Εντείνεται η λειψυδρία στα νησιά

Η λειψυδρία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και τα νησιά βρίσκονται στο επίκεντρο του προβλήματος. Οι περιορισμένοι υδατικοί πόροι, οι ιδιαίτερες γεωλογικές συνθήκες, η κλιματική αλλαγή και η συνεχώς αυξανόμενη τουριστική δραστηριότητα δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, που δοκιμάζει τις αντοχές των τοπικών κοινωνιών και των υποδομών ύδρευσης.

Τα τελευταία χρόνια οι περίοδοι ξηρασίας γίνονται συχνότερες και εντονότερες, ενώ η ζήτηση νερού αυξάνεται διαρκώς, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, όταν ο πληθυσμός πολλών νησιών πολλαπλασιάζεται λόγω του τουρισμού.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την επάρκεια του νερού, αλλά και τη βιώσιμη διαχείρισή του. Σε αρκετές περιπτώσεις οι διαθέσιμοι υδατικοί πόροι δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες κατοίκων, επιχειρήσεων και επισκεπτών.

Παράλληλα οι υποδομές ύδρευσης και αποθήκευσης νερού συχνά αποδεικνύονται ανεπαρκείς απέναντι στις νέες απαιτήσεις. Η κατάσταση προκαλεί έντονο προβληματισμό για το μέλλον πολλών νησιωτικών περιοχών, καθώς οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα επιδεινώσουν περαιτέρω το φαινόμενο.

Η «λύση» της αφαλάτωσης

Σύμφωνα με τον Βασίλη Ζόραπα, προϊστάμενο του Τμήματος Υδρογεωλογίας και Υδρολογίας της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ), τα ελληνικά νησιά αντιμετωπίζουν διαχρονικά προβλήματα επάρκειας νερού, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα είναι περιορισμένα. Όπως επισημαίνει, λόγω της μικρής έκτασης πολλών νησιών, τα συστήματα αποθήκευσης είναι περιορισμένα, γεγονός που σημαίνει ότι, ακόμη και όταν σημειώνονται βροχοπτώσεις, οι δυνατότητες συγκράτησης του νερού παραμένουν μικρές.

«Όταν γεμίσει ένας αποθηκευτικός χώρος, δεν υπάρχει δυνατότητα να αποθηκευτεί επιπλέον νερό» σχολιάζει χαρακτηριστικά. Ο Β. Ζόραπας υπογραμμίζει ότι η αφαλάτωση αποτελεί τη μοναδική ουσιαστική λύση για την κάλυψη των αναγκών ύδρευσης στα νησιά.

Οι γεωλογικές συνθήκες δεν επιτρέπουν παντού τη δημιουργία υδροφορέων μεγάλης δυναμικότητας, ενώ και η κατασκευή φραγμάτων προϋποθέτει πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά εδάφους και μορφολογίας. Για τον λόγο αυτόν αρκετά νησιά έχουν στραφεί ήδη στην αφαλάτωση, όπως η Σαντορίνη και η Σύρος.

Ωστόσο, η αφαλάτωση δεν θεωρείται ιδανική λύση. Όπως εξηγεί, πρόκειται για μια ιδιαίτερα δαπανηρή και ενεργοβόρα διαδικασία, η οποία χρησιμοποιείται κυρίως κατά τη θερινή περίοδο, όταν η κατανάλωση νερού εκτοξεύεται. Επίσης, συνοδεύεται από περιβαλλοντικό κόστος, καθώς για την παραγωγή μιας ποσότητας πόσιμου νερού απαιτείται η άντληση πολύ μεγαλύτερης ποσότητας θαλασσινού νερού, ενώ παράγονται και υπολείμματα υψηλής αλατότητας που επιστρέφουν στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Όπως τονίζει, «καμία τεχνική λύση δεν είναι απαλλαγμένη από επιπτώσεις και συχνά το πρόβλημα απλώς μεταφέρεται σε άλλο επίπεδο».

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στον ρόλο του τουρισμού. Σύμφωνα με τον Β. Ζόραπα, το πρόβλημα της λειψυδρίας συνδέεται άμεσα με την άναρχη ανάπτυξη και τη ραγδαία αύξηση των τουριστικών υποδομών.

«Τα νησιά έχουν απομακρυνθεί από το παραδοσιακό μοντέλο διαβίωσης του 1970 και του 1980, που ήταν προσαρμοσμένο στις φυσικές δυνατότητες του περιβάλλοντος. Στο παρελθόν, οι κάτοικοι αξιοποιούσαν στέρνες και άλλες πρακτικές εξοικονόμησης νερού, ενώ η καθημερινότητά τους ήταν οργανωμένη με βάση τη διαθεσιμότητα του συγκεκριμένου πόρου. Σήμερα, η ανάπτυξη πολυτελών τουριστικών μονάδων και η αύξηση των απαιτήσεων των επισκεπτών έχουν μεταβάλει σημαντικά την εικόνα», προσθέτει.

Προβλήματα και στα Ιόνια

Ο ίδιος θεωρεί ότι οι πισίνες, αν και συχνά βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, δεν αποτελούν το σημαντικότερο πρόβλημα. Η μεγαλύτερη πίεση προέρχεται από τη συνολική αύξηση της κατανάλωσης νερού που συνοδεύει το νέο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης. Όπως παρατηρεί:

«Ο επισκέπτης καταναλώνει νερό χωρίς να λαμβάνει υπόψη τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει το κάθε νησί, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τα ήδη πιεσμένα συστήματα ύδρευσης. Τα προβλήματα δεν περιορίζονται μόνο στις Κυκλάδες. Δυσκολίες καταγράφονται και στα Ιόνια Νησιά, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την Κέρκυρα και τη Ζάκυνθο. Παρότι οι περιοχές αυτές δέχονται περισσότερες βροχοπτώσεις σε σύγκριση με το Αιγαίο, τα πετρώματα και οι γεωλογικές συνθήκες δεν ευνοούν τη δημιουργία ισχυρών υπόγειων υδροφορέων, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται και εκεί προβλήματα επάρκειας νερού».

Ταυτόχρονα επισημαίνει ότι ακόμη και τα φράγματα που έχουν κατασκευαστεί σε ορισμένες περιοχές δεν επαρκούν για να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες.

«Η κατασκευή τέτοιων έργων επιφέρει περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως η μεταβολή της φυσικής μεταφοράς φερτών υλικών και η διάβρωση σε ορισμένες περιοχές. Αντίστοιχα παραδείγματα διαχείρισης συναντώνται σε χώρες όπως το Ισραήλ και η Κύπρος, όπου αξιοποιούνται τόσο η αφαλάτωση όσο και τα φράγματα, χωρίς όμως να υπάρχουν λύσεις με μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Το ζήτημα των υποδομών έχει σε μεγάλο βαθμό παραμεληθεί, παρότι οι απώλειες νερού από παλαιωμένα δίκτυα αποτελούν σημαντικό πρόβλημα σε πολλές περιοχές της χώρας» υποστηρίζει.

Απαιτείται καλύτερη προετοιμασία

Πάντως το μέλλον δεν προδιαγράφεται αισιόδοξο. Οι ξηρασίες αναμένεται να γίνουν συχνότερες και εντονότερες, ενώ η διατήρηση των σημερινών ρυθμών τουριστικής ανάπτυξης θα συνεχίσει να ασκεί πίεση στους διαθέσιμους πόρους. «Στα νησιά θα υπάρχει πάντα πρόβλημα όσο τα αποθέματα παραμένουν περιορισμένα και οι ανάγκες αυξάνονται», εκτιμά.

Για τον λόγο αυτόν θεωρεί ότι η Ελλάδα οφείλει να προετοιμαστεί καλύτερα, επενδύοντας σε υποδομές, ορθολογική διαχείριση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, προκειμένου να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά μια πρόκληση που αναμένεται να καθορίσει τα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε επίσης:

Copernicus: «Βράζουν» οι ωκεανοί εξαιτίας του Ελ Νίνιο – Οι πιο υψηλές θερμοκρασίες που έχουν παρατηρηθεί ποτέ

Σπάνια εικόνα στην Ικαρία: Φάλαινα φυσητήρας κάνει «άλμα» έξω από το νερό

Αίγυπτος: Απειλή για ψάρια και κροκόδειλους η εκτεταμένη ρύπανση από πετρελαιοκηλίδα στη λίμνη Νάσερ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.