Η δημιουργία του Εθνικού Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων παρουσιάζεται ως αναγκαία μεταρρύθμιση προκειμένου να νοικοκυρέψει το κοινωνικό κράτος. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μια βαθιά αναδιάρθρωση που αλλάζει ριζικά τη φιλοσοφία χορήγησης επιδομάτων και επανακαθορίζει τη σχέση κράτους και δικαιούχων με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για την επόμενη ημέρα και δεν είναι λίγοι εκείνοι που φοβούνται ανατροπές επί τα χείρω.

Το νέο σύστημα συγκεντρώνει για πρώτη φορά όλα τα κοινωνικά επιδόματα σε μία ενιαία βάση δεδομένων, δημιουργώντας για κάθε πολίτη ένα πλήρες οικονομικό και κοινωνικό προφίλ. Εισοδήματα, ακίνητη περιουσία, οικογενειακή κατάσταση και παροχές θα βρίσκονται πλέον στο ίδιο ψηφιακό «κάδρο», επιτρέποντας εκτεταμένες διασταυρώσεις και ελέγχους.

Η κυβέρνηση μιλά για αντιμετώπιση καταχρήσεων και καλύτερη στόχευση. Όμως το βασικό ερώτημα είναι άλλο: πόσοι από τους σημερινούς δικαιούχους θα συνεχίσουν να θεωρούνται δικαιούχοι όταν όλα επανεξεταστούν από μηδενική βάση; Σε μια χώρα όπου τα επιδόματα λειτουργούν συχνά ως υποκατάστατο επαρκών μισθών, κοινωνικών υπηρεσιών και στεγαστικής πολιτικής, η αυστηροποίηση των κριτηρίων δημιουργεί εύλογες κοινωνικές ανησυχίες.

Το δημοσιονομικό πλαίσιο είναι αποκαλυπτικό. Οι κοινωνικές παροχές ξεπερνούν τα 13 δισ. ευρώ ετησίως και το Μητρώο έρχεται να λειτουργήσει και ως εργαλείο συγκράτησης δαπανών. Οι συγχωνεύσεις επιδομάτων, οι καταργήσεις «διπλών» ενισχύσεων και οι ενιαίοι έλεγχοι προδιαγράφουν περικοπές, ακόμη κι αν αυτές δεν κατονομάζονται ευθέως.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το πεδίο των οικογενειακών επιδομάτων. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα δαπανά από τα χαμηλότερα ποσά στην ΕΕ, η συζήτηση δεν ανοίγει για αύξηση των κονδυλίων, αλλά για ανακατανομή τους. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται στη ρίζα του, αλλά μέσω αυστηρότερου φιλτραρίσματος των δικαιούχων.

Το νέο σύστημα, προσβάσιμο μέσω του gov.gr, δίνει στους πολίτες εικόνα των παροχών τους. Ταυτόχρονα, όμως, εγκαθιδρύει ένα καθεστώς μόνιμης ψηφιακής επιτήρησης, όπου κάθε μεταβολή εισοδήματος ή περιουσίας μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ενίσχυσης. Για χιλιάδες νοικοκυριά, αυτό μεταφράζεται σε ανασφάλεια και αβεβαιότητα.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν χρειάζονται έλεγχοι, αλλά αν το κοινωνικό κράτος μετατρέπεται σταδιακά σε λογιστικό μηχανισμό. Αν το Εθνικό Μητρώο Παροχών χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πραγματικής κοινωνικής προστασίας, μπορεί να αποτελέσει πρόοδο. Αν όμως εξελιχθεί σε μηχανισμό περικοπών με ψηφιακό μανδύα, τότε η «μεταρρύθμιση» θα έχει κόστος που δεν αποτυπώνεται στους προϋπολογισμούς, αλλά στις ζωές των πιο ευάλωτων.

Διαβάστε επίσης:

Έρχεται σάρωση σε επιδόματα 5,5 δισ. ευρώ στη σκιά του σκανδάλου ΟΠΕΚΑ

Συγκρατημένα κέρδη στις αγορές, η Wall Street περίμενε το «χαστούκι» για τους δασμούς

Στουρνάρας στο Politico: Ήρθε η ώρα να πειστεί το Βερολίνο για ευρωομόλογα