Ένα σύστημα που επικεντρώνεται στη συσσώρευση στρατιωτικών ευρημάτων ανακάλυψε το πιο σημαντικό πλεονέκτημα στον κόσμο, γράφουν οι Financial Times, αναφερόμενοι στην στρατηγική επιλογή της Τεχεράνης να κλείσει το Στενό του Ορμούζ.

Για δεκαετίες, το Ιράν υπαινίχθηκε ότι θα μπορούσε να κλείσει το Στενό του Ορμούζ εάν οι εχθροπραξίες μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ ή των περιφερειακών αντιπάλων του εκτοξεύονταν. Ωστόσο, η ευκολία με την οποία το έκανε τελικά εξέπληξε όχι μόνο τους αντιπάλους του αλλά και μέλη του ίδιου του καθεστώτος.

Ενώ οι περιφερειακές εντάσεις επικεντρώνονται εδώ και καιρό στα πυρηνικά ή πυραυλικά προγράμματα του Ιράν, αυτό το προηγουμένως μη δοκιμασμένο όπλο έχει γίνει το πιο σημαντικό σημείο μόχλευσης, πυροδοτώντας τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση εδώ και δεκαετίες και προκαλώντας άμεσο πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία.

Ένα άτομο κοντά στο καθεστώς περιέγραψε το κλείσιμο ως μια στρατηγική πρόοδο για την Ισλαμική Δημοκρατία, η οποία πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ θεωρούνταν ότι βρισκόταν στο πιο αδύναμο στρατιωτικό της σημείο εδώ και χρόνια.

«Νιώθω σαν να έχω ατομική βόμβα», είπε το άτομο, προσθέτοντας ότι η επιβολή του κλεισίματος ήταν «ευκολότερη από την αναμενόμενη» και ισχυριζόμενος ότι δεν θα ανατρεπόταν «υπό οποιεσδήποτε συνθήκες».

Για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η εξέλιξη παρουσιάζει μια απροσδόκητη πρόκληση. Έχοντας πάει σε πόλεμο με ελπίδες για τα πάντα, από την ανατροπή του καθεστώτος έως την αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν – κάτι που η Τεχεράνη αρνείται εδώ και καιρό ότι σχεδιάζει – η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τώρα ένα πρόβλημα που δεν υπήρχε πριν.

Απειλές της Τεχεράνης για μπλόκο στο εμπόριο στον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα

Σε ένδειξη απογοήτευσης, ο Τραμπ διέταξε το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να αποκλείσει το στενό, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών. Αυτό έχει σχεδιαστεί για να εμποδίζει τα πλοία να ταξιδεύουν από και προς τα ιρανικά λιμάνια και να διακόπτει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, εντείνοντας την πίεση στην Τεχεράνη να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα της πλωτής οδού.

Αλλά το ανώτατο στρατιωτικό κέντρο διοίκησης του Ιράν απείλησε την Τετάρτη να χρησιμοποιήσει την «πλήρη δύναμη» της χώρας για να σταματήσει το εμπόριο όχι μόνο στον Κόλπο αλλά και στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν, εάν ο αποκλεισμός συνεχιζόταν. Και η Hamshahri, μια σκληροπυρηνική εφημερίδα, δημοσίευσε ένα σκίτσο του Τραμπ να παραπαίει στο στενό.

«Πνίγοντας στις αποτυχίες», έγραφε ο τίτλος.

Το Ιράν αρνήθηκε να ανοίξει ξανά το στενό ακόμη και μετά την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα, υποστηρίζοντας ότι ο βομβαρδισμός του Λιβάνου από το Ισραήλ – όπου πολεμά τη Χεζμπολάχ – παραβίασε τη συμφωνία. Το άνοιγμα του στενού ήταν η κύρια προϋπόθεση του Τραμπ για την κατάπαυση του πυρός.

Ιρανοί πολιτικοί έχουν διατυπώσει ένα πιο εκτεταμένο όραμα για τον οικονομικό και πολιτικό ρόλο που ελπίζουν ότι θα διαδραματίσει το στενό στο μέλλον της χώρας.

Το Ιράν έχει δηλώσει προηγουμένως ότι αναμένει από τα πετρελαιοφόρα που διέρχονται από το στενό να πληρώσουν έως και 2 εκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονομίσματα και το κοινοβούλιο του συντάσσει νομοθεσία για τη ρύθμιση της θαλάσσιας διέλευσης, εισάγοντας διόδια και περιορίζοντας την πρόσβαση για πλοία που συνδέονται με «εχθρικά κράτη». Ορισμένοι Ιρανοί, μέλη του κοινοβουλίου έχουν υπονοήσει ότι η Τεχεράνη χρειάζεται τα έσοδα για να αντισταθμίσει το κόστος του πολέμου.

Ο Χαμίντ-Ρεζά Χατζιμπαμπάεϊ, αναπληρωτής πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι η πλωτή οδός έχει μετατραπεί στο κορυφαίο σημείο μόχλευσης της χώρας.
«Όταν έχουμε τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, καμία άλλη χώρα δεν μπορεί να μας επιβάλει κυρώσεις», ισχυρίστηκε, αναφερόμενος στις δεκαετίες οικονομικών κυρώσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. «Σε αυτήν την περιοχή, ήμασταν οι μόνοι που αντιμετωπίζαμε κυρώσεις. Τώρα… οποιαδήποτε χώρα αποφασίσουμε ότι θα αντιμετωπίσει κυρώσεις».

Πριν από τον αποκλεισμό των ΗΠΑ, τα έσοδα της Τεχεράνης από το πετρέλαιο σχεδόν διπλασιάστηκαν, καθώς η χώρα συνέχιζε να εξάγει πετρέλαιο, μεγάλο μέρος του οποίου προοριζόταν για την Κίνα, σύμφωνα με Ιρανούς αναλυτές. Ωστόσο, ο πόλεμος και η απόφαση του Ιράν να κλείσει το στενό έχουν επιφέρει σημαντικό κόστος στο καθεστώς.

Οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις έχουν προκαλέσει ζημιές δεκάδων τρισεκατομμυρίων δολαρίων και οι αναλυτές αναμένουν ότι ο πόλεμος θα επιβαρύνει σοβαρά την ήδη πληγείσα οικονομία του. Πριν από την εκεχειρία, ο Τραμπ είχε απειλήσει να καταστρέψει «ολόκληρο τον πολιτισμό» του Ιράν εάν δεν ξεμπλοκάρει το στενό.

Παγκόσμιος συναγερμός για την απειλή του Ιράν για διόδια στο Ορμούζ

Η προοπτική ότι το Ιράν θα μπορούσε να συνεχίσει να επιβάλλει διόδια έχει προκαλέσει συναγερμό σε όλο τον κόσμο.

Θα μπορούσε να βλάψει όχι μόνο τα γειτονικά κράτη – στα οποία το Ιράν εξαπέλυσε επανειλημμένες επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου – αλλά και σημαντικούς οικονομικούς εταίρους όπως η Κίνα, η οποία εισάγει μεγάλο μέρος του πετρελαίου της από την περιοχή. Τα κράτη του Κόλπου ανησυχούν ότι τώρα που η Τεχεράνη έχει αποδείξει ότι μπορεί να κλείσει το στενό, είναι ένα όπλο που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει εναντίον τους στο μέλλον. «Όσον αφορά την άσκηση πίεσης, οι Ιρανοί έχουν δείξει ότι μπορούν να το κάνουν ασύμμετρα πολύ αποτελεσματικά, πολύ γρήγορα, με σχετικά μικρό στρατιωτικό κόστος», δήλωσε ο HA Hellyer, ανώτερος συνεργάτης στο Rusi, το think tank του Λονδίνου.

«Αλλά με αυτόν τον τρόπο, έχουν καταστρέψει τις συνδέσεις τους με σχεδόν ολόκληρη την αραβική περιοχή του Κόλπου… Δεν είναι σαφές ότι η σχέση δεν θα ανακάμψει ποτέ πλήρως».
Παράλληλα με τις έντονες και μακροχρόνιες προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας που θα περιορίζει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το να πειστεί η Τεχεράνη να επιτρέψει την ελεύθερη ροή της ναυτιλίας μέσω του στενού έχει γίνει κεντρικό σημείο τριβής στις συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

Ένας αρχικός γύρος έληξε άδοξα στο Ισλαμαμπάντ το Σαββατοκύριακο, και ο Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν πρόσθετες συνομιλίες «τις επόμενες δύο ημέρες». Τα κράτη του Κόλπου φοβούνται ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να συμφωνήσουν σε μια συμφωνία που θα επιτρέψει στο Ιράν να διατηρήσει κάποιο βαθμό ελέγχου επί του στενού.

Η Ισλαμική Δημοκρατία συνέχισε να προβάλλει ανυπακοή στον αποκλεισμό του Τραμπ, αλλά οι αναλυτές λένε ότι μπορεί να χρειαστεί να αρχίσει να μειώνει σημαντικά την παραγωγή πετρελαίου εντός δύο εβδομάδων εάν ο αποκλεισμός καταφέρει να σταματήσει τις εξαγωγές της.

Η Τεχεράνη έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να επιδιώξει κλιμάκωση πέρα ​​από το Στενό του Ορμούζ. Ανώτερα στελέχη του καθεστώτος έχουν υποδείξει ότι το στρατηγικό σημείο στην Ερυθρά Θάλασσα, Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, θα μπορούσε να γίνει στόχος των Χούθι που υποστηρίζονται από το Ιράν, οι οποίοι προκάλεσαν χάος στο θαλάσσιο εμπόριο εκτοξεύοντας πυραύλους σε πλοία στη σύγκρουση που ακολούθησε την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ακόμα κι αν ο αποκλεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική ζημιά στην οικονομία του Ιράν, οι υποστηρικτές του καθεστώτος υποστήριξαν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα είχε μεγαλύτερη ανοχή στον πόνο από τον Τραμπ, ο οποίος βρίσκεται υπό πίεση να περιορίσει τις εγχώριες οικονομικές επιπτώσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών των ΗΠΑ τον Νοέμβριο. «Πόσο καιρό μπορούν οι ΗΠΑ να το ανεχθούν αυτό για τους επόμενους μήνες;» ρώτησε ο άνθρωπος που βρίσκεται μέσα στο καθεστώς.
Σύμφωνα με άτομα κοντά στην ηγεσία, η απόφαση να κλείσει το στενό κέρδισε έδαφος μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ στο Ιράν τον Ιούνιο — στον οποίο οι ΗΠΑ συμμετείχαν για λίγο για να βομβαρδίσουν τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις — καθώς το καθεστώς υπολόγισε ότι βρισκόταν σε μια υπαρξιακή μάχη.

«Το Ιράν δεν θα ανοίξει εύκολα το Ορμούζ»

Τα διακυβεύματα εκτείνονται πολύ πέρα ​​από το πετρέλαιο. Το στενό είναι μια κρίσιμη αρτηρία όχι μόνο για την ενέργεια αλλά και για τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Το Ιράν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το στενό για τις εισαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των σιτηρών και άλλων τροφίμων.
Περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων διέρχονται από τη διαδρομή, μαζί με σημαντικές ποσότητες ηλίου, που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή ημιαγωγών. Ο Ali Shirinzad, μέλος του κοινοβουλίου, δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι ιρανικοί δασμοί θα ισχύουν όχι μόνο για τα πετρελαιοφόρα αλλά και για «οποιαδήποτε πλοία».

Οι σκληροπυρηνικές φωνές στην Τεχεράνη έχουν παρουσιάσει το κλείσιμο του στενού ως ιστορικό σημείο καμπής για το Ιράν. Ο Foad Izadi, ένας σκληροπυρηνικός σχολιαστής, έγραψε στο X ότι «η διαχείριση του Στενού του Ορμούζ» θα επέτρεπε στο Ιράν να εξουδετερώσει δεκαετίες «καταπίεσης» από τις ΗΠΑ.

Και ακόμη και μετριοπαθείς προσωπικότητες έχουν αποδεχτεί την προσπάθεια του Ιράν να διατηρήσει την επιρροή του στο στενό. Ο Ματζίντ Χοσεϊνί, μεταρρυθμιστής πολιτικός οικονομολόγος στο πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, δήλωσε ότι πιστεύει πως υπάρχει μικρή πιθανότητα το Ιράν να υποχωρήσει.

«Το Ιράν δεν θα ανοίξει εύκολα το στενό», είπε. «Αυτό είναι το κύριο και ίσως το μόνο αποτρεπτικό μέσο που διαθέτει τώρα η Ισλαμική Δημοκρατία και λειτουργεί. Ακόμα κι αν οι ΗΠΑ στοχεύσουν σε υποδομές όπως οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας, η προτεραιότητα για όσους βρίσκονται στην εξουσία είναι να κερδίσουν αυτή τη μάχη με το χαρτί του Ορμούζ».

Διαβάστε επίσης:

Τo Ισραήλ προκαλεί ανθρωπιστική κρίση στο Λίβανο και τορπιλίζει τις κινήσεις για εκεχειρία – Ο Αούν λέει όχι σε Τραμπ για επικοινωνία με Νετανιάχου   

Η Βηρυτός διαψεύδει Τραμπ για επικοινωνία Αούν με Νετανιάχου – Ο Ρούμπιο μίλησε με τον Λιβανέζο πρόεδρο

Χέγκσεθ: Οι ΗΠΑ θα μπλοκάρουν τα ιρανικά λιμάνια «για όσο χρειαστεί» – «Έτοιμοι να ξαναρχίσουμε τις μάχες εάν αποτύχουν οι συνομιλίες»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.