Πράσινη μετάβαση ή αλλαγή εξάρτησης;

Η ελληνική ενεργειακή πολιτική βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα βαθύ δομικό παράδοξο. Από τη μία πλευρά, η επίσημη ρητορική διακηρύσσει την προσήλωση της χώρας στην «πράσινη μετάβαση», προτάσσοντας την επιτακτική ανάγκη για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και προστασία του κλίματος. Από την άλλη, ωστόσο, υλοποιούνται επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ σε νέες, μακροχρόνιες υποδομές Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG). Η πραγματικότητα αυτή γεννά ένα εύλογο και κρίσιμο ερώτημα: Πρόκειται για μια αυθεντική στροφή προς την καθαρή ενέργεια ή απλώς για τη μεταβίβαση από ένα ορυκτό καύσιμο σε ένα άλλο;

Η επιλογή της εσπευσμένης εγκατάλειψης του λιγνίτη παρουσιάστηκε ως μια ιστορική, περιβαλλοντικά αναγκαία απόφαση. Παρά το υψηλό του αποτύπωμα, ο λιγνίτης αποτελούσε έναν αμιγώς εγχώριο ενεργειακό πόρο, ο οποίος θωράκιζε σε σημαντικό βαθμό την παραγωγική βάση της χώρας από τις εξωτερικές αναταράξεις.

Η βίαιη απόσυρσή του άφησε πίσω της ανοιχτές κοινωνικές πληγές. Περιοχές που για δεκαετίες στήριξαν την ελληνική ηλεκτροπαραγωγή βρέθηκαν αντιμέτωπες με την οικονομική συρρίκνωση. Οι δεσμεύσεις για μια «δίκαιη μετάβαση» αποδείχθηκαν σε πολλές περιπτώσεις κενά συνθήματα, καθώς δεν δημιουργήθηκαν εγκαίρως οι απαραίτητες εναλλακτικές θέσεις εργασίας για τις τοπικές κοινωνίες.

Η παγίδα του LNG και η νέα εξάρτηση

Στη θέση του εγχώριου καυσίμου εγκαταστάθηκε το εισαγόμενο φυσικό αέριο. Το LNG προωθείται συστηματικά με τον όρο του «καυσίμου-γέφυρας» για να δικαιολογηθεί η κατασκευή νέων αγωγών, σταθμών και πλωτών μονάδων (FSRU). Στην πράξη, όμως, οι υποδομές αυτές έχουν ορίζοντα λειτουργίας πολλών δεκαετιών, γεγονός που εγκλωβίζει και δεσμεύει οικονομικά τη χώρα σε μια ρυπογόνο πηγή, τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει ως στόχο την πλήρη απανθρακοποίηση.

Η στρατηγική αυτή επιλογή εκθέτει την ελληνική οικονομία σε σοβαρούς κινδύνους:

● Γεωπολιτική ευπάθεια: Η εξάρτηση από εισαγωγές από τρίτες χώρες καθιστά το ενεργειακό μας μείγμα έρμαιο των διεθνών κρίσεων.

● Οικονομική αφαίμαξη: Οι πολίτες και η αγορά βίωσαν ήδη τις συνέπειες αυτού του μοντέλου, με τους λογαριασμούς του ρεύματος να εκτοξεύονται σε δυσθεώρητα ύψη.

Ενεργειακός κόμβος για ποιον;

Το επιχείρημα ότι η Ελλάδα μετατρέπεται σε ενεργειακό κόμβο της νοτιοανατολικής Ευρώπης χρήζει σοβαρής κριτικής. Οφείλουμε να αναρωτηθούμε αν αυτή η εξέλιξη λειτουργεί προς όφελος του Έλληνα καταναλωτή, ο οποίος συνεχίζει να καταβάλλει από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας στην Ευρώπη, ή αν εξυπηρετεί πρωτίστως τα επιχειρηματικά συμφέροντα των μεγάλων ενεργειακών ομίλων που διαχειρίζονται τις εισαγωγές και τις υποδομές.

Η χώρα διαθέτει ένα εξαιρετικό φυσικό ανάγλυφο για την πλήρη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), των συστημάτων αποθήκευσης και των δικτύων εξοικονόμησης. Αντί το βάρος και η χρηματοδότηση να διοχετευθούν αποκλειστικά προς αυτές τις τεχνολογίες του μέλλοντος, επιλέγεται η διαιώνιση ενός εισαγόμενου μοντέλου.

Το ακριβό τίμημα σε αριθμούς

Οι οικονομικές επιπτώσεις αυτής της στρατηγικής δεν είναι πλέον θεωρητικές, αλλά αποτιμώνται με σκληρά δεδομένα:

● Η «αφαίμαξη» των εισαγωγών: Μόνο για τις εισαγωγές ενέργειας από τις ΗΠΑ, η χώρα δαπάνησε 1,18 δισ. ευρώ μέσα σε ένα έτος, με το 95% του ποσού αυτού (δηλαδή 1,13 δισ. ευρώ) να αφορά αποκλειστικά την αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Μάλιστα, η Ελλάδα πληρώνει το αμερικανικό LNG κατά 12% ακριβότερα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

● Το κόστος για τα νοικοκυριά: Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), η μέση άμεση απώλεια εισοδήματος για κάθε ελληνικό νοικοκυριό εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης αγγίζει τα 400 ευρώ.

● Το «φρένο» στην ανάπτυξη: Η ενεργειακή εξάρτηση αποτελεί πλέον την κύρια τροχοπέδη της εγχώριας οικονομίας. Με βάση τις εαρινές εκθέσεις των οικονομικών αναλυτών, το υψηλό ενεργειακό κόστος «ροκάνισε» τις προσδοκίες, περιορίζοντας τον ρυθμό ανάπτυξης της χώρας στο 1,8%, την ίδια ώρα που ο πληθωρισμός πιέζει ασφυκτικά την ιδιωτική κατανάλωση.

Η ενεργειακή ασφάλεια είναι αδιαμφισβήτητα θεμελιώδης, όμως η πραγματική ανεξαρτησία δεν οικοδομείται με περισσότερα δεξαμενόπλοια LNG. Απαιτεί έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό με βάση τις εγχώριες καθαρές πηγές και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων. Αν η δημόσια συζήτηση δεν αναδείξει αυτές τις αντιφάσεις, η «πράσινη μετάβαση» κινδυνεύει να μείνει μια κατ’ όνομα μεταρρύθμιση – μια απλή αλλαγή καυσίμου με διαφορετική ταμπέλα, αλλά με το ίδιο βαρύ οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος για την κοινωνία.

Διαβάστε επίσης:

Όταν (και) οι ειδικοί αμφιβάλλουν – Οι προειδοποιήσεις του ανθρώπου που τα έβαλε με την ψηφιακή απάτη

Εντείνεται η λειψυδρία στα νησιά

Η Σύνοδος της Άγκυρας και το μέλλον του ΝΑΤΟ: Η επαναπροσέγγιση ΗΠΑ – Τουρκίας και τα «δώρα» Τραμπ στον «σουλτάνο»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.