Τίτλος ταινίας: «Όργουελ: 2/2=5» («Orwell: 2+2=5»)

Σύνοψη: Ο Τζορτζ Όργουελ δεν είναι μόνον εμβληματικός προφήτης μιας εποχής, αλλά κι ένας πολύ καλός λογοτέχνης. Η συγκεκριμένη ταινία, με ντοκιμαντερίστικο χαρακτήρα, προσπαθεί να εικονογραφήσει τις γραμμές του. Με παράλληλη ανάγνωση κειμένου και παρουσίαση, ως επί το πλείστον, τηλεοπτικών και κινηματογραφικών εικόνων, εγκαθιστώντας  μια επικοινωνία ανάμεσα στους θεατές και στον συγγραφέα

Σκηνοθεσία: Ραούλ Πεκ

Παίζουν: Ντέμιαν Λιούις

Τα ντοκιμαντέρ -ένα σημαντικότατο κινηματογραφικό είδος- σπάνια κάνουν την εμφάνισή τους στις κινηματογραφικές αίθουσες, οπότε το «Όργουελ: 2+2=5» αποτελεί μια ευπρόσδεκτη παρουσία. Εκτός αυτού, παρακολουθείται άνετα, δίχως ιδιαίτερες απαιτήσεις κινηματογραφικής γνώσης. Ουσιαστικά αποτελεί μια τηλεοπτικής φιλοσοφίας παραγωγή, αποπειρώμενη να συνδεθεί με την επικαιρότητα.

Ανάμεσα στις αφηγήσεις, με γραμμές από τα ίδια τα βιβλία του Τζορτζ Όργουελ, παρεισφρέουν εικόνες οι οποίες προσπαθούν να προσδιορίσουν το πνεύμα του συγγραφέα, αλλά και την προσωπική του περιπέτεια με την υγεία. Κοινός τόπος των δύο συνισταμένων, ο αγώνας για τη γνώση, η αντίσταση στην Αστυνομία Σκέψης, όπως μαγικά την ονοματίζει ο Όργουελ στο μνημειώδες έργο του «1984».

Τα περισσότερα από τα αποσπάσματα και η πλειονότητα των παραπομπών προέρχονται από το συγκεκριμένο βιβλίο, το οποίο αποτελεί το δικό του «opus magnum» (το μείζον έργο, σε γλώσσα λογοτεχνικής κριτικής). Συγχρόνως, βέβαια, μερίδιο έχει και η «Φάρμα των ζώων» ή τα έργα του από την περίοδο της αστυνομικής υπηρεσίας του στη Βιρμανία. Ακολούθησε μια φτωχική περίοδος βίου (επιλογή απολύτως εσκεμμένη), προκειμένου να συναναστραφεί με τους περιθωριακούς και να γνωρίσει την αληθινή ζωή, μακριά από τις ανέσεις που του χάριζε η αστική καταγωγή του. Στη συνέχεια, Ισπανικός εμφύλιος, διευθυντής στην υπηρεσία του BBC, στη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου πολέμου και τη χρονιά του 1948, εμφανίζεται το… «1984» (από την αντιστροφή των δύο τελευταίων στοιχείων του έτους συγγραφής, προέρχεται και ο τίτλος). Τέλος βίου το 1950, μετά από μακρόχρονη περιπέτεια της υγείας που έκανε τη διαδρομή από τη φυματίωση, σε κάτι σαν σαράκι, που τον κατέτρωγε.

Στο ντοκιμαντέρ του Ραούλ Πεκ γίνεται μια προσπάθεια να αποδοθεί η εντυπωσιακά προφητική διάσταση του έργου του, παρά μια απόδοση της ευρύτητάς του. Αρχικά, το φιλμ πατάει στις τρεις βασικές αρχές του Κόμματος, το οποίο διατρέχει το «1984»: Η άγνοια είναι γνώση. Η ελευθερία είναι σκλαβιά. Η ειρήνη είναι πόλεμος. Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου Γουΐνστον, κατά πάσα πιθανότητα, θα έπρεπε να ταυτιστεί με τον ίδιο τον Όργουελ. Πάνω του το Κόμμα και η Αστυνομία Σκέψης ασκούν τον άνομο σκοπό τους, την παρακολούθηση των πάντων και τον βασανισμό των πολιτών.

Στο «Όργουελ: 2+2=5» τα αποσπάσματα των βιβλίων, τα οποία ακούγονται, προσπαθούν να παραλληλιστούν με εικόνες από πολέμους, δικτατορίες, διαδηλώσεις και ανακόλουθες ή φαιδρές δηλώσεις πολιτικών. Με την επιλογή αυτήν, όμως, ο σκηνοθέτης πραγματοποιεί ό,τι ακριβώς αντιπαθούσε ο Όργουελ. Στριμώχνει το εντυπωσιακά ευρύ πνεύμα του λογοτέχνη, σε ερμηνείες κατά το δοκούν και σε επιλεκτική περιπτωσιολογία.

Το γεγονός πως δεν αναδεικνύεται το ιδιοφυές λογοτεχνικό στοιχείο -ιδίως του «1984»-, σίγουρα δεν αποτελεί ευθύνη του σκηνοθέτη. Για την αυθαίρετη μεταγραφή των γραμμών του, όμως, σε εικόνες, η ευθύνη βαραίνει σίγουρα τον Ραούλ Πεκ. Όχι πως οι σκηνές της επικαιρότητας δεν θα μπορούσαν να αντιστοιχηθούν με τον κόσμο που κατασκευάζει ο συγγραφέας.

Ωστόσο, αυτή η λογοτεχνική περιγραφή ενός «παροντικού μέλλοντος» εκτείνει τη γραμμή της πέρα από τον Μπους, τον Τραμπ, τον Πούτιν, τις δικτατορίες του πλανήτη, τους πυραύλους και τους βομβαρδισμούς, φτάνοντας σε μια ακόμη πιο τρομακτική περιοχή του χρόνου: αυτήν στην οποία «Ο μεγάλος αδελφός» του δικτύου παρακολουθήσεων δεν θα είναι πρόσωπα, αλλά μηχανές. Η Αστυνομία της Σκέψης δεν θα έχει μια μορφή που γνωρίζουμε, απαρτιζόμενη από άτομα, αλλά από ένα είδος αλγόριθμων (παρεμπιπτόντως: τόση άγνοια στην καθημερινή χρήση του μαθηματικού όρου!). Το εντυπωσιακό είναι πως ο Όργουελ το προβλέπει, καθώς δανείζεται αυτό που βιώνει γύρω του ως Παγκόσμιο πόλεμο ή ως Ψυχρό πόλεμο, το απογυμνώνει από την τρέχουσα εκδοχή του και το μεταφέρει σε ένα απρόσωπο μέλλον. Εκεί τα πάντα είναι ανοιχτά… Όχι όμως στο ντοκιμαντέρ του Πεκ.

Ο σκηνοθέτης εμφανώς διακρίνεται για  τον θαυμασμό του στο έργο του «συναδέλφου» του Μάικλ Μουρ. Υπάρχουν αρκετές αναφορές στον ίδιο και στα ντοκιμαντέρ του. Ο Μάικλ Μουρ ήταν ο σκηνοθέτης ο οποίος υιοθέτησε τον ντοκιμαντερίστικο ακτιβισμό, παρεμβαίνοντας ο ίδιος στα γεγονότα, καταγράφωντάς τα εν τω γεννάσθαι. Ο Όργουελ δεν προσφέρει μια τέτοια ευκαιρία κι έτσι το μόνο κοινό των δύο κινηματογραφιστών είναι η μονόπλευρη επίθεσή  τους στους Αμερικανούς πολιτικούς, από την πλευρά του Κόμματος των Δημοκρατικών. Ωστόσο, ο Όργουελ δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένα πρόσωπα και πράξεις. Μιλάει για ολόκληρο το εξουσιαστικό σύστημα, χωρίς χρώματα και κόμματα.

Το Κόμμα του βιβλίου του είναι ένα και τα εμπερικλείει όλα. Κι όταν στο ξεκίνημα της ταινίας το «2+2=5» αναφέρεται στα κυβερνητικά ψέμματα, η Κυβέρνηση είναι μία. Ο εντυπωσιασμός, τον οποίον επιχειρεί ο Ραούλ Πεκ, με αναφορά στα τρέχοντα περιστατικά, βολεύει στον εντυπωσιασμό του θεατή, όχι όμως και στην εξαγωγή των ανατριχιαστικών συμπερασμάτων του συγγραφέα. Ανάμεσα στις εικόνες των επικαίρων, παρεμβάλλονται σκηνές από ταινίες, με πρώτη και καλύτερη το επίσης αποτυχημένο «1984» του Μάικλ Ράδερφορντ. Τελικά, ο Όργουελ αντιστέκεται επιμόνως στις ερμηνείες του, θα προτιμούσε να τον διαβάσετε στο πρωτότυπο.

Αξιολόγηση: **

Διαβάστε επίσης:

Στις 30 Μαρτίου στο Ίλιον Plus η πρώτη live εμφάνιση της Melina Hota – Μαζί της ο DJ Jackson Allers

«Apex»: Η Charlize Theron επιστρέφει στο Netflix με ένα καταιγιστικό θρίλερ επιβίωσης (photos/video)

Ο Άνταμ Σάντλερ στο ψυχολογικό δράμα «Time Out» του Netflix

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.