Ο Τραμπ υποσχέθηκε να λύσει τον «γρίφο» των F-35 για την Τουρκία – Τα εμπόδια και πώς θέλει να τα παρακάμψει για χάρη του Ερντογάν

Takeaways by to pontiki AI

• Απόσυρση της φιλοξενίας στο Μπάκιγχαμ: Το Παλάτι διέψευσε τις ανακοινώσεις της ομάδας του πρίγκιπα Χάρι και ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να φιλοξενηθεί στο Μπάκιγχαμ ή σε άλλη βασιλική κατοικία. Η πλευρά του Χάρι χαρακτήρισε την εξέλιξη αυτή «απογοητευτική».
• Η αιτία του «απαγορευτικού»: Αν και είχε προταθεί αρχικά στον Χάρι να μείνει σε βασιλικό οίκημα, ο ίδιος δεν απάντησε επίσημα εντός της προθεσμίας (μέχρι τα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας). Λόγω των απαιτούμενων διαδικασιών προετοιμασίας και μέτρων ασφαλείας, η πρόσκληση ακυρώθηκε μέσα στο Σαββατοκύριακο.
• Ο σκοπός του ταξιδιού: Ο Δούκας του Σάσεξ επισκέπτεται τη Βρετανία για φιλανθρωπικές εκδηλώσεις και για την προετοιμασία των Αγώνων Invictus που θα γίνουν το επόμενο έτος στο Μπέρμιγχαμ.
• Ταξιδεύει μόνος του: Η Μέγκαν Μαρκλ και τα παιδιά τους (Άρτσι και Λίλιμπετ) δεν τον συνοδεύουν στο Λονδίνο, κυρίως λόγω της απόφασης ότι η οικογένεια δεν δικαιούται μόνιμη αστυνομική προστασία με κρατική χρηματοδότηση. Παραμένει ανοιχτό αν θα τον συναντήσουν αργότερα στο Μπέρμιγχαμ.
• Η διαμάχη για την ασφάλεια: Από το 2020, όταν το ζευγάρι παραιτήθηκε από τα βασιλικά του καθήκοντα, η κρατική προστασία τούς παρέχεται μόνο κατά περίπτωση. Ο Χάρι έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν νιώθει ασφαλής να φέρει τη σύζυγο και τα παιδιά του στη χώρα χωρίς αυξημένα μέτρα προστασίας.

Μετέωρες υποσχέσεις άφησε ο Ντόναλντ Τραμπ στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τα F-35, ωστόσο, η επαναπροσέγγιση των δύο χωρών δείχνει να κινείται θετικά.

Το θέμα των F-35 βρέθηκε στο επίκεντρο των επαφών ανάμεσα στους δύο ηγέτες, καθώς η Άγκυρα επιθυμεί να αφήσει πίσω της την περίοδο έντασης που προκάλεσε η αγορά των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400.

Μια κίνηση που από το 2020 έχει φέρει κυρώσεις και αποκλεισμό από το πρόγραμμα των F-35 βάσει του νόμου CAATSA. Η Ουάσιγκτον είχε εκφράσει τότε σοβαρές ανησυχίες ότι η συνύπαρξη των δύο συστημάτων θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο ευαίσθητες τεχνολογίες των αμερικανικών μαχητικών.

Σήμερα, ωστόσο, φαίνεται να υπάρχει περιθώριο επαναπροσέγγισης. Ο Τραμπ εμφανίζεται θετικός στην αναζήτηση μιας λύσης που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την αποκατάσταση της συνεργασίας, χωρίς ωστόσο να δεσμευτεί δημόσια ότι η Τουρκία θα επιστρέψει στο πρόγραμμα. Είπε ωστόσο πως θα «φροντίσει» να αρθούν οι κυρώσεις στην Άγκυρα, κάτι που θα ανοίξει τον δρόμο για την αγορά των μαχητικών.

Επί της ουσίας, τα ευχολόγια των δύο πλευρών δεν έφεραν κάτι καινούργιο σε σχέση με την τελευταία τους συνάντηση, όμως αυτό που προκύπτει από τις χθεσινές συνομιλίες, είναι ότι ΗΠΑ και Τουρκία κάνουν σταθερά βήματα προς τη λύση αυτού του προβλήματος που κρατά μια εξαετία για την κυβέρνηση Ερντογάν.

Τα νομικά εμπόδια για την άρση των κυρώσεων

Πάντως, παρά τη διάθεση του Τραμπ, η διαδικασία δεν είναι απλή. Ο νόμος CAATSA, που θεσπίστηκε το 2017, περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητες του εκάστοτε προέδρου των ΗΠΑ να άρει μονομερώς κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε χώρες οι οποίες πραγματοποίησαν σημαντικές αμυντικές συναλλαγές με τη Ρωσία.

Όπως επισημαίνουν αναλυτές, σε συνδυασμό με τις προβλέψεις του National Defense Authorization Act (NDAA), το Κογκρέσο διατηρεί καθοριστικό ρόλο στις σχετικές αποφάσεις. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν ο πρόεδρος επιθυμεί την επαναφορά της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς να τηρηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

Ο νόμος προβλέπει δύο βασικές δυνατότητες. Η πρώτη αφορά τη χορήγηση προσωρινής εξαίρεσης (waiver), η οποία απαιτεί τεκμηρίωση από τον Αμερικανό πρόεδρο ότι εξυπηρετεί ζωτικά συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα πρέπει να ενημερωθεί το Κογκρέσο και να αποφασίσει σχετικά.

Η δεύτερη αφορά την πλήρη άρση των κυρώσεων. Για να συμβεί αυτό, η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να πιστοποιήσει ότι οι S-400 δεν βρίσκονται πλέον στην κατοχή ή υπό τον έλεγχο της Τουρκίας, ότι δεν υποστηρίζονται από ρωσικό προσωπικό και ότι δεν θα υπάρξουν αντίστοιχες αγορές ρωσικών οπλικών συστημάτων στο μέλλον. Και σε αυτή τη περίπτωση όμως, το Κογκρέσο πρέπει να δώσει συγκατάθεση. 

Βέβαια, στην περίπτωση Τραμπ, ακόμη κι αυτό σχετικό είναι καθώς όπως έχει δείξει η ιστορία στην δεύτερη θητεία του, δεν έχει κανένα πρόβλημα να παρακάμψει το Κογκρέσο και να ξεκινήσει ακόμη και πόλεμο, ξοδεύοντας δισεκατομμύρια από τον προϋπολογισμό του κράτους…

Το Κογκρέσο εξακολουθεί να αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα

Ακόμη και στην περίπτωση που η αμερικανική κυβέρνηση αποφασίσει να προχωρήσει πάντως σε πώληση F-35 προς την Τουρκία, κάθε σημαντική εξαγωγή αμυντικού εξοπλισμού απαιτεί ενημέρωση και έλεγχο από το Κογκρέσο, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία ιδιαίτερα σύνθετη.

Οι πρώτες αντιδράσεις έχουν ήδη καταγραφεί. Ομάδα 18 Δημοκρατικών βουλευτών ζήτησε από την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων να εμποδίσει οποιαδήποτε προσπάθεια επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, υποστηρίζοντας ότι εξακολουθούν να ισχύουν οι περιορισμοί που συνδέονται με την προμήθεια των S-400.

Δεν είναι όμως μόνο οι Δημοκρατικοί. Αντίθετοι είναι και ρεπουμπλικανοί βουλευτές, ενώ ενδεικτικό της αμηχανίας για τις κινήσεις του Τραμπ και της ανησυχίας για μια τέτοια συμφωνία, είναι και το ποστάρισμα του αντιπροέδρου της χώρας στην πρώτη θητεία του μεγιστάνα, του Μάικ Πενς.

««Η άρση των αμερικανικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την απόκτηση του ρωσικού συστήματος πυραύλων S-400 από την Τουρκία το 2017 και η διευκόλυνση της παροχής μαχητικών F-35 στην Τουρκία θα ήταν στρατηγικό λάθος, υπονομεύοντας την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του ΝΑΤΟ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλώ μην το κάνετε» έγραψε με λίγο δραματικό τρόπο.

Lifting U.S. sanctions imposed after Turkey acquired the Russian S-400 missile system in 2017 and clearing the way to provide Turkey F-35 fighter jets would be a strategic mistake, undermining the security of the United States, Israel and NATO. Mr. President, Please Don’t.🇺🇸…

— Mike Pence (@Mike_Pence) July 7, 2026

Ως εκ τούτου, παρά το θετικό κλίμα που επιχειρεί να δημιουργηθεί στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, η προοπτική επιστροφής της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει αβέβαιη. 

Διαβάστε επίσης

Ρούτε: Οι νέες επιθέσεις των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν ήταν απολύτως απαραίτητες – Τεχεράνη: Οι Αμερικανοί παραβίασαν τη συμφωνία

Σύνοδος Κορυφής ΝΑΤΟ: «Μην παίζεις μαζί μας» – Σκληρό μήνυμα Ρούτε στον Πούτιν

Από τους στίβους της παγκόσμιας ιππασίας στις δικαστικές αίθουσες: Η Αθηνά Ωνάση, ο Ίαν Τόπς και η διαμάχη των 63 εκατ. ευρώ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.