Θρίλερ με τα F-35: Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αφήνει την Τουρκία στον προθάλαμο, φενάκη οι υποσχέσεις Τραμπ

Στη διπλωματική σκακιέρα γύρω από την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 προστέθηκε τις τελευταίες ώρες ένα ακόμη στοιχείο που δείχνει πόσο σύνθετη παραμένει η υπόθεση, παρά το γεγονός ότι κάποιοι εγχώριοι αναλυτές βιάστηκαν τις προηγούμενες να μιλήσουν πάλι με όρους καταστροφολογίας για νίκη της Τουρκίας και για ήττα της Ελλάδας

Το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών, σε επίσημη επιστολή του προς το Κογκρέσο, επιβεβαίωσε ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να μην πληροί τις νομικές προϋποθέσεις που θέτει η αμερικανική νομοθεσία για την απόκτηση των μαχητικών πέμπτης γενιάς. Η επιστολή, που φέρει ημερομηνία 22 Ιουλίου, στάλθηκε από το Γραφείο Νομοθετικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς τον Δημοκρατικό βουλευτή Wesley Bell, ο οποίος είχε ζητήσει διευκρινίσεις για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, τις κυρώσεις CAATSA, το πρόγραμμα F-35 και τους δεσμούς της Τουρκίας με τη Χαμάς.

Η τοποθέτηση έρχεται λίγες εβδομάδες μετά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 Ιουλίου, όπου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, στο πλευρό του Ταγίπ Ερντογάν, είχε δηλώσει πως θα εξέταζε το ενδεχόμενο άρσης των κυρώσεων και επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Οι δηλώσεις εκείνες πυροδότησαν στην Ελλάδα ένα κύμα ανησυχίας, με μερίδα σχολιαστών να μιλά για επικείμενη ανατροπή ισορροπιών, ενώ την ίδια στιγμή κομμάτια της αντιπολίτευσης έσπευσαν να κατηγορήσουν την κυβέρνηση για υποτονική διαχείριση του ζητήματος. Η ανάλυση της υπόθεσης όμως, με βάση τα επίσημα έγγραφα, δείχνει ότι η απόσταση ανάμεσα σε μια πολιτική δήλωση προθέσεων και σε μια πραγματική νομική μεταβολή παραμένει μεγάλη.

Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα F-35 το 2019, μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400, εξέλιξη που οδήγησε τον Δεκέμβριο του 2020 σε κυρώσεις κατά της τουρκικής Προεδρίας Αμυντικών Βιομηχανιών (SSB) βάσει του άρθρου 231 του νόμου CAATSA. Οι κυρώσεις αυτές παραμένουν σε ισχύ μέχρι σήμερα. Παράλληλα, το άρθρο 1245 του νόμου περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020 απαγορεύει ρητά τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία όσο η χώρα διατηρεί τα S-400, με τη νομοθεσία να προβλέπει ότι μια τυχόν άρση της απαγόρευσης θα απαιτούσε γραπτή πιστοποίηση προς το Κογκρέσο, τουλάχιστον 90 ημέρες νωρίτερα, ότι η Τουρκία δεν κατέχει πλέον το ρωσικό σύστημα.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία δημόσια ένδειξη ότι η Άγκυρα έχει απενεργοποιήσει, αποθηκεύσει ή παραδώσει τις μπαταρίες S-400. Έξι τουρκικά F-35, που είχαν κατασκευαστεί πριν την αποβολή της χώρας από το πρόγραμμα, παραμένουν αποθηκευμένα σε αμερικανικό έδαφος, ενώ το ποσό των 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων που είχε καταβάλει η Άγκυρα για αυτά φέρεται να βρίσκεται ακόμη στα χέρια των ΗΠΑ.

Το ζήτημα έχει ενεργοποιήσει έντονη κινητικότητα και στο Κογκρέσο. Ομάδα βουλευτών, μεταξύ των οποίων ο Γκας Μπιλιράκις και η Ντίνα Τίτους, έχει αποστείλει επιστολές προς την ηγεσία της Βουλής ζητώντας τη χρήση κάθε διαθέσιμου νομοθετικού εργαλείου για να αποτραπεί η επανένταξη της Τουρκίας πριν επιλυθούν τα δύο εκκρεμή ζητήματα, η κατοχή των S-400 και οι κυρώσεις CAATSA. Παράλληλα έχει κατατεθεί πρόταση κοινού ψηφίσματος αποδοκιμασίας για να μπλοκαριστεί ξεχωριστή πώληση κινητήρων General Electric για το τουρκικό πρόγραμμα μαχητικού KAAN. Η αντίθεση στο Κογκρέσο περιγράφεται από πολλές πηγές ως διακομματική, στοιχείο που τα τελευταία χρόνια έχει λειτουργήσει ανασταλτικά σε κάθε προσπάθεια της τουρκικής πλευράς.

Στο εσωτερικό, η υπόθεση των F-35 έχει αναδειχθεί σε πεδίο αντιπαράθεσης πέρα από τη διπλωματική της διάσταση. Μετά τις δηλώσεις Τραμπ στην Άγκυρα, μέρος της αντιπολίτευσης έσπευσε να μιλήσει για διπλωματική οπισθοχώρηση της Αθήνας, ενώ παράλληλα ασκήθηκε κριτική στην κυβέρνηση για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε επικοινωνιακά το θέμα. Η πρώτη αντίδραση είχε έρθει από τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος μίλησε για «εθνική ήττα» της κυβέρνησης στο ζήτημα των F 35. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε απαντήσει πως δεν υφίσταται καμία ήττα, υπενθυμίζοντας μάλιστα πως η ίδια η κυβέρνηση Τσίπρα δεν είχε ποτέ αποκλείσει την Τουρκία από το πρόγραμμα των F 35, αντίθετα με όσα ο πρώην πρωθυπουργός επιχείρησε να παρουσιάσει. Η ΕΛ.Α.Σ. απάντησε πως ο υπουργός διαστρεβλώνει την πραγματικότητα για να καλύψει, όπως υποστήριξε, αποτυχίες της κυβερνητικής εξωτερικής πολιτικής. Δεν έμεινε όμως αμέτοχο και το ΠΑΣΟΚ. Ο υπεύθυνος του ΚΤΕ Εξωτερικών Δημήτρης Μάντζος έκανε λόγο για εύλογη και έντονη ανησυχία, ζητώντας από την κυβέρνηση να μην αρκεστεί σε διαπιστωτικές αναφορές περί «ευαισθησιών» απέναντι σε μια εξέλιξη που, όπως είπε, απειλεί να μεταβάλει την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

Όμως το φαινόμενο της βιαστικής προεξόφλησης της τουρκικής επικράτησης στο ζήτημα των F-35 δεν είναι καινούργιο. Η ιστορία του προγράμματος δείχνει ότι έχουν προηγηθεί αντίστοιχα κύματα ανησυχίας και σε προηγούμενες περιόδους, ιδίως μετά την επίσκεψη του Ερντογάν στο Λευκό Οίκο στην αρχή του χρόνου χωρίς τελικά να επιβεβαιωθούν. Η επιστολή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς το Κογκρέσο έρχεται, ουσιαστικά, να υπενθυμίσει ότι οι θεσμικές διαδικασίες των ΗΠΑ κινούνται με δικούς τους ρυθμούς, ανεξάρτητα από την ένταση του πολιτικού διαλόγου εντός κι εκτός Ελλάδας.

Την ίδια ώρα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έχει αναφέρει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη επίσημη διαδικασία επανεξέτασης του θέματος από την πλευρά της αμερικανικής κυβέρνησης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ληφθεί απόφαση. Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα επίσημα έγγραφα είναι ότι το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και εξαρτάται τόσο από πολιτικές αποφάσεις της Ουάσινγκτον όσο και από ενέργειες που οφείλει να κάνει η ίδια η Άγκυρα. Οι θεσμικές διαδικασίες των ΗΠΑ, με τη νομοθετική εμπλοκή του Κογκρέσου, θέτουν συγκεκριμένα όρια που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τη βούληση της εκάστοτε προεδρίας.

Διαβάστε επίσης:

Πιερρακάκης για τα μη κρατικά πανεπιστήμια: «Η αντιπολίτευση αντιμάχεται μια πραγματικότητα που έχει ήδη διαμορφωθεί» 

Το ΚΥΣΕΑ εγκρίνει σήμερα εξοπλιστικό πρόγραμμα «μαμούθ» ύψους 4,3 δισ. ευρώ – Τι περιλαμβάνει η «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Πώς θα λειτουργεί το νέο ελληνικό Iron Dome που πληρώνει με 3,5 δις. ευρώ ο Μητσοτάκης από το υπερπλεόνασμα των υπερφορολογούμενων Ελλήνων

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.