Αλέξης Αλεξίου: Η θάλασσα είναι καθρέφτης, αλλά και φυλακή – Ο σκηνοθέτης της ταινίας «Θάλασσα από γυαλί» μιλά στο pontiki.gr

Συναντήσαμε τον σκηνοθέτη Αλέξη Αλεξίου στο περιθώριο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Αφορμή για τη συζήτησή μας, η πρώτη παρουσίαση της τελευταίας του ταινίας «Θάλασσα από γυαλί», που προβάλλεται ήδη στους κινηματογράφους (σχετική κριτική έχει δημοσιευτεί στο topontiki.gr την περασμένη Πέμπτη). Έχουν προηγηθεί τα διακεκριμένα «Τετάρτη 4.45» και «Ιστορία 52», σε ύφος φιλμ «νουάρ», και στα ίδια χνάρια βαδίζει και το πρόσφατο φιλμ. Σίγουρα έχουμε να κάνουμε με έναν από τους πλέον αξιοπρόσεκτους δημιουργούς του νεότερου ελληνικού κινηματογράφου.

Ο σκηνοθέτης Αλέξης Αλεξίου (αριστερά) συνομιλεί με τον Βασίλη Κεχαγιά.

Είναι η τρίτη σου ταινία και διακρίνει κάποιος μια ροπή προς την αναβίωση του «νουάρ». Ποιες είναι οι συνθήκες που σε γοητεύουν στο συγκεκριμένο είδος και τι θεωρείς ότι μπορεί και πρέπει να ανανεωθεί σε αυτό;

Αγαπώ πολύ το σινεμά και βλέπω τα πάντα. Ωστόσο, ως δημιουργός προτιμώ τις ταινίες «είδους», επειδή προσφέρουν μια βάση, έναν κώδικα, κάτι που σε βοηθάει να γράψεις το σενάριο, αλλά ένας αναγνωρίσιμος κώδικας βοηθάει και το κοινό.

Δεν είναι ένα θνήσκον είδος το «νουάρ»; Δεν είναι αναγνωρίσιμοι πλέον οι κώδικές του…

Στη συγκεκριμένη ταινία, στη «Θάλασσα από γυαλί», πολύς κόσμος δεν μπορεί να αντιληφθεί το είδος της. Η θεματική είναι σαφώς κοινωνική, αλλά και πολιτική ως ένα σημείο. Άλλωστε, για το «νουάρ» υπάρχει μια διαχρονική συζήτηση σχετικά με το αν είναι είδος ή αφηγηματικό ύφος. Εγώ νομίζω ότι έχει να κάνει πιο πολύ με το ύφος και την ατμόσφαιρα. Αυτό είναι που με γοητεύει στο «νουάρ». Η φόρμα του είναι εξπρεσιονιστική κατά κύριο λόγο, ξεφεύγει από τις νατουραλιστικές αναπαραστάσεις, τις οποίες θεωρώ αναχρονιστικές. Στη φόρμα του «νουάρ» μπορείς να έχεις μια κοινωνική ή πολιτική θεματολογία και να της προσδώσεις την αφηγηματική διάσταση του είδους. Έτσι, η ταινία μπορεί να έχει και ένα άλλο επίπεδο, αλληγορικό.

Στην ταινία σου μπορεί να αναγνωρίσει κάποιος σημεία που να θυμίζουν τις «Διαβολογυναίκες» ή το «Θέλμα και Λουίζ».

Ναι, συμφωνώ και για τις δύο αναφορές. Ο βασικός αφηγηματικός ιστός είναι πλεγμένος με τον τρόπο ενός αρχετυπικού «νουάρ», του «Ο ταχυδρόμος χτυπάει πάντα δυο φορές». Έχει να κάνει με τον μοναχικό ήρωα, ο οποίος φθάνει στη μέση του πουθενά. Στη «Θάλασσα από γυαλί» απλώς αντιστρέφεται το φύλο. Αναπτύσσεται μια σχέση συντροφικότητας μεταξύ δύο γυναικών. Υπάρχουν κι άλλα «πλοτ πόιντ» που δανειστήκαμε από τον «Ταχυδρόμο».

Αυτές οι αναφορές, στις οποίες αναφερθήκαμε, είναι ένας φόρος τιμής ή αποτελούν οδηγά σημεία;

Είναι οδηγά σημεία. Βλέποντας κάποιος πολύ σινεμά, η αλήθεια είναι ότι κουβαλά μέσα του πολλές ιστορίες. Όταν κάθεσαι να γράψεις το σενάριο, δεν σκέφτεσαι τα μοτίβα, αλλά το ύφος και την ατμόσφαιρα. Εμένα το «νουάρ» με βοηθάει να φαντάζομαι αυτή την ατμόσφαιρα, αλλά το σημαντικό είναι οι τόποι και οι άνθρωποι. Με την Αφροδίτη (σ.σ.: εννοεί τη συνσεναριογράφο του, Αφροδίτη Νικολαΐδου), εξαρχής θέλαμε να γράψουμε μια ιστορία που να εκτυλίσσεται στην Εύβοια, όπου γυρίστηκε και το μεγαλύτερο μέρος της. Γνωρίζουμε πολύ καλά το μέρος, καθώς έχουμε περάσει εκεί ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής μας. Στη συνέχεια φτιάξαμε τους χαρακτήρες, προσπαθώντας να είναι όσο πιο αληθινοί γίνεται. Μετά τους τοποθετήσαμε μπροστά σε προβλήματα και προσκόμματα, εμπνευσμένοι προφανώς και από προσωπικά μας βιώματα.

Ποια ήταν όμως η κεντρική ιδέα, η οποία σας οδήγησε στη δημιουργία της ταινίας; Ήταν η ελληνική επαρχία, ήταν ένα «buddy buddy» φιλμ μεταξύ γυναικών, ήταν μια ιστορία βίας και αγάπης παράλληλα;

Η αρχική ιδέα προήλθε από την Αφροδίτη. Σκεφτόταν ένα ζευγάρι ηλικιωμένων, με την αγάπη μεταξύ τους να έχει χαθεί. Συζητώντας, θέλαμε τη γυναίκα να φεύγει από το σπίτι στο οποίο ήταν εγκλωβισμένη, ν’ αλλάζει παραστάσεις και έτσι να βρίσκεται σε μια άλλη συνθήκη, όπου να συναντάει μια αντανάκλαση της δικής της.

Η θάλασσα, σε έναν τίτλο δανεισμένο από την «Αποκάλυψη του Ιωάννη», γιατί είναι από γυαλί;

Η θάλασσα στον Ευβοϊκό πολλές φορές κυριολεκτικά μοιάζει να είναι από γυαλί, είναι πολύ ήρεμη. Σε αυτήν τη μορφή φαντάζει λίγο σαν φυλακή. Ταυτόχρονα είναι και καθρέφτης. Στο τέλος της ταινίας, όπου η θάλασσα είναι τρικυμισμένη, δημιουργεί την εντύπωση ότι κάτι αλλάζει, κάτι κινείται.

Αυτό το τελευταίο μέρος δεν επιμηκύνει κάπως την ιστορία;

Εκεί, για λίγο, μέσα από ένα road movie υπάρχει μια ψευδαίσθηση ελευθερίας, ένα όνειρο.

Αυτό που περιγράφετε είναι προϊόν μιας φαλλοκρατικής κοινωνίας ή είναι μια συνθήκη της ελληνικής επαρχίας;

Η βία υπάρχει παντού στην ελληνική κοινωνία, και όχι μόνο. Η ταινία, μέσα από τη φόρμα του «νουάρ» και ειδικότερα του λεγόμενου «country noir», χρησιμοποιεί το παράδειγμα μιας μικρής κοινότητας για να μιλήσει για τη βία και τον φαύλο κύκλο της. Κυρίως μας ενδιέφερε η ενδοοικογενειακή βία, όχι μόνον απέναντι στις γυναίκες, μα όλων των μορφών. Η μικρή κοινότητα δίνει απλώς την αφορμή. Πώς μπορεί να σταματήσει αυτός ο κύκλος βίας, όταν αποτυγχάνουν το θεσμικό και το κοινωνικό πλαίσιο; Όταν η μικρή κοινότητα αδιαφορεί ή υποδαυλίζει αυτές τις καταστάσεις, όπως για παράδειγμα ο αστυνομικός του φιλμ.

Ούτως ή άλλως, είπαμε ότι η ταινία δεν έχει ένα ρεαλιστικό υπόβαθρο, απλώς η ψυχολογία των χαρακτήρων είναι ρεαλιστική. Το ύφος είναι εξπρεσιονιστικό, γι’ αυτό και θεωρώ το έργο ως «υβριδικό νουάρ». Βοηθάει και η φωτογραφία του Σίμου Σερκετζή, ώστε να αποδοθεί το επιθυμητό στιλιζάρισμα. Στο τέλος η επαφή με τον ρεαλισμό γίνεται ολοένα και μικρότερη. Οι δύο ηρωίδες οδηγούν έξω από τα όρια του ανθρώπινου πολιτισμού. Οι ανεμογεννήτριες στο φινάλε συμβολίζουν τα τελευταία σύνορα του πολιτισμού.

Διαβάστε επίσης:

Όλιβερ Λάσε: Ο δημιουργός του «Sirat» στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

César d’Honneur 2027: Η Γαλλική Ακαδημία Κινηματογράφου τιμά τη Nicole Kidman για τη συνολική της προσφορά (photo)

Ταραντίνο για το Inglourious Basterds: «Καρφώνει» Μελανί Λοράν και Ιζαμπέλ Ιπέρ και αποκαλύπτει γιατί τις απέλυσε – «Δεν σας οφείλω τίποτα»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.