«Θερμικός θόλος» πάνω από τη Δυτική Ευρώπη: Ακόμα ένα παρατεταμένο κύμα ακραίου καύσωνα προ των πυλών

Ο Ιούλιος συνεχίζεται με εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες έχουν ήδη εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη νοτιοδυτική Ευρώπη και αναμένεται να επεκταθούν σταδιακά προς τα βόρεια και τα ανατολικά αυτή την εβδομάδα. Μια τεράστια ατμοσφαιρική έξαρση (upper-level ridge) έχει εγκατασταθεί πάνω από τη Δυτική και Νοτιοδυτική Ευρώπη, δημιουργώντας έναν εξαιρετικά σταθερό «Θερμικό Θόλο» (Heat Dome). Το φαινόμενο αυτό αποκλείει αποτελεσματικά τις ψυχρότερες θαλάσσιες αέριες μάζες από τον Ατλαντικό, με αποτέλεσμα η Ιβηρική Χερσόνησος και η Γαλλία να φλέγονται ήδη από την υπερβολική ζέστη.

Η παγιδευμένη αέρια μάζα έχει οδηγήσει τις θερμοκρασίες κοντά στην επιφάνεια του εδάφους σε μια έντονα ανοδική τροχιά σε Ισπανία, Πορτογαλία και Γαλλία. Οι μεσοπρόθεσμες τάσεις δείχνουν ότι ξεκινά μια παρατεταμένη περίοδος ακραίας ζέστης και έντονου θερμικού στρες σε περιφερειακό επίπεδο.

Οι μέγιστες ημερήσιες θερμοκρασίες είναι σταθερά 10 με 15 °C πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα, με τις κεντρικές περιοχές της Ιβηρικής Χερσονήσου και της νότιας Γαλλίας να αγγίζουν ή και να ξεπερνούν τους 40 °C. Παρόμοια με τον ιστορικό καύσωνα του Ιουνίου, η νυχτερινή ψύξη αποτυγχάνει να εξισορροπήσει την κατάσταση, οδηγώντας σε «τροπικές νύχτες» σε μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Μαδρίτη. Η έλλειψη βροχοπτώσεων, σε συνδυασμό με τους ταχείς ρυθμούς εξάτμισης, επιδεινώνει το έλλειμμα υγρασίας στο έδαφος, αυξάνοντας τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών σε κρίσιμα επίπεδα. Μεγάλες και καταστροφικές πυρκαγιές βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη από την Πορτογαλία και την Ισπανία έως τη νότια Γαλλία, όπου ο υδράργυρος ξεπέρασε κατά πολύ τους 40 °C τις τελευταίες ημέρες, με εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα σχετικής υγρασίας.

Τα τρέχοντα προγνωστικά μοντέλα καιρού υποδηλώνουν ότι αυτή η ατμοσφαιρική έξαρση θα παραμείνει δομικά σταθερή με ελάχιστες αλλαγές για τουλάχιστον άλλη μια εβδομάδα, διατηρώντας τον ακραίο καύσωνα μέχρι τα μέσα Ιουλίου. Το έδαφος σε πολλές περιοχές παραμένει εξαιρετικά ξηρό μετά το ιστορικό κύμα ζέστης στα τέλη Μαΐου και τον καύσωνα στα τέλη Ιουνίου, που κατέρριψαν εκατοντάδες μηνιαία και ιστορικά ρεκόρ. Με τον προβλεπόμενο παρατεταμένο καύσωνα και την απουσία βροχοπτώσεων, οι συνθήκες θα επιδεινωθούν τις επόμενες δύο εβδομάδες με πολυήμερα διαστήματα θερμοκρασιών 35-40 °C σε πολλές περιοχές.

Η κινητήριος δύναμη πίσω από αυτό το μοτίβο είναι παρόμοια με εκείνη του Ιουνίου: μια ενισχυμένη ατμοσφαιρική έξαρση που πηγάζει από τη Βορειοδυτική Αφρική και μεταφέρει μια τεράστια θερμή μάζα στην κεντρική και δυτική Ευρώπη.

Τι είναι ο «Θερμικός Θόλος» (HeatDome);

Όταν στο παρελθόν σημειώθηκαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά, ο «Θερμικός Θόλος» ήταν σχεδόν πάντα ο βασικός υπαίτιος. Πρόκειται για το κυρίαρχο χαρακτηριστικό των καλοκαιρινών καιρικών συνθηκών και στις δύο ηπείρους.

Ο όρος χρησιμοποιείται όταν μια ευρεία περιοχή υψηλών πιέσεων εγκαθίσταται πάνω από ένα μεγάλο τμήμα μιας ηπείρου. Εάν το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα σταθερό και ακραίο, μπορεί να διαρκέσει από αρκετές ημέρες έως και εβδομάδες.

Ο θερμικός θόλος λειτουργεί σαν το καπάκι μιας κατσαρόλας. Ο εκτεταμένος θόλος παγιδεύει τον θερμό αέρα σε όλα τα επίπεδα της ατμόσφαιρας, με τα στρώματα αέρα να βυθίζονται προς το έδαφος (καθίζηση). Ως αποτέλεσμα, η αέρια μάζα θερμαίνεται υπερβολικά στα χαμηλότερα υψόμετρα και γίνεται εξαιρετικά καυτή κοντά στην επιφάνεια της γης.

Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη ζωή

Η υπερβολική ζέστη στους θερμικούς θόλους μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ανθρώπινη υγεία και είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, όπως οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και τα άτομα με προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας.

Λόγω της παρατεταμένης έκθεσης σε υψηλές θερμοκρασίες, οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους (οικοδόμοι, αγρότες κ.ά.) διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο θερμικών παθήσεων. Οι οικονομικά ασθενέστεροι είναι επίσης πιο εκτεθειμένοι, καθώς συχνά ζουν σε σπίτια κατασκευασμένα από υλικά που παγιδεύουν τη ζέστη, όπως το σκυρόδεμα. Η παρατεταμένη έκθεση οδηγεί σε αφυδάτωση, ζάλη, θερμική εξάντληση και, σε σοβαρές περιπτώσεις, σε θερμοπληξία.

Η υψηλή σχετική υγρασία κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το σώμα. Για τον λόγο αυτό, χρησιμοποιείται ο Δείκτης Δυσφορίας (Heat Index), ο οποίος εκφράζει την αίσθηση της θερμοκρασίας που αντιλαμβάνεται ο ανθρώπινος οργανισμός σε συνδυασμό με την υγρασία.

Η γεωγραφική εξάπλωση του φαινομένου

Το καιρικό μοτίβο πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό και την Ευρώπη παίρνει μια κλασική καλοκαιρινή μορφή. Ένας ισχυρός αντικυκλώνας εμποδισμού (blocking High) έχει δημιουργηθεί πάνω από το δυτικό τμήμα της ηπείρου, ακολουθούμενος από μια σημαντική θερμή μάζα που επεκτείνεται βορειοανατολικά από τη βορειοδυτική Αφρική.

Αντίθετα, ένα ασυνήθιστο για την εποχή βαθύ βαρομετρικό χαμηλό εμφανίζεται πάνω από τη βορειοανατολική Ευρώπη και την περιοχή της Βαλτικής. Ωστόσο, αυτό δεν θα επηρεάσει καθόλου τη δυτική Ευρώπη, καθώς θα κινηθεί νοτιοανατολικά μέσα στο Σαββατοκύριακο και θα εξασθενήσει.

Η εκτεταμένη ατμοσφαιρική έξαρση στα δυτικά θα επεκταθεί σταδιακά προς τα βόρεια και τα ανατολικά, κυριαρχώντας στο μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής ηπείρου μέχρι τα μέσα Ιουλίου. Τα προγνωστικά μοντέλα (ECMWF και GFS) δείχνουν ότι οι θερμοκρασίες στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας θα αγγίξουν επίπεδα ρεκόρ τις επόμενες δύο εβδομάδες.

Καθώς ο αέρας βυθίζεται στο εσωτερικό του θερμικού θόλου, η πίεση στην επιφάνεια αυξάνεται, δημιουργώντας ένα σύστημα υψηλών πιέσεων με κέντρο τη Δυτική Ευρώπη. Οι θερμοκρασίες στην Ισπανία, την Πορτογαλία και τη Γαλλία θα είναι 12-16 °C πάνω από τα κανονικά επίπεδα για τα μέσα Ιουλίου, με τις μέγιστες τιμές να αγγίζουν τους 40 °C με 45 °C από την Ισπανία έως τη δυτική Γαλλία, απειλώντας ιστορικά ρεκόρ.

Πώς επηρεάζονται οι υπόλοιπες περιοχές της Ευρώπης

• Βρετανικά Νησιά: Θα βιώσουν σταδιακά πολύ θερμότερες ημέρες, με τον υδράργυρο να φτάνει στους 30-35 °C στη νότια-κεντρική Αγγλία και την Ουαλία κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Στην Ιρλανδία οι θερμοκρασίες θα κυμανθούν κοντά στους 25-28 °C.
• Γερμανία και Μπενελούξ: Η ζέστη θα επεκταθεί προς τα εκεί προς το Σαββατοκύριακο, με τις μέγιστες τιμές στη δυτική Γερμανία να φτάνουν τους 30-35 °C, ενώ η κατάσταση παρακολουθείται στενά για περαιτέρω κλιμάκωση την επόμενη εβδομάδα.
• Κεντρική Ευρώπη και Μεσόγειος: Οι θερμοκρασίες θα σημειώσουν άνοδο, με τμήματα της Ιταλίας να αγγίζουν τους 38 °C.
• Βαλκάνια: Η ζέστη θα γίνει αισθητή με θερμοκρασίες κοντά στους 35-38 °C. Δεν αναμένονται ακραίες τιμές σε σχέση με τη Δυτική Ευρώπη, καθώς ο θόλος παραμένει επικεντρωμένος στα δυτικά. Ωστόσο, στη νότια Ιταλία και σε ορισμένα τμήματα των Βαλκανίων, ο υδράργυρος ενδέχεται να δείξει τοπικά 38-41 °C την επόμενη εβδομάδα.

Οι μεσοπρόθεσμες τάσεις δείχνουν ότι οι επιπτώσεις αυτού του καύσωνα θα έχουν μεγάλη διάρκεια. Η συσσωρευμένη θερμότητα θα επιδεινώσει τις συνθήκες ξηρασίας και θα ευνοήσει την εκδήλωση νέων, επικίνδυνων δασικών πυρκαγιών σε μια ήδη ταλαιπωρημένη από την ανομβρία Ευρώπη.

Διαβάστε επίσης:

Επίθεση με μαχαίρι σε σχολείο στη Βαυαρία: Δύο μαθήτριες σοβαρά τραυματισμένες, συνελήφθη ο 16χρονος δράστης

Ούτε κιχ για τον Μπαλογκάν: Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν να μην αναφέρουν το Μουντιάλ στον Τραμπ για να μην τον… δυσαρεστήσουν

Ρούτε για τουρκικό casus belli και δηλώσεις Μητσοτάκη: Ουδέν σχόλιο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.