρίς προκαταλήψεις και χωρίς αποποίηση των εθνικών τους προτεραιοτήτων. Ό,τι καθημερινά αντιμετωπίζουν οι διπλωμάτες, ως επαγγελματίες στους διεθνείς οργανισμούς, στην Ε.Ε., στη διμερή διπλωματία, δεν μπορεί να τα γνωρίζει οποιοσδήποτε, όπως οι διπλωμάτες δεν μπορούν να είναι οι καλύτεροι καθηγητές, οι αξιότεροι δημοσιογράφοι, οι αποτελεσματικότεροι αναλυτές. Πάντοτε στον χώρο της κλασικής διπλωματίας απαιτείται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα η σύνθεση απόψεων και γεγονότων.

Για την πληρέστερη πληροφόρηση της κοινής γνώμης προτρέπεται η ενημέρωση να στρέφεται συχνότερα και στην εμπειρία των διπλωματών. Ό,τι απλοϊκά θεωρεί ο λαϊκιστής ήττα «για την εξωτερική πολιτική μας» στη διπλωματία είναι ένα ακόμη γεγονός που εξελίσσεται στην αναμέτρηση που δημιουργούν οι διεθνείς σχέσεις. 

Η διδαχή του Ναπολέοντα

Οι κρίσεις και οι εντάσεις, αλλά και οι εθνικές επιδιώξεις αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα με τη συνδρομή των υπηρεσιακών παραγόντων, όπως επιτεύχθηκε από την ελληνική προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας για το τουρκολιβυκό, αλλά και με τη μεθοδική ανατροπή κάθε δυσκολίας που πέτυχε η Ελλάδα στη μακροχρόνια διπλωματική αναμέτρηση για την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε.

Με την ομοψυχία που αναδείχθηκε μετά τη σημαντική παρουσία και την ομιλία, έμπλεη μηνυμάτων, του Έλληνα πρωθυπουργού στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, επιβεβαιώνεται ότι η σκληρότητα της προεκλογικής περιόδου «υποκλίνεται» στην ευρύτερη ψύχραιμη αποδοχή της διπλωματικής μας πραγματικότητας. 

Η διαπίστωση του εύρους της κοινωνικής συνοχής, μετά τις σκληρές εμπειρίες της πρόσφατης δεκαετίας, παραμένει μία ενθαρρυντική αξία της αρχής, σύμφωνα με την οποία οι λαοί ομονοούν όταν προκαλούνται από αναθεωρητικούς ηγέτες, έστω και αν διατηρούν τις ιδεολογικές τους διαφοροποιήσεις και επιλέγουν πολιτικές εκκινήσεις βασισμένες σε διαφορετικά κριτήρια, χωρίς να χάνουν τον στόχο επίτευξης των εθνικών προτεραιοτήτων, ακόμη και στις δυσκολότερες διεθνείς συνθήκες.

Επίσης, όσοι διαμορφώνουν την κοινή γνώμη οφείλουν να θυμούνται μία παρατήρηση που αποδίδεται στον Ναπολέοντα: «Με τις ξιφολόγχες μπορείς να κάνεις τα πάντα, εκτός από το να καθίσεις επάνω τους». Η προβολή ισχύος με αποκλειστική αναφορά στη στρατιωτική ισχύ χωρίς πολιτικό όραμα και διασύνδεση με την άσκηση διπλωματίας προφανώς δεν λειτουργεί αποτελεσματικά για την προώθηση των εθνικών συμφερόντων.

Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ η Ελλάδα διά του πρωθυπουργού απευθύνθηκε στη διεθνή κοινότητα προβάλλοντας τη σημασία της διπλωματίας στην αντιμετώπιση των διεθνών προκλήσεων, συνδυάζοντας το όραμα διεθνούς σταθερότητας με τη συμβολή της απαραίτητης αμυντικής ισχύος που εξασφαλίζουν η χώρα μας και η διευρυμένη Ευρωατλαντική Συμμαχία.

Διαβάστε επίσης

Οι παρανομίες των άλλων δεν είναι ήττες της Ελλάδας

Ανταγωνισμοί, εκβιασμοί και ελληνική υπομονή

Η κερδισμένη διεθνής εμπιστοσύνη

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.