Τη δεύτερη εβδομάδα της ιρανικής κρίσης, η συγκρουσιακή κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω, με εκτεταμένες αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιθέσεις, εκτοξεύσεις ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων και drones, εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Ισραηλινών στον Λίβανο κατά της Χεζμπολάχ και σημαντικές πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό του Ιράν.

Η πρώτη φάση των επιθετικών επιχειρήσεων επικεντρώθηκε στην καταστολή της ιρανικής αεράμυνας, στην αποδιοργάνωση της διοίκησης και ελέγχου των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων και στον περιορισμό των δυνατοτήτων άμεσης αντεπίθεσης.

Η δεύτερη φάση στοχεύει κυρίως την πολεμική βιομηχανία του Ιράν και ιδιαίτερα τα εργοστάσια και τις βιομηχανικές ζώνες, που σχετίζονται με την παραγωγή πυραύλων και drones.

Περιοχές διεξαγωγής επιχειρήσεων

Το μεγαλύτερο μέρος των χερσαίων, αεροπορικών και ναυτικών επιχειρήσεων διεξάγεται σε τέσσερις κύριες περιοχές (ή θέατρα επιχειρήσεων):

● Την περιοχή Π1, που περιλαμβάνει τα ανατολικά παράλια της Αραβικής Χερσονήσου και τα δυτικά παράλια του Ιράν. Εντός αυτής της περιοχής, οι αμερικανοϊσραηλινές δυνάμεις στοχοποιούν τις ναυτικές δυνάμεις του Ιράν και προστατεύουν το Στενό του Ορμούζ.

● Την περιοχή Π2, που περιλαμβάνει σημαντικές υποδομές του καθεστώτος, αρχηγεία του IRGC και των δυνάμεων ασφαλείας, καθώς και τις κυριότερες πυρηνικές εγκαταστάσεις (Natanz, Fordow και Isfahan). Η στοχοποίηση της εν λόγω περιοχής αποσκοπεί στην αποδόμηση του καθεστώτος και την εξουδετέρωση της πυρηνικής απειλής.

● Την περιοχή Π3, που περιλαμβάνει το δυτικό Ιράν, όπου βομβαρδίζονται κυρίως οι μονάδες αεράμυνας και οι μονάδες εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων. Η στοχοποίηση της Π3 αποσκοπεί στην απόκτηση αεροπορικής υπεροχής και την εξουδετέρωση της βαλλιστικής απειλής.

● Την περιοχή Π4, που περιλαμβάνει το Ισραήλ και τον Λίβανο. Το Ισραήλ αναχαιτίζει τους πυραύλους και τα drones του Ιράν και της Χεζμπολάχ, ενώ ταυτόχρονα διεξάγει εκκαθαριστικές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Επιθέσεις κατά του ιρανικού βαλλιστικού οπλοστασίου

Η κοινή στρατιωτική δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ συνέχισε τις εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές σε όλη την ιρανική επικράτεια. Οι εν λόγω επιθέσεις επικεντρώθηκαν κυρίως σε εγκαταστάσεις του βαλλιστικού οπλοστασίου και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), τις πρώτες 10 ημέρες της επιχείρησης «Επική Οργή», περισσότεροι από 5.000 στόχοι στο Ιράν έχουν δεχθεί πλήγματα. Εκατοντάδες πύραυλοι, drones και εκτοξευτές έχουν ήδη καταστραφεί. Εκτιμάται ότι έχει μειωθεί δραστικά η ικανότητα του Ιράν να εξαπολύει πυραυλικές επιθέσεις, καθώς τα τελευταία 24ωρα ο αριθμός των εκτοξεύσεων βαλλιστικών πυραύλων μειώθηκε περίπου κατά 86% – 90%.

Οι ισραηλινές αεροπορικές δυνάμεις έχουν πλήξει εκατοντάδες θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και έχουν καταστήσει περισσότερους από 300 εκτοξευτές μη επιχειρησιακούς. Παράλληλα, η αποδυνάμωση της ιρανικής αεράμυνας επέτρεψε σε αμερικανικά και ισραηλινά αεροσκάφη να επιχειρούν με μεγαλύτερη ασφάλεια στον ιρανικό εναέριο χώρο.

Επιθέσεις κατά ιρανικών δομών εσωτερικής ασφαλείας

Οι αεροπορικές επιδρομές έχουν πλήξει και υποδομές εσωτερικής ασφάλειας, όπως κέντρα διοίκησης της αστυνομίας, αστυνομικά τμήματα και εγκαταστάσεις της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι τουλάχιστον εννέα από τις 23 περιφερειακές βάσεις Basij στην Τεχεράνη έχουν καταστραφεί. Είναι προφανές ότι η επιλογή αυτών των στόχων αποσκοπεί στη μείωση της ικανότητας του καθεστώτος να καταστέλλει πιθανές μελλοντικές εσωτερικές εξεγέρσεις.

Παράλληλα, οι επιθέσεις έχουν πλήξει εγκαταστάσεις του «Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης» (IRGC), συμπεριλαμβανομένων των αρχηγείων διαφόρων κλάδων και ειδικών δυνάμεων. Ιδιαίτερα έχουν στοχοποιηθεί μονάδες ταχείας αντίδρασης και ειδικών επιχειρήσεων.

Επιθέσεις κατά ιρανικών ναυτικών και ενεργειακών υποδομών

Σημαντικός αριθμός αεροπορικών επιθέσεων πραγματοποιήθηκε κατά των ιρανικών ναυτικών εγκαταστάσεων, τόσο στον Περσικό όσο και στον Κόλπο του Ομάν.

Σύμφωνα με την CENTCOM, από την πέμπτη ημέρα των επιχειρήσεων είχαν ήδη καταστραφεί ή βυθιστεί περισσότερα από 20 ιρανικά πολεμικά πλοία. Αυτές οι επιθέσεις στοχεύουν να μειώσουν την ικανότητα του Ιράν να παρεμβαίνει στη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και στο Στενό του Ορμούζ.

Στις 10 Μαρτίου, οι αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν επίσης 16 ιρανικά πλοία ναρκοθέτησης κοντά στο Στενό του Ορμούζ. Οι ιρανικές προσπάθειες να ναρκοθετήσουν το στενό αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας του Ιράν να διαταράξει τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο. Οι επιθέσεις επεκτάθηκαν και στον ενεργειακό τομέα του Ιράν. Συγκεκριμένα χτυπήθηκαν δύο διυλιστήρια πετρελαίου και εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων, γεγονός που ενδέχεται να επιδεινώσει την ήδη σοβαρή ενεργειακή κρίση εντός του Ιράν.

Ιρανικά αντίποινα (επιχείρηση «Αληθινή Υπόσχεση IV»)

Παρά τις σημαντικές απώλειες στις στρατιωτικές δυνατότητες, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις συνεχίζουν να πραγματοποιούν επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones. Οι επιθέσεις αυτές έχουν πλήξει αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής, μεταξύ των οποίων το Ισραήλ, το Κουβέιτ, το Ιράκ, το Μπαχρέιν και τη Σαουδική Αραβία.

Τις τελευταίες ημέρες, το Ιράν έχει αυξήσει τη χρήση drones στις επιθέσεις του, πιθανότατα επειδή οι δυνατότητες εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων έχουν μειωθεί σημαντικά.

Τα τελευταία 24ωρα ιδιαίτερα ανησυχητική για τους Ισραηλινούς είναι η αυξανόμενη χρήση ιρανικών πυραύλων με κεφαλές διασποράς, που απελευθερώνουν πολλαπλά μικρότερα εκρηκτικά, προκειμένου να πλήξουν μεγαλύτερες περιοχές και να προκαλέσουν περισσότερες ανθρώπινες απώλειες.

Μέχρι στιγμής, το Ιράν και οι περιφερειακοί του σύμμαχοι εκτόξευσαν drones προς το Αζερμπαϊτζάν, πυραύλους προς την Τουρκία και Shahed drones προς την Κύπρο (βρετανική βάση Ακρωτήρι). Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν αρνείται την ευθύνη για τις επιθέσεις σε Τουρκία, Αζερμπαϊτζάν και Κύπρο, αλλά όχι για τον Περσικό Κόλπο. Συνολικά, περίπου 3.000 πύραυλοι και drones εκτοξεύτηκαν σε Σαουδική Αραβία, Μπαχρέιν, Κουβέιτ και ΗΑΕ, συχνά κατά πολιτικών στόχων.

Από τις πρώτες ημέρες της ιρανικής κρίσης η Τεχεράνη προειδοποίησε ρητά ότι δεν θα επιτρέπεται η διέλευση πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ και απείλησε ότι θα πλήξει οποιοδήποτε σκάφος επιχειρήσει να περάσει. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της κυκλοφορίας των πλοίων κατά περίπου 70-90%. Υπάρχουν επίσης αναφορές επιθέσεων σε τουλάχιστον δέκα εμπορικά πλοία κοντά ή εντός του στενού με drones ή πυραύλους.

Περιφερειακή κλιμάκωση

Η συγκρουσιακή κατάσταση έχει αποκτήσει έντονο περιφερειακό χαρακτήρα. Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο έχει πραγματοποιήσει δεκάδες επιθέσεις εναντίον ισραηλινών θέσεων στη βόρεια περιοχή του Ισραήλ και στον νότιο Λίβανο. Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, περισσότερες από 600 επιθέσεις έχουν πραγματοποιηθεί εναντίον στόχων της Χεζμπολάχ, ενώ περισσότεροι από 200 μαχητές της οργάνωσης έχουν σκοτωθεί.

Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις για αυξανόμενη εμπλοκή άλλων διεθνών δυνάμεων. Συγκεκριμένα, διεθνή ΜΜΕ αναφέρουν ότι η Ρωσία παρέχει στρατιωτικές πληροφορίες και δορυφορικά δεδομένα στο Ιράν, ενώ η Κίνα ενδέχεται να προσφέρει οικονομική βοήθεια και εξαρτήματα πυραύλων στις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις.

Από την πλευρά της, η Ουκρανία εμπλέκεται έμμεσα, καθώς ανακοίνωσε ότι θα στείλει ειδικούς στην αντιμετώπιση των drones Shahed στις χώρες του Κόλπου.

Ανάπτυξη δυνάμεων στην ανατολική Μεσόγειο

Μετά την επίθεση κατά της βρετανικής αεροπορικής βάσης Ακρωτήρι της Κύπρου, ξεκίνησε η ανάπτυξη σημαντικών ευρωπαϊκών αεροναυτικών δυνάμεων στην ανατολική Μεσόγειο.

Η Ελλάδα ανέπτυξε δύο Φ/Γ, τέσσερα F-16 στο αεροδρόμιο της Πάφου και μια συστοιχία Patriot στην Κάρπαθο. Η Γαλλία επιχειρεί στην περιοχή με το αεροπλανοφόρο «Charles de Gaulle» και τουλάχιστον τέσσερα πλοία συνοδείας, ενώ διατηρεί στενή στρατιωτική συνεργασία με την Κύπρο και την Ελλάδα. Το Ηνωμένο Βασίλειο ανέπτυξε δύο ελικόπτερα AW159 Wildcat με αντι-drone συστήματα, ενώ διατηρεί στρατηγική παρουσία με μαχητικά αεροσκάφη (τουλάχιστον έξι F-35 και 10 Eurofighter). Η Ιταλία, η Ισπανία και η Γερμανία συμμετέχουν επίσης με ναυτικές δυνάμεις.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε αναδιάταξη των δυνάμεών τους, καθώς πραγματοποιήθηκε η μετακίνηση του αεροπλανοφόρου «USS Gerald R. Ford» προς την Ερυθρά Θάλασσα. Επιπρόσθετα, αναμένεται η ανάπτυξη του τρίτου αμερικανικού αεροπλανοφόρου «USS George H. W. Bush» στην ανατολική Μεσόγειο.

Από την πλευρά της, η Τουρκία μεταστάθμευσε τρία ζεύγη F-16 στο αεροδρόμιο Ερτζάν (Τύμπου) στα Κατεχόμενα. Η παράνομη ανάπτυξη των τουρκικών αεροσκαφών στα Κατεχόμενα συνδυάζει αποτροπή και αντιπερισπασμό στην ανάπτυξη των ελληνικών και ευρωπαϊκών δυνάμεων στην περιοχή.

Εν τω μεταξύ, τη Δευτέρα, συστήματα αεράμυνας του NATO αναχαίτισαν για δεύτερη φορά ιρανικό βαλλιστικό πύραυλο, ο οποίος εισήλθε στον τουρκικό εναέριο χώρο και αναχαιτίστηκε στην επαρχία Γκαζιαντέπ της νοτιοανατολικής Τουρκίας. Ο πύραυλος εντοπίστηκε από τον ΝΑΤΟϊκό Σταθμό Ραντάρ Κουρέτζικ της Μαλάτειας και εκτιμάται ότι στόχευε τη βάση του Ιντσιρλίκ, όπου είναι αποθηκευμένες 50 έως 90 αμερικανικές πυρηνικές βόμβες B61. Σχεδόν άμεσα, η Τουρκία αποφάσισε να προστατέψει το στρατηγικής σημασίας ραντάρ Κουρέτζικ με την ανάπτυξη βλημάτων εδάφους – αέρος Patriot.

Πολιτικές εξελίξεις στο Ιράν

Σημαντικές εξελίξεις σημειώθηκαν και στο εσωτερικό του Ιράν. Στις 8 Μαρτίου, η Συνέλευση των Ειδικών επέλεξε ως νέο ηγέτη τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιο του πρώην ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Η επιλογή αυτή θεωρείται νίκη των σκληροπυρηνικών κύκλων του καθεστώτος, γεγονός που δεν ικανοποιεί την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αναμένεται να συνεχίσει την ίδια πολιτική με αυτή του πατέρα του. Ωστόσο, είναι πιθανόν να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις, όπως η ανάγκη να εδραιώσει τη νομιμοποίησή του και να εξασφαλίσει την υποστήριξη των διαφορετικών φατριών του καθεστώτος.

Πότε θα τελειώσει ο πόλεμος;

Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής ασφαλής ή αποδεκτή εκτίμηση για ένα χρονοδιάγραμμα λήξης του πολέμου. Ωστόσο, οι πιο πρόσφατες εκτιμήσεις δείχνουν ότι δεν είναι πιθανό να τελειώσει μέσα σε λίγες ημέρες.

Εάν καταστραφεί το βαλλιστικό οπλοστάσιο και οι κρίσιμες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, τότε θα μπορέσουμε να κάνουμε λόγο για πιθανό, ίσως προσωρινό, τερματισμό του πολέμου.

Η αλλαγή του καθεστώτος φαίνεται να τίθεται εκτός αντικειμενικών σκοπών, τουλάχιστον από την πλευρά της Ουάσιγκτον.

Οικονομικές επιπτώσεις

Η συγκρουσιακή κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη προκαλέσει βαριές οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Η διακοπή της διέλευσης πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της τιμής του αργού πετρελαίου. 

Η αύξηση των τιμών ενέργειας απειλεί να επιβραδύνει την παγκόσμια ανάπτυξη, με μερικούς οικονομολόγους να προειδοποιούν για κίνδυνο «ταυτόχρονης ύφεσης και υψηλού πληθωρισμού» (stagflation), με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την παγκόσμια οικονομία.

* Ο Βασίλης Γιαννακόπουλος είναι ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected])

Διαβάστε επίσης:

Το Ιράν ναρκοθέτησε τα Στενά του Ορμούζ, απειλεί με πυραύλους που εκτοξεύονται υποβρυχίως κι ο Τραμπ καθησυχάζει – Live οι εξελίξεις

Μελόνι: Απέναντι στον Τραμπ για τον πόλεμο στο Ιράν – «Εκτός πλαισίου του διεθνούς δικαίου η σύγκρουση»

Το Ιράν αποσύρει τη συμμετοχή του από το Παγκόσμιο Κύπελλο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.