Ο οικοδεσπότης Ερντογάν υποσκάπτει το ΝΑΤΟ

Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ (Άγκυρα, 7-8 Ιουλίου 2026) συνέρχεται σε μία σημαντική στιγμή για την παγκόσμια ασφάλεια και για την ανασύσταση του αμυντικού δόγματος της Συμμαχίας στη βάση των νέων διεθνών δεδομένων.

● Η Ρωσία συνεχίζει την εισβολή στην Ουκρανία.

● Το Ιράν παρανομώντας κλείνει τα Στενά του Ορμούζ κατά βούληση.

● Η κατάπαυση των εχθροπραξιών στον Λίβανο ακροβατεί μεταξύ συνεχιζόμενων απειλών του Ιράν κατά της Ιερουσαλήμ για το μέλλον της Χεζμπολάχ, αδιαφορώντας για τα κυριαρχικά δικαιώματα της κυβέρνησης του Λιβάνου.

● Παραμένει σε εκκρεμότητα η απαίτηση του Ισραήλ για άμεσες δεσμεύσεις, που θα εγγυώνται την απόλυτη ασφάλεια του ισραηλινού κράτους.

● Ο οικοδεσπότης του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα με κόπο υποκύπτει στις απαιτήσεις της Συμμαχίας, ώστε με το κοινό ανακοινωθέν της συνόδου κορυφής να εξασφαλίζεται τουλάχιστον προσαρμογή των συμμάχων, χωρίς επιφυλάξεις, στην αντιμετώπιση των διεθνών προκλήσεων, που στρέφονται άμεσα και κατά του ΝΑΤΟ.

● Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποδυναμώνει τη συνοχή της Συμμαχίας. Η Τουρκία, αν και οικοδεσπότης της Συνόδου, με τις επιλογές της λίγες ημέρες πριν από την άφιξη των ηγετών του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ευνοεί τη διασπαστική επιδίωξη της Μόσχας υποσκάπτοντας τη Συμμαχία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

● Η μακροχρόνια τρομοκρατική στρατηγική των Φρουρών της Επανάστασης περιλαμβάνει και επιθέσεις κατά βάσεων χωρών – μελών του ΝΑΤΟ σε Κύπρο, Τουρκία, Κουβέιτ, Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία και απειλές εναντίον της Ελλάδας και της Βουλγαρίας.

Διαρκώς στο τραπέζι οι οικονομικές υποχρεώσεις

Ο Πρόεδρος Ερντογάν θα υποδεχθεί στην πρωτεύουσα της Τουρκίας τους συμμάχους όπως ακριβώς προβλέπεται από το πρωτόκολλο του ΝΑΤΟ. Η ημερήσια διάταξη, αυστηρά επικεντρωμένη στις απαιτήσεις του καταστατικού της Συμμαχίας, αφορά τη νέα δομή του Βορειοατλαντικού Συμφώνου λαμβάνοντας υπόψη την εσωτερική κατάσταση της Συμμαχίας, αλλά και τη διεθνή πραγματικότητα.

Κυρίαρχη θέση στις συζητήσεις εξασφαλίζει η πρόταση του Καναδά. Οι σύμμαχοι ασχολούνται σχολαστικά με τη διαμόρφωση του αμυντικού δόγματος σύμφωνα με τις πολιτικές δεσμεύσεις που ανελήφθησαν από συστάσεως της Συμμαχίας και τις οικονομικές υποχρεώσεις, που για πολλά χρόνια δεν εκπληρώθηκαν και βρίσκονται διαρκώς στο τραπέζι των εσωτερικών συζητήσεων του ΝΑΤΟ.

Η σύνοδος κορυφής της Άγκυρας προετοιμάστηκε επί μακρόν στις Βρυξέλλες από τις διπλωματικές και στρατιωτικές αντιπροσωπείες των συμμάχων. Εκφράστηκαν απόψεις σύμφωνα με τις οδηγίες που ελήφθησαν από τις πρωτεύουσες, στις οποίες συνεργάστηκαν υπουργοί Εξωτερικών και Εθνικής Άμυνας.

Όλοι συμφώνησαν για τη χώρα που θα φιλοξενήσει τη σύνοδο των ηγετών του ΝΑΤΟ, αλλά και για τη σύμπτωση στους κοινούς συμμαχικούς στόχους. Οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί δεν τροποποιούνται από τις διμερείς σχέσεις των χωρών, αλλά η συμπεριφορά κάθε συμμάχου προβληματίζει ιδιαιτέρως, κυρίως όταν δυναμιτίζονται και υποσκάπτονται στρατηγικές της Συμμαχίας.

Ο δύσκολος ρόλος τήρησης των καταστατικών αρχών του ΝΑΤΟ παραδοσιακά και θεσμικά ανατίθεται στον γενικό γραμματέα. Οι μομφές εναντίον του μεθοδεύονται από χώρους που επιδιώκουν να καλλιεργούνται εντάσεις μεταξύ των συμμάχων. Πρόσφατο άρθρο στην «Καθημερινή της Κυριακής» επαναφέρει από το παρελθόν τρόπους που επιλέγονται, με διαχρονική μεθόδευση, για να αποδυναμωθεί το ΝΑΤΟ.

Η ψύχραιμη Ελλάδα

Η χώρα μας προσέρχεται στη σύνοδο κορυφής ενισχυμένη πολιτικά, διπλωματικά, αμυντικά, οικονομικά. Το γεγονός δεν αρέσει σε πολλούς, παρά την ενδιαφέρουσα σύνοδο κορυφής, που θα ασχοληθεί:

● Με την πώληση από αμερικανικές επιχειρήσεις κινητήρων για την παραγωγή τουρκικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς, για να ενισχυθεί αμυντικά η Τουρκία.

● Με τις απειλές της Τουρκίας (casus belli) εναντίον της Ελλάδος που αποδυναμώνουν τη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, αλλά και την ενεργειακή ευρωπαϊκή / ΝΑΤΟϊκή ασφάλεια.

● Με τις τουρκικές μεθοδεύσεις που ακυρώνουν ασκήσεις στον ενιαίο αμυντικό χώρο του Αιγαίου.

● Με την επιθετικότητα της Άγκυρας έναντι της Γαλλίας, αλλά και κάθε στρατηγικού διευρυμένου σχήματος 3+1 ή ευρύτερων συνεργασιών, που ενισχύουν τις ΝΑΤΟϊκές μεταρρυθμίσεις.

Παρά το φορτισμένο πολιτικό περιβάλλον, στην Ελλάδα δημιουργείται τις τελευταίες ημέρες εντύπωση διπλωματικής και διαπραγματευτικής ψυχραιμίας, επειδή καθίσταται σαφές, με χαρακτηριστική καθυστέρηση, ότι οι συζητήσεις στο ΝΑΤΟ διαφέρουν από τις συζητήσεις στον ΟΗΕ ή στην Ε.Ε.

Δεν χρειαζόμαστε εικασίες

Ο Πρόεδρος Ερντογάν θα υποδεχθεί όλους τους συμμάχους του στην Άγκυρα. Συμβαίνει συχνά σε σημαντικές διασκέψεις κάποιες χώρες να θεωρούν περιττή μία παράλληλη συνάντηση των ηγετών τους. Ενίοτε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ ή άλλος σύμμαχος συγκαλεί ad hoc παράλληλη εκδήλωση με επιλεγμένους συνδαιτυμόνες.

Τα γεγονότα οφείλουμε να τα αξιολογούμε στην πραγματική τους διάσταση αποφεύγοντας εικασίες επειδή Αθήνα και Άγκυρα δεν έχουν προγραμματίσει διμερή συνάντηση των ηγετών τους.

Επανερχόμενοι σε κάποια «βασανιστικά» θέματα που απασχολούν τη δημόσια ενημέρωση, όπως η πώληση κινητήρων αμερικανικής κατασκευής στην Τουρκία, οφείλουμε να αντιληφθούμε ότι αφορούν την εσωτερική νομική, θεσμική λειτουργία και τις διμερείς σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας. Οι παρεμβάσεις των ελληνικής καταγωγής Αμερικανών πολιτικών και των ομογενειακών οργανώσεων έχουν σημασία για την αξιολόγηση της κυβέρνησης Τραμπ.

Η Τουρκία ως μέλος του ΝΑΤΟ εκτιμά ότι χρειάζεται να κατασκευάσει μαχητικό αεροσκάφος πέμπτης γενιάς. Στρέφεται ως μέλος της Συμμαχίας σε προμηθευτές, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία και, γιατί όχι, ΗΠΑ. Η θετική ανταπόκριση του Προέδρου Τραμπ θα κριθεί στα θεσμικά όργανα των ΗΠΑ, τα οποία θα εξετάσουν με δεδομένη τη νομοθεσία της χώρας αν η επιχειρηματική δραστηριότητα συγκρούεται με τις νομοθετικές προβλέψεις για πωλήσεις αγαθών, ακόμη και σε συμμαχικές χώρες, απαραίτητων για την πολεμική βιομηχανία.

Σε περίπτωση που δεν υπάρχει νομοθετικό πρόβλημα, ο Πρόεδρος Τραμπ επιτυγχάνει να φέρει στην αμερικανική βιομηχανία 700 εκατ. δολάρια ΗΠΑ από τη δεσμευμένη προκαταβολή για τα F-35, επειδή η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 εξ αιτίας της αγοράς των S-400.

Πολυμορφία αποφάσεων

Με ωριμότητα οφείλουμε να αντιληφθούμε ότι οι διεθνείς σχέσεις χαρακτηρίζονται από πολυμορφία αποφάσεων και συμπεριφορών κυρίως όταν εξυπηρετούνται αμεσότερα κοινές συμμαχικές επιδιώξεις και διευκολύνεται επιστροφή στην «κοινή κοιτίδα» μελών που στιγμιαία φαντάστηκαν ότι θα αποτελέσουν περιφερειακούς πόλους άσκησης πολιτικής και διεθνούς διπλωματίας στη βάση αναθεωρητικών επιλογών.

Με τα πλεονεκτήματα στρατηγικής και διπλωματίας που συγκεντρώνει η Ελλάδα, τα οποία αναγνωρίζονται και πέρα από το ΝΑΤΟ και την Ε.Ε., δεν θα αποτελούσε έκπληξη η σύνθεση προωθημένης εισήγησης, που μάλλον επεξεργάστηκαν από κοινού τα υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας, προκειμένου διά του πρωθυπουργού η Ελλάδα στην Άγκυρα να παραμερίσει ανερμάτιστες φοβίες:

● Χαιρετίζοντας την τουρκική προεδρία της συνόδου κορυφής για την ανάληψη της διοργάνωσης σε μία πολύ κρίσιμη περίοδο για τη διεθνή σταθερότητα.

● Υπογραμμίζοντας τη σύμπτωση όλων των συμμάχων στην ικανοποίηση των κοινών γεωστρατηγικών στόχων.

● Τονίζοντας την αξία του κοινού αμυντικού χώρου από τις ΗΠΑ μέχρι την ανατολική Μεσόγειο, όπως ορίζεται από τα καταστατικό του οργανισμού και τις απαιτήσεις συνοχής όλης της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, όπως διαμορφώνεται από τις νέες εντάξεις, αλλά και τις συνεργασίες με χώρες του Κόλπου και της περιοχής ΜΕΝΑ.

● Εξαίροντας την πρόταση του Καναδού πρωθυπουργού, που δίνει βάθος και δυναμική στο ΝΑΤΟ, χωρίς αποκλεισμούς και τιμωρητικές απαιτήσεις.

● Αναδεικνύοντας την ανάγκη για συμμετοχή περισσοτέρων κρατών στη συμπαραγωγή αμυντικών συστημάτων για τις ανάγκες της Συμμαχίας.

● Ενισχύοντας την ανάγκη άμεσης προσαρμογής στις οικονομικές υποχρεώσεις για τον προϋπολογισμό του ΝΑΤΟ, με το απαραίτητο 5%.

● Επιβεβαιώνοντας στην ολομέλεια των ηγετών του ΝΑΤΟ ότι ο εκσυγχρονισμός των ενόπλων δυνάμεων συμμαχικών κρατών δεν αποτελεί απειλή για τους συμμάχους, επειδή η αμυντική αναβάθμιση κάθε συνεπούς συμμάχου δεν αντιστρατεύεται το ΝΑΤΟϊκό αμυντικό δόγμα, ακόμη και όταν διμερώς κάποια μέλη του ΝΑΤΟ διανύουν περιόδους δύσκολων σχέσεων.

Ας γίνουμε προσεκτικότεροι

Όμως, προσοχή, η προετοιμασία και παρουσίαση παρέμβασης ιδιαίτερης πολιτικής σημασίας και διαπραγματευτικής ποιότητας στον χώρο της διεθνούς διπλωματίας απαιτεί λεπτομερέστατη επεξεργασία για να μην «προκληθεί εγκεφαλικό στις διεθνείς σχέσεις», όπως επισημάνθηκε από τον τότε επίτροπο για τη Διεύρυνση Ματούτες, όταν ο Πάγκαλος τον ρώτησε τι θα μπορούσε να συμβεί στην ΕΟΚ, αν η Ελλάδα, στο πλαίσιο του εξελισσόμενου συμβουλίου υπουργών Εξωτερικών, μετέβαλλε άμεσα τη θέση της, ανακοινώνοντας άρση του veto έναντι της Τουρκίας.

Για την εξασφάλιση της εθνικής αξιοπιστίας, όποιος βρίσκεται απέναντί σου, αλλά και όποιος υποστηρίζει τη διεθνή πολιτική σου, πρέπει να έχει τον χρόνο να αντιληφθεί ότι η πρότασή σου είναι δομημένη, σαφής και όχι ευκαιριακή για να ρίξεις τον αντίπαλο στο «καναβάτσο» διεκδικώντας ολοκληρωτική ήττα του.

Εμβαθύνοντας στην πραγματικότητα της εξωτερικής πολιτικής πιθανώς να γίνουμε προσεκτικότεροι, ως κοινή γνώμη και ψηφοφόροι, και να μην κατηγορούμε με τόσο μεγάλη ευκολία το υπουργείο Εξωτερικών, ηγεσία και διπλωματική υπηρεσία, όταν προσεκτικά προσαρμόζονται στους κανόνες των διεθνών σχέσεων για να εξυπηρετηθούν με τον καλύτερο τρόπο τα εθνικά συμφέροντα κατά την απαίτηση του ελληνικού λαού, που έχει δώσει δεσμευτική εντολή διακυβέρνησης στον πρωθυπουργό, στην κυβέρνησή του και στο κόμμα της πλειοψηφίας.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης:

ΗΠΑ: Πώς μια σειρά λαθών των μυστικών υπηρεσιών «επέτρεψε» την απόπειρα δολοφονίας του Τραμπ

Η Λαγκάρντ εξετάζει το ενδεχόμενο πρόωρης αποχώρησης από την ΕΚΤ για να παίξει ρόλο στις γαλλικές εκλογές

NYT: Το Ισραήλ ήθελε να δολοφονήσει τους Ιρανούς διαπραγματευτές στην επιστροφή τους στην Τεχεράνη κατά τη διάρκεια των συνομιλιών

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.