Συζήτηση για το Κυπριακό μόνο υπό προϋποθέσεις: Ποιοι είναι οι απαράβατοι όροι που προβάλλει η Κυπριακή Δημοκρατία

Με συγχωρείτε που σας ενοχλώ. Η επιθυμία επανεκκίνησης συνομιλιών για το Κυπριακό προέρχεται από τον άοκνο, επίμονο και πεισματικό αγώνα του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, τον οποίο προσφάτως φαίνεται να συμμερίζονται ΟΗΕ, Ε.Ε., Αθήνα και Άγκυρα. 

Μόνο η βάση για συζήτηση που θέτει ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης εξασφαλίζει πιθανότητα περιεκτικής και ολοκληρωμένης προϋπόθεσης προόδου, επειδή διευκολύνει τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την Αθήνα, την Άγκυρα και το Λονδίνο.

Η συνάντηση Μητσοτάκη – Χριστοδουλίδη στην Αθήνα, με τις κοινές τους δηλώσεις, δημιουργεί την εντύπωση, όχι τη βεβαιότητα – ακόμα και σε καλοπροαίρετους ακροατές –, ότι η κυπριακή απαίτηση για συνάντηση των μερών (πενταμερής) υπό τον γ.γ. του ΟΗΕ θα στηρίζεται στην ευρωπαϊκή διάσταση της Κύπρου. 

Η συμπερίληψη της ευρωπαϊκής βάσης του Κυπριακού περιλαμβάνει όλη τη δομημένη σκέψη του ΟΗΕ και του Διεθνούς Δικαίου για την αντιμετώπιση στρατιωτικών εισβολών και παράνομης κατοχής εδάφους ανεξαρτήτων κρατών.

Η κοινή πεποίθηση του Πρόεδρου της Κύπρου και του Έλληνα πρωθυπουργού για την κατεύθυνση που πρέπει να λάβουν οι συνομιλίες σε περίπτωση επανέναρξής τους υπογραμμίζεται και με την ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, στις 20 Ιουλίου 2026, υπενθυμίζοντας σε όλο τον κόσμο τις κατοχικές και απάνθρωπες συνέπειες της τουρκικής εισβολής. 

Με την προσεκτικά διατυπωμένη ανακοίνωση του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδος προβάλλεται η σημασία της κυπριακής ένταξης σε οποιαδήποτε προσπάθεια λύσης του Κυπριακού από το 2004 μέχρι τη λύση του διεθνούς θέματος, που προκαλείται από την τουρκική κατοχή και την αδιαλλαξία κάθε αναθεωρητή αυταρχικού κεμαλιστή ή ισλαμιστή ηγέτη στην Άγκυρα.

Το 2026 δεν είναι 2004

Ο κ. Γκουτέρες σε έξι μήνες ολοκληρώνει τη θητεία του στη θέση του γ.γ. του ΟΗΕ και για την υστεροφημία του, μετά το Κραν Μοντανά, επιθυμεί τουλάχιστον να καταγραφεί στο ενεργητικό της αποδρομής του επανέναρξη των συνομιλιών. Σεβαστή και κατανοητή η επιθυμία του ανώτατου υπαλλήλου του Παγκόσμιου Οργανισμού για την ειρήνη του κόσμου, αλλά η Ημερήσια Διάταξη του 2026 απέχει από την εποχή του Σχεδίου Ανάν και από την πραγματικότητα της συνάντησης στην Ελβετία.

Ο κόσμος, αντιμέτωπος με τις μεγάλες προκλήσεις της Ουκρανίας, της Παλαιστίνης, της Υεμένης, του Ιράν, των Στενών του Ορμούζ, των Χούθι, των Φρουρών της Επανάστασης, της Χεζμπολάχ, θα στηρίξει την προσπάθεια Γκουτέρες, με παρούσες όλες τις διαφοροποιήσεις των μερών, μόνο εάν ισχύσουν οι όροι συζήτησης που προβάλλει η Κυπριακή Δημοκρατία και συνοψίζονται στα εξής σημεία:

• Σεβασμός στη συνταγματική ανεξαρτησία και την κυριαρχία της Κύπρου.
• Εφαρμογή των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και της Γενικής Συνέλευσης για το Κυπριακό.
• Εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου σε ολόκληρη την κυπριακή επικράτεια.
• Περιορισμός των δυνάμεων κατοχής στα στρατόπεδά τους και χρονοδιάγραμμα αποχώρησής τους.
• Κατάργηση των εγγυήσεων, οι οποίες εκ των πραγμάτων από το 2004 κακώς θεωρείται ότι ισχύουν στην Κύπρο. Το ευρωπαϊκό κεκτημένο, η λειτουργία της δημοκρατίας, η εφαρμογή της διεθνούς και ευρωπαϊκής νομοθεσίας υπερισχύουν στα κράτη-μέλη της Ε.Ε., συνεπώς και στην Κύπρο.
• Κατοχύρωση της θεσμικής λειτουργίας της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με τον ισχύοντα καταστατικό της Χάρτη του κράτους-μέλους της Ε.Ε.
• Άμεση εφαρμογή όλων των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η Άγκυρα έναντι της Ε.Ε. και των κρατών-μελών, κυρίως μετά την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας.

Η εκπλήρωση των θεμελιωδών προϋποθέσεων που θέτουν η Ε.Ε. και ο ΟΗΕ μπορούν να διευκολύνουν την επανέναρξη συνομιλιών, επειδή δημιουργούν win-win / kazan-kazan για όλες τις πλευρές.

Επαναφορά στην πραγματικότητα

Βεβαίως η όλη κατάσταση διευκολύνεται περισσότερο όταν όλοι επανέλθουμε στην πραγματικότητα του Κυπριακού αναγνωρίζοντας ότι μία ενδοκοινοτική – πολιτική και κοινωνική – ακραία σύγκρουση μετεξελίχθηκε από εσωτερικό πρόβλημα δημοκρατικής και συνταγματικής λειτουργίας της χώρας, από τους κακούς χειρισμούς της τότε κυπριακής ηγεσίας και τις συνεχείς ατυχέστατες παρεμβάσεις των εγγυητριών δυνάμεων, σε πραξικόπημα κατά του Προέδρου Μακαρίου, με συνέπεια την τουρκική στρατιωτική εισβολή και παράνομη κατοχή μέρους της κυπριακής Δημοκρατίας. 

Όπως υπογραμμίζεται πλέον και από την Ε.Ε. με τον διορισμό του νέου ειδικού εκπροσώπου της Ραφαέλε Φίτο για το Κυπριακό, η συμμετοχή των Βρυξελλών στις προσδοκώμενες νέες συνομιλίες δεν θα μπορεί πλέον να περιορίζεται στον ρόλο του παρατηρητή. 

Με δεδομένο το γεγονός της ευρωπαϊκής απόφασης, στις Βρυξέλλες, οι υπηρεσίες των θεσμικών οργάνων και της Ύπατης Εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφάλειας της Ε.Ε. Κάγια Κάλας υποχρεώνονται να προετοιμάσουν ισχυρό φάκελο για τον κ. Φίτο, σε συνεργασία με τα κράτη-μέλη, πρωτίστως την Κυπριακή Δημοκρατία, με προτάσεις για επανέναρξη και πρόοδο των συνομιλιών και όχι μόνο talking points, διευκρινιστικές ή διορθωτικές παρεμβάσεις στο κείμενο του γ.γ. του ΟΗΕ.

Η Άγκυρα, η Αθήνα, το Λονδίνο υποχρεώνονται από τα γεγονότα, και κυρίως από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα της Κύπρου, να δηλώσουν δημοσίως ότι δεν εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις τους ως εγγυήτριες δυνάμεις απέναντι στον ΟΗΕ, στη διεθνή κοινότητα και στους Κυπρίους. Συνεπώς θεωρούν πλέον ως λήξασα την εντολή εγγυήσεων του 1960, αναλαμβάνοντας τις ευθύνες της αποτυχίας τους που εξελίχθηκε σε τραγωδία για την Κύπρο.

Μόνο πλήρης ελευθερία

Η μοναδική πρόταση που εξασφαλίζει την πλήρη ελευθερία για τους Κυπρίους, την ελευθερία έκφρασης, εργασίας, εγκατάστασης, το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και επιχειρείν στηρίζεται στο σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Οποιαδήποτε άλλη συζήτηση που αφορά το μέλλον της Κύπρου – πολιτειακό, πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό, εκπαιδευτικό, διοικητικό – θα ακολουθήσει μόνο μετά τη διεθνώς, αλλά και από τα εμπλεκόμενα μέρη, βεβαιωμένη ελευθερία της Κύπρου. 

Επίσης απαράβατη προϋπόθεση επίλυσης του Κυπριακού είναι η υπαγωγή ξένων στρατών στους όρους δημοκρατικής λειτουργίας του ενιαίου κράτους, που συστάθηκε το 1960 και διάφοροι προσπαθούν να το διχοτομήσουν με τρόπους απαράδεκτους για το διεθνές δίκαιο και τη διεθνή τάξη.

Η Τουρκία θεώρησε ότι μετά το 1974 κατέστη ο κυρίαρχος ρυθμιστής των εξελίξεων του Κυπριακού. Δυστυχώς η εντύπωση αυτή υιοθετήθηκε από τον ΟΗΕ και κυβερνήσεις που χαρακτηρίζονται για τις δημοκρατικές τους ευαισθησίες και τον σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Μπροστά στον κίνδυνο να διχοτομηθεί ένα ανεξάρτητο κράτος, επειδή το επιθυμούσαν τρίτοι, αλλά όχι η πλειονότητα του κυπριακού λαού, η Αθήνα έπεισε τη Λευκωσία ότι ο αγώνας του «Ποτέ ξανά» και του «Ποτέ δεν ξεχνώ» θα ήταν αποτελεσματικότερος όταν η Κύπρος θα εντασσόταν στην Ε.Ε. Το 2004 πραγματοποιήθηκε με επιτυχία το έργο, το οποίο δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί χωρίς τη σημαντική στήριξη της Γερμανίας και της Γαλλίας.

Το 2026 η Κυπριακή Δημοκρατία πραγματοποιεί δημιουργική διεθνή διπλωματία στην Ανατολική Μεσόγειο, την περιοχή ΜΕΝΑ, την Ε.Ε., τον ΟΗΕ. Η Λευκωσία αναλαμβάνει πρωτοβουλίες: 

• σε θέματα προώθησης ανθρωπιστικής βοήθειας σε περιοχές κρίσης, όπως στην περίπτωση της Γάζας, σε συνεργασία με παγκόσμιες δυνάμεις,
• σε εξασφάλιση της ευρωπαϊκής ενεργειακής επάρκειας,
• σε γεωστρατηγικό προγραμματισμό που προωθεί την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια.

Να διεκδικηθούν όλα όσα της ανήκουν

Η χώρα του απώτατου άκρου της κοινής ευρωατλαντικής στρατηγικής, των συνεργασιών στη Μέση Ανατολή και την περιοχή του Κόλπου προσβλέπει με απαιτήσεις στις συνομιλίες που επιθυμεί να διερευνήσει ο γ.γ. του ΟΗΕ. Η Κυπριακή Δημοκρατία ανέλαβε και ολοκλήρωσε την επιτυχημένη προεδρία της Ε.Ε. το πρώτο εξάμηνο του 2026 ως πλήρες μέλος της Ένωσης. Οι εγγυήσεις, άτονες πλέον, υπόκεινται στις ιδρυτικές συνθήκες και στο ευρωπαϊκό κεκτημένο χωρίς να έχουν καμία θεσμική ή πολιτική αξία.

• Η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος της Ε.Ε., λειτουργεί στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας βέβαιη για την αδυναμία ύπαρξης εγγυήσεων σε εταίρο. 
• Η Τουρκία, προσερχόμενη το 2005 στην ενταξιακή της πορεία, υποχρεώνεται άμεσα να προσαρμοστεί στην ευρωπαϊκή διάσταση της Κύπρου. 
• Το Λονδίνο μετά το Brexit διευθετεί τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος με τη Λευκωσία στο πλαίσιο των διμερών σχέσεων, στην πραγματικότητα της Κοινοπολιτείας, του ΟΗΕ και του Συμβουλίου Ασφαλείας, στο οποίο το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μόνιμο μέλος. 

Επίσης η εμφανής προοπτική ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Άμυνας, οι αποφάσεις που λαμβάνονται για την έγκριση του ευρωπαϊκού αμυντικού σχεδιασμού και της εξασφάλισης των οικονομικών πόρων διαμορφώνονται και από την κυπριακή κυβέρνηση, απολύτως αποσυνδεδεμένες από το ουσιαστικά και πολιτικά τρωθέν καθεστώς εγγυήσεων.

Οι Κύπριοι με ενσυναίσθηση απαιτούν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να διεκδικήσει όλα όσα ανήκουν στην Κυπριακή Δημοκρατία, στην επικράτειά της, στην Ανατολική Μεσόγειο, στην Ε.Ε., στον ΟΗΕ, αξιοποιώντας όλα τα πλεονεκτήματα − διπλωματικά, πολιτικά, επενδυτικά, γεωστρατηγικά − που με θυσίες και αίμα εξασφαλίστηκαν σε μία μακρά πορεία η οποία 

• άρχισε πριν το 1960, 
• σηματοδοτήθηκε τότε με την ανεξαρτησία της Κύπρου, 
• ολοκληρώθηκε το 2004 με την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε.
• και θα εξελιχθεί δημιουργικά με την επανέναρξη των συνομιλιών στη σταθερή βάση της Ε.Ε., χωρίς να ξεχνιέται ό,τι προηγήθηκε του 2004 και ό,τι έμεινε αναξιοποίητο μετά την πλήρη ένταξη στην Ε.Ε. 

Οι ευθύνες έχουν καταλογιστεί. Ο ιστορικός κατέγραψε τα γεγονότα, κάτω από πίεση προτάθηκε διζωνική, δικοινοτική, η βιβλιογραφία αναζητά «ενόχους». 

Όλα χρήσιμα, αλλά οι λαοί προχωρούν στη λήψη ακόμα και σοβαρών αποφάσεων / αλλαγών, όταν νιώσουν ότι ασφαλείς κινούνται προς ένα καλύτερο μέλλον, επειδή η ηγεσία τους με ωριμότητα αναγνωρίζει τις δυνατότητες και αξιοποιεί, ακόμα και στο δυσκολότερο διεθνές περιβάλλον, συμμαχίες, στρατηγικές επιλογές και εταιρικές πραγματικότητες, που εξασφαλίζουν την κυριαρχία, την ανεξαρτησία και το αδιαίρετο της επικράτειάς τους, όπως το επιδιώκουν στο σημερινό πολυτάραχο διεθνές περιβάλλον η Κυπριακή Δημοκρατία και ο Πρόεδρός της.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης

Το Κυπριακό λύθηκε το 2004: Τι ακριβώς παίρνουν χαμπάρι οι γραφειοκράτες του ΟΗΕ από διεθνές δίκαιο;

Άλλο ένα άστοχο σχέδιο για το Κυπριακό: Πρόταση για… χαλαρή συνομοσπονδία με κύρια χαρακτηριστικά λύσης δύο κρατών

Μόνο κυρίαρχα κράτη μπορούν να συνάπτουν συμφωνίες ειρήνης

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.