Η ακτινογραφία των 23 δισ. ευρώ

Η πανηγυρική παρουσίαση του νέου Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030 στο Ωδείο Αθηνών, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και της ηγεσίας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (Κυριάκου Πιερρακάκη και Νίκου Παπαθανάση), αποτέλεσε την επίσημη «αυλαία» της νέας οικονομικής στρατηγικής της κυβέρνησης.

Πίσω όμως από τις πανηγυρικές διακηρύξεις για τους πόρους – μαμούθ των 23 δισεκατομμυρίων ευρώ κρύβεται ένας αυστηρός δημοσιονομικός οδικός χάρτης, η αγωνία για την επόμενη μέρα μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και ένα καλά σχεδιασμένο πλάνο παρεμβάσεων που «κλειδώνει» ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Το «Ποντίκι» αποκωδικοποιεί τα εξειδικευμένα στοιχεία του προγράμματος, τους αριθμούς που δεν ακούστηκαν από το βήμα της εκδήλωσης, καθώς και τις διαρροές από το οικονομικό επιτελείο για το πώς η υπεραπόδοση των εσόδων του πρώτου εξαμήνου διαμορφώνει το πακέτο της ΔΕΘ.

17,2 δισ. για νέα έργα και 5,8 δισ. «ουρές»

Εξετάζοντας την τεχνική εξειδίκευση του ΕΠΑ 2026-2030 που παρουσίασε η γενική γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων Κατερίνα Οικονόμου και εξειδίκευσε η Επιτροπή Παρακολούθησης, το πακέτο των 23 δισ. ευρώ αμιγώς εθνικών πόρων χωρίζεται σε δύο καθαρά σκέλη:

1. Τα 17,2 δισ. ευρώ αφορούν ολοκαίνουργιες παρεμβάσεις και αναπτυξιακά έργα που θα προκηρυχθούν και θα υλοποιηθούν εντός της πενταετίας 2026-2030.

2. Τα 5,8 δισ. αποτελούν μεταφερόμενες υποχρεώσεις («ουρές») και ανειλημμένες δεσμεύσεις έργων της προγραμματικής περιόδου 2021-2025 που πρέπει να ολοκληρωθούν ομαλά χωρίς να λιμνάσουν.

Το πρόγραμμα διαρθρώνεται σε 37 συνολικά υπο-προγράμματα: Είκοσι τομεακά προγράμματα υπουργείων, δεκατρία περιφερειακά προγράμματα (όπου κατευθύνεται η μερίδα του λέοντος για τοπικές υποδομές) και τέσσερα ειδικά προγράμματα. Παράλληλα η εξέλιξη του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) αποτυπώνει την προσπάθεια της χώρας να στηριχθεί στις δικές της δυνάμεις:

● 2019: Εθνικό σκέλος ΠΔΕ στα 1,8 δισ. ευρώ.

● 2025: Εκτίναξη στα 14,6 δισ. ευρώ (μαζί με τους ευρωπαϊκούς πόρους).

● 2026: Ρεκόρ όλων των εποχών στα 16,7 δισ. ευρώ συνολικού ΠΔΕ, με το εθνικό σκέλος να διαμορφώνεται στα 3,3 δισ. ευρώ.

● 2030: Στόχος για εθνικό σκέλος ΠΔΕ στα 4,2 δισ. ευρώ ετησίως.

Το «ορόσημο» της 30ής Σεπτεμβρίου και το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης

Μια από τις σημαντικότερες ειδήσεις που βγήκαν από το παρασκήνιο της εκδήλωσης αφορά το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο αναπληρωτής υπουργός Νίκος Παπαθανάσης αποκάλυψε ότι στις 30 Σεπτεμβρίου η Ελλάδα υποβάλλει το τελευταίο επίσημο αίτημα πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η κίνηση αυτή είναι καθοριστική: η κυβέρνηση θέλει να διασφαλίσει ότι δεν θα χαθεί ούτε ένα ευρώ από τα συνολικά 36 δισ. ευρώ του RRF. Ωστόσο, η λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης αφήνει ένα μεγάλο επενδυτικό κενό στην Ευρώπη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, το οικονομικό επιτελείο βιάστηκε να ενεργοποιήσει το νέο ΕΠΑ 2026-2030 μέσω του νέου θεσμικού πλαισίου (Νόμος 5264/2025), ώστε οι αμιγώς εθνικοί πόροι να λειτουργήσουν ως «αερόσακος» που θα αποτρέψει μια απότομη προσγείωση των δημόσιων επενδύσεων.

Πρωτογενές πλεόνασμα 4,48 δισ. και υπεραπόδοση φόρων

Για να καταστεί εφικτή η χρηματοδότηση αυτών των προγραμμάτων αλλά και να δημιουργηθεί ο απαραίτητος χώρος για τις εξαγγελίες της ΔΕΘ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους πόνταρε στην πορεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Και τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου ξεπέρασαν κάθε προσδοκία:

● Πρωτογενές πλεόνασμα: Εκτινάχθηκε στα 4,48 δισ. ευρώ, όταν ο αρχικός δημοσιονομικός στόχος για το εξάμηνο ήταν μόλις 1,95 δισ. ευρώ (υπερκάλυψη άνω των 2,5 δισ. ευρώ).

● Φορολογικά έσοδα: Τα καθαρά φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 35,99 δισ. ευρώ.

● Καθαρή υπεραπόδοση: Ακόμη και αν αφαιρεθούν οι έκτακτες ή ετήσιες εισπράξεις, η δομική υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων υπολογίζεται στα 679 εκατομμύρια ευρώ.

Αυτή η ισχυρή ροή εσόδων – απόρροια της αύξησης της απασχόλησης, των ψηφιακών συναλλαγών μέσω διασύνδεσης POS-ταμειακών (που έφτασαν τις 2,7 δισ. συναλλαγές) και της τουριστικής κίνησης – δημιουργεί έναν καθαρό δημοσιονομικό «κουμπαρά» ύψους 1,2 έως 2 δισεκατομμυρίων ευρώ για μόνιμες παρεμβάσεις.

Τι «κλειδώνει» για το πακέτο της ΔΕΘ

Με βάση αυτόν τον δημοσιονομικό χώρο, ο πρωθυπουργός προετοιμάζει το καλάθι των εξαγγελιών για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Σε αντίθεση με προηγούμενα έτη, οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τα ανώτατα όρια πρωτογενών δαπανών δεν επιτρέπουν αλόγιστες παροχές, επιβάλλουν όμως τη στόχευση σε μόνιμα μέτρα ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες και διαρροές από τους διαπραγματευτές του υπουργείου Οικονομικών, το πακέτο της ΔΕΘ θα κινηθεί σε τέσσερις βασικούς άξονες:

1. Εργασιακά και μισθοί – οδικός χάρτης για κατώτατο πάνω από τα 950 ευρώ: «Κλειδώνει» η δέσμευση για σταδιακή αύξηση του κατώτατου μισθού, ο οποίος στον νέο κύκλο αναπροσαρμογής θα σπάσει το φράγμα των 950 ευρώ, συμπαρασύροντας αυτόματα και τα εισαγωγικά κλιμάκια στο Δημόσιο.

2. Συνταξιούχοι – «κόφτης» στην προσωπική διαφορά: Στο τραπέζι βρίσκεται η οριστική αντιμετώπιση του ακανθώδους ζητήματος της προσωπικής διαφοράς για περίπου 500.000 συνταξιούχους, οι οποίοι έως τώρα έχαναν τις ονομαστικές αυξήσεις. Εξετάζεται είτε η πλήρης ενσωμάτωση/κατάργησή της είτε η καταβολή ενισχυμένου μόνιμου επιδόματος.

3. Στεγαστικό και φορολογία ακινήτων: Καθώς το πρόβλημα της στέγης εξελίσσεται σε μείζον κοινωνικό αγκάθι, το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει:

● Πλήρη κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 1.500 κατοίκων, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της περιφέρειας.

● Νέα φορολογική κλίμακα για τα εισοδήματα από ενοίκια, με ελαφρύνσεις που θα αποτυπωθούν στα εκκαθαριστικά, υπό τον όρο ότι τα ακίνητα θα διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση.

Διεύρυνση των προγραμμάτων χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων για νέα ζευγάρια.

4. Ελαφρύνσεις στις επιχειρήσεις και ασφαλιστικές εισφορές: Προγραμματίζεται νέα περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5% έως 1%, με στόχο τη μείωση του μη μισθολογικού κόστους για τις επιχειρήσεις και την παράλληλη αύξηση των καθαρών αποδοχών των εργαζομένων.

Η μεγάλη πρόκληση της υλοποίησης

Η διπλή εικόνα – από τη μία οι εξαγγελίες για 23 δισ. ευρώ στο ΕΠΑ έως το 2030 και από την άλλη το «πακέτο» της ΔΕΘ έως 2 δισ. ευρώ – δείχνει μια κυβέρνηση που επιχειρεί να διατηρήσει την πολιτική πρωτοβουλία.

Ωστόσο, η ουσία για τους πολίτες και την αγορά δεν βρίσκεται στους σχεδιασμούς επί χάρτου. Το μεγάλο στοίχημα για την κυβέρνηση είναι αν αυτά τα κονδύλια θα απορροφηθούν με ταχύτητα και διαφάνεια, και – κυρίως – αν τα δισεκατομμύρια των δημοσίων επενδύσεων θα καταφέρουν να αντισταθμίσουν την πίεση που ασκεί η ακρίβεια στην καθημερινότητα των νοικοκυριών. Η διαδρομή από το Ωδείο Αθηνών μέχρι το βήμα της ΔΕΘ θα κρίνει κατά πόσο η «αναπτυξιακή προοπτική» θα γίνει αισθητή στην πραγματική οικονομία.

Διαβάστε επίσης:

Κυβερνοπόλεμος Βρυξελλών – Μόσχας

Τσίπρας: «Στενή» η πόρτα της ΕΛΑΣ για τους «πρώην»

Ύπαιθρος: από την παραγωγική στην ψυχαγωγική φάση (Μέρος τρίτο)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.