Αν κάποιος περίμενε το ιδεολογικό μανιφέστο του Αλέξη Τσίπρα για να βγάλει ένα σαφές συμπέρασμα για τον σχεδιασμό του, το πολιτικό του στίγμα, τις βασικές θέσεις του για τα μεγάλα προβλήματα, μάλλον θα πρέπει να κάνει περισσότερη υπομονή, μέχρι τουλάχιστον να «σκάσει μύτη» η αναμενόμενη πολιτική διακήρυξη.

Το μανιφέστο – πιθανότατα γραμμένο υπό χρονική πίεση εξαιτίας του ενδεχομένου επίσπευσης των πολιτικών εξελίξεων – περιέχει κατά βάση γενικές αρχές, οι οποίες αφήνουν ένα μόνο καθαρό συμπέρασμα: ο κύριος πολιτικός αντίπαλος του Τσίπρα θα είναι το ΠΑΣΟΚ. Στην πραγματικότητα έχουμε μπροστά μας μια ακόμη προσπάθεια του πρώην πρωθυπουργού να καθυποτάξει το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

1. Αρχικά το μανιφέστο κάνει λόγο για την «κρίσιμη πολιτική αναγκαιότητα των καιρών», που «είναι η σύγκλιση των τριών ρευμάτων της Αριστεράς του 20ού αιώνα, της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής και Ανανεωτικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας». Παραλείπει βεβαίως την κομμουνιστική Αριστερά, η οποία αποτέλεσε την κύρια αριστερή δύναμη του 20ού αιώνα, αλλά αυτό ας θεωρηθεί… λεπτομέρεια.

2. Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται στο πώς περιγράφει τη σύγκλιση:

● «Η σοσιαλδημοκρατία οφείλει να απομακρυνθεί από τις λογικές διαχείρισης και να συναντηθεί με το πνεύμα του ριζοσπαστισμού στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων και της διαφθοράς». Δηλαδή να μετατοπιστεί ιδεολογικά προς τον Τσίπρα και το εγχείρημά του.

● «Η ριζοσπαστική και ανανεωτική Αριστερά», της οποίας ο Τσίπρας είναι o αδιαμφισβήτητος ηγέτης τις τελευταίες δύο δεκαετίες, και όχι η «Κυβερνώσα Αριστερά» στο σύνολό της, «να επεξεργαστεί ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες πολιτικές για την παραγωγική ανασυγκρότηση και τη θεσμική ανασύνταξη της χώρας». Κοινώς να έχει τον ηγεμονικό ρόλο σε ό,τι θα μπορούσε να αποτελέσει το προγραμματικό σχέδιο της νέας «συμμαχίας».

● «Η πολιτική οικολογία να ενσωματωθεί στον πυρήνα ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης, που θα συνδυάζει βιωσιμότητα, ενεργειακή ασφάλεια και κοινωνική δικαιοσύνη». Αυτό είναι το πράσινο συμπλήρωμα της νέας «συμμαχίας», ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις και τη ρητορική του καιρού μας.

Από εκεί και πέρα είναι συνεχής η επανάληψη του επιθέτου «αριστερός-ή-ό», ώστε να μην μένει καμιά αμφιβολία για το περιεχόμενο και τον προσανατολισμό της «σύγκλισης»:

«Οι τρεις αυτές δυνάμεις», όπως αναφέρεται, «δεν τοποθετούνται ασφαλώς στο πολιτικό Κέντρο, αλλά στα αριστερά του» και «καλούνται να ασκήσουν αριστερές πολιτικές αναδιανομής και ενίσχυσης των μη ευνοημένων και των μεσαίων στρωμάτων στα κέντρα και όχι στο περιθώριο των κοινωνιών. Ορισμένοι το αποκαλούν αυτό διαχείριση, εμείς το ονομάζουμε επαναστατική αλλαγή».

Επίσης χρειάζεται «ένα σχέδιο μακράς πνοής που θα συνέχει την Αριστερά της Νέας Εποχής: την Κυβερνώσα Αριστερά που αναζητούν σήμερα οι προοδευτικοί πολίτες στον τόπο μας».

Σύμφωνα με το μανιφέστο, «αυτή η Κυβερνώσα Αριστερά καλείται να αφουγκραστεί τους νέους και την κοινωνία συνολικά και να διαμορφώσει μια ανανεωμένη συνεκτική αφήγηση που θα δίνει νόημα στις ζωές όλων, θα απαντά στην πρόδηλη ανάγκη μιας ευρείας έντιμης συμμαχίας και θα επιτρέπει στους ανθρώπους κάθε γενιάς, και πρώτα απ’ όλα στους νέους, να εμπνευστούν και πάλι από την πολιτική».

Σύγκλιση ρευμάτων και όχι κομμάτων

Ας συνοψίσουμε λοιπόν. Ο Τσίπρας θέλει τη σύγκλιση τριών ιδεολογικών ρευμάτων, της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής και Ανανεωτικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας, και σε καμιά περίπτωση τη σύγκλιση υπαρχόντων κομμάτων, αφού ο δεδηλωμένος στόχος του είναι η υπέρβαση των κομμάτων αυτών.

● Με την Πολιτική Οικολογία τα πράγματα είναι απλά και εύκολα. Ουδέποτε κατάφερε να αποτελέσει ένα ευδιάκριτο πολιτικό μέγεθος και όσοι την αποτελούν ή την εκφράζουν είτε είναι ενταγμένοι σε διάφορους χώρους και κόμματα είτε δίνουν κατά μόνας τον αγώνα τους είτε διαπρέπουν ως τεχνοκράτες.

● Με τη Ριζοσπαστική Αριστερά τα πράγματα είναι εξίσου εύκολα, αφού η παρουσία του Τσίπρα μηδενίζει την ισχύ όλων των άλλων παραγόντων του χώρου αυτού – όσοι δεν επιθυμούν την υποταγή τους στον αρχηγό θα μείνουν εκτός νυμφώνος, αλλά χωρίς δυνατότητα να επηρεάσουν σοβαρά τις εξελίξεις στον πολιτικό τους περίγυρο.

● Η Σοσιαλδημοκρατία όμως εκφράζεται εξ ολοκλήρου από το ΠΑΣΟΚ, το οποίο είναι ένα συμπαγές κόμμα, είναι αξιωματική αντιπολίτευση, δημοσκοπικά αυτή τη στιγμή βρίσκεται δεύτερο στο 15% και δεν έχει καμιά διάθεση να διευκολύνει «τη συγκρότηση μιας ενιαίας πολιτικής δύναμης με ικανότητα διακυβέρνησης» υπό την ηγεσία του Τσίπρα.

Πώς λοιπόν θα μπορούσε να προχωρήσει το σχέδιο του πρώην προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ στο σκέλος της «σύγκλισης με τη σοσιαλδημοκρατία»; Σε αυτή τη φάση με διάφορους… έμμεσους τρόπους:

1. Με την απόσπαση διαφόρων διάσπαρτων τριτοκλασάτων ή περιθωριοποιημένων στελεχών, τα οποία θα δίνουν μια σοσιαλδημοκρατική… εσάνς στο νέο εγχείρημα – κάτι που ήδη συμβαίνει. Μια ανάλογη τακτική άλλωστε εφαρμόζει το ΠΑΣΟΚ, το οποίο αντλεί από τον καταρρέοντα ΣΥΡΙΖΑ στελέχη, βουλευτές και ευρωβουλευτές για να αποδείξει ότι είναι το αφεντικό και η ελκυστική προοπτική του ευρύτερου χώρου.

2. Με την προσέλκυση συγκεκριμένων επώνυμων στελεχών του ΠΑΣΟΚ, τα οποία αισθάνονται παγιδευμένα στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης είτε λόγω της διάψευσης των ηγετικών προσδοκιών τους είτε επειδή ιδεολογικά και πολιτικά θα ένιωθαν πολύ πιο άνετα υπό τον Τσίπρα απ’ όσο υπό τον Νίκο Ανδρουλάκη.

Δύο πολύ σημαντικοί στόχοι

Αν ο Τσίπρας θέλει να επεκτείνει την ηγεμονία του από την Ανανεωτική και Ριζοσπαστική Αριστερά στη Σοσιαλδημοκρατία, θα πρέπει να επιτύχει δύο πολύ σημαντικούς στόχους:

● Προεκλογικά να καπαρώσει τη δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις ώστε να δημιουργήσει την αίσθηση ότι αυτός είναι ο μόνος αξιόμαχος αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη. Σε αυτήν την περίπτωση θα μπορούσε να επιφέρει ένα σοβαρό πλήγμα στο ΠΑΣΟΚ με την απόσπαση μεγάλων ονομάτων.

● Στις εκλογές να επιβεβαιώσει τη δεύτερη θέση, ώστε να οδηγήσει σε υπαρξιακή κρίση το ΠΑΣΟΚ και να το λεηλατήσει σε επίπεδο ψηφοφόρων πρωτίστως και στελεχών δευτερευόντως.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο μέσω του μανιφέστου επιχειρεί να δείξει ότι είναι:

● Κοινά τα κοινωνικά στρώματα που φιλοδοξούν να εκπροσωπήσουν Τσίπρας και ΠΑΣΟΚ.

● Κοινή η κριτική προς την κυβέρνηση.

● Κοινή εν πολλοίς η συνταγή που προτείνουν για την ανάπτυξη, την εργασία κ.λπ. Συμπίπτουν ακόμη και στην 35ωρη εργασία.

Με απλά λόγια το μανιφέστο στρογγυλεύει όσο απαιτείται την προγραμματική του διάσταση ώστε να παντρέψει σε έναν βαθμό το πρόγραμμα της Αριστεράς με αυτό του ΠΑΣΟΚ και να αναδείξει κοινά στοιχεία τα οποία θα μπορούσαν να διευκολύνουν την κινητικότητα ψηφοφόρων του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Ηχηρά ελλείμματα

Όμως, στην πραγματική ζωή, ούτε ιδεολογική ούτε πολιτική ούτε προγραμματική ταύτιση θα μπορούσε να υπάρξει μεταξύ του ΠΑΣΟΚ και του πρώην προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, αφού σε σειρά θεμάτων υπάρχει σοβαρή απόκλιση, αν όχι σύγκρουση. Εντελώς συμπτωματικά, από το μανιφέστο του Τσίπρα απουσιάζουν πλήρως ουσιαστικές αναφορές στα εξής κορυφαίας σημασίας θέματα:

● Μεταναστευτικό.

● Ελληνοτουρκικά.

● Ευρώπη.

● Ενεργειακά.

● Μέση Ανατολή και ανατολική Μεσόγειος.

● Σχέσεις με τη Ρωσία και τις ΗΠΑ – παρά τα στοιχεία κριτικής στον Τραμπ, λείπει το «δέον γενέσθαι».

● Η θέση της Ελλάδας στον πολιτικό και οικονομικό της περίγυρο.

Η δε αναφορά στη διεθνή πολιτική εξαντλείται σε μια πολύ προσεκτική και άνευ ουσίας διατύπωση: «Αυτή η Κυβερνώσα Αριστερά καλείται να διαδραματίσει με ευθύνη έναν καίριο ρόλο στο διεθνές πεδίο, όπου ο πόλεμος των αγορών παράγει διαρκώς γεωπολιτικές κρίσεις, όπου οι εθνικές οικονομίες ακολουθούν τις απαιτήσεις του πολέμου αντί να αντιμετωπίζουν τις κοινωνικές ανισότητες και την κλιματική κρίση».

Με άλλα λόγια απουσιάζουν σχεδόν πλήρως όλα τα κεφαλαιώδη θέματα που θα μπορούσαν να αγγίξουν τις ευαίσθητες χορδές της μεγάλης πλειονότητας των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ και να προκαλέσουν αμυντικά αντανακλαστικά ή ιδεολογική αντιπαλότητα.

Βεβαίως λείπουν κι άλλα σοβαρά οραματικά στοιχεία από το μανιφέστο, όπως π.χ. το πώς θα έβλεπε η νέα «Κυβερνώσα Αριστερά» την παραγωγική ανασυγκρότηση του πρωτογενούς, του δευτερογενούς και του τριτογενούς τομέα κ.λπ. Δηλαδή όλα όσα θα μπορούσαν να περιγράψουν ένα όραμα του νέου φορέα και του δημιουργού του για το πώς θέλει τη χώρα.

Ας υποθέσουμε όμως καλή τη πίστει ότι θα δούμε περισσότερα πράγματα στην πολιτική διακήρυξη και σε επόμενα κείμενα και παρεμβάσεις.

Γιατί το ΠΑΣΟΚ και όχι η Ν.Δ.;

Εάν λοιπόν θέλουμε ένα αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα από το ιδεολογικό μανιφέστο του Τσίπρα, αυτό είναι ότι κηρύσσει τον πόλεμο στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο είναι ο κεντρικός αντίπαλός του. Γιατί το ΠΑΣΟΚ όμως και όχι η Ν.Δ.;

● Επειδή δεν είναι οργανωτικά έτοιμος ούτε διαθέτει μια δεξαμενή τόσο ευρεία ώστε να του επιτρέψει όνειρα πρωτιάς.

● Επειδή η δεύτερη θέση, παρότι είναι το λιγότερο που θα επιθυμούσε ο πρώην πρωθυπουργός, δεν είναι αυτονόητα επιτεύξιμη. Για να την κερδίσει, θα πρέπει να νικήσει πρώτα την Καρυστιανού στα… προκριματικά και ύστερα το ΠΑΣΟΚ στον ημιτελικό. Αν πάρει τη δεύτερη θέση, θα μπορεί να ποντάρει στο μέλλον.

● Επειδή, αν είναι δεύτερος, αυτομάτως το ΠΑΣΟΚ, ο μεγάλος ηττημένος των εκλογών, θα μπει σε κρίση με άγνωστη κατάληξη. Η αμφισβήτηση της ηγεσίας του θα είναι το μικρότερο κακό, αφού μια προσπάθεια ετών για ανασυγκρότηση και επιστροφή στην κεντρική πολιτική σκηνή θα πάει στράφι και πολλοί ψηφοφόροι του ίσως θεωρήσουν προτιμότερη τη συστράτευσή τους με τον Τσίπρα – με ορίζοντα την επιστροφή στην εξουσία.

● Επειδή, επιπλέον, κανείς δεν θα του πει κάτι αν είναι δεύτερος, πίσω από μια Ν.Δ. που ούτως ή άλλως βρίσκεται πολύ μπροστά στις δημοσκοπήσεις.

● Επειδή, αν ο Τσίπρας είναι τρίτος ή και χαμηλότερα, τότε πάει χαμένο το rebranding και ο ίδιος, με μια ακόμα ήττα στην πλάτη, ή θα περιοριστεί σε τριτοτέταρτο πολιτικό ρόλο, ενδεχομένως σε αυτόν ενός μελλοντικού κυβερνητικού συμπληρώματος, ή θα εγκαταλείψει αναγνωρίζοντας ότι η πολιτική ήταν μια όμορφη ιστορία που έλαβε τέλος.

● Επειδή, εάν είναι τρίτος ή χαμηλότερα, θα είναι υποχρεωμένος – εφόσον συνεχίσει να πολιτεύεται – να υπηρετήσει με την αυτοταπείνωσή του και πολύ γενναίες πολιτικές υποχωρήσεις τη διόλου παράλογη απαίτηση πολλών ψηφοφόρων του αριστερού / κεντροαριστερού χώρου για ενοποίησή του – την οποία και ο ίδιος άλλωστε προπαγανδίζει, έστω και με διαφορετικούς όρους.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι τι θέλει ο Τσίπρας και ποιον ορίζει με το εν λόγω μανιφέστο ως κυριότερο πολιτικό αντίπαλό του, αλλά αν είναι σε θέση να επιτύχει τους στόχους του…

Διαβάστε επίσης:

8+2 σενάρια πυρηνικής απειλής

Ο Τσίπρας «φουλάρει τις μηχανές» – Πυρετός διεργασιών στον ΣΥΡΙΖΑ

Ναρκοπέδιο η Κ.Ο. της ΝΔ: Ο φόβος για τους «καμικάζι» και η απειλή ότι θα θεωρηθούν υπονομευτές

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.