Σεισμοί: Μήπως η Γη «κουνιέται» περισσότερο τα τελευταία χρόνια; Τι δείχνουν τα πρόσφατα 7άρια και ποια ζώνη επηρεάζει την Ελλάδα 

Μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων, ισχυροί σεισμοί άνω των 7 βαθμών χτύπησαν την Ινδονησία, την Κολομβία και το Μεξικό. Λίγο νωρίτερα, δύο μεγάλες δονήσεις είχαν σαρώσει μέσα σε δευτερόλεπτα περιοχές της Βενεζουέλας, ενώ τον Ιούνιο ένας σεισμός μεγέθους 7,8 είχε σημειωθεί ανοιχτά των Φιλιππίνων.

Οι εικόνες κατέρρευσαν κτιρίων, οι αλλεπάλληλες ειδοποιήσεις και η αίσθηση ότι ένας μεγάλος σεισμός διαδέχεται τον προηγούμενο σε διαφορετικό σημείο του πλανήτη γεννούν ένα εύλογο ερώτημα: Μήπως η Γη «κουνιέται» περισσότερο από παλαιότερα;

Το ερώτημα αυτό αποτέλεσε την αφετηρία για την ενδιαφέρουσα έρευνα του Al Jazeera. Το διεθνές δίκτυο δεν περιορίστηκε στην καταγραφή των τελευταίων καταστροφών, αλλά συνέκρινε τα δεδομένα του 2026 με τη σεισμική δραστηριότητα ολόκληρης της προηγούμενης δεκαετίας. Χαρτογράφησε τους δέκα ισχυρότερους σεισμούς της χρονιάς, εξέτασε πού σημειώθηκαν και αναζήτησε εάν η πρόσφατη συσσώρευση μεγάλων δονήσεων αποτελεί εξαίρεση ή μέρος μιας φυσιολογικής διακύμανσης.

Η απάντηση είναι περισσότερο καθησυχαστική από όσο υποδηλώνουν οι δραματικές εικόνες: Το 2026 είναι πράγματι μια σχετικά δραστήρια σεισμική χρονιά, αλλά τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι ο πλανήτης έχει εισέλθει σε μια νέα περίοδο μόνιμα αυξημένης σεισμικότητας.

Τα 7άρια που προκάλεσαν ανησυχία

Σύμφωνα με την καταγραφή που παρουσίασε το Al Jazeera, ο ισχυρότερος σεισμός του 2026 μέχρι τα μέσα Αυγούστου ήταν αυτός των 7,8 βαθμών στις Φιλιππίνες στις 7 Ιουνίου. Ακολούθησαν τα 7,7 στην Ινδονησία, τα 7,5 στην Τόνγκα και στη Βενεζουέλα, καθώς και δονήσεις 7,4 βαθμών στην Ινδονησία, στην Ιαπωνία και στην Κολομβία.

Στη δεκάδα περιλαμβάνονται ακόμη σεισμοί 7,3 βαθμών στο Βανουάτου και στο Μεξικό και η δεύτερη μεγάλη δόνηση των 7,2 βαθμών που έπληξε τη Βενεζουέλα στις 24 Ιουνίου.

Μια τέτοια αλληλουχία είναι ασφαλώς εντυπωσιακή. Δημιουργεί την εικόνα ενός πλανήτη που βρίσκεται σε διαρκή σεισμική διέγερση. Οι αριθμοί, όμως, χρειάζονται σύγκριση σε μεγαλύτερο χρονικό βάθος.

Από το 2016 έως και το 2025 καταγράφηκαν κατά μέσο όρο περίπου 133 σεισμοί μεγέθους 6 και άνω κάθε χρόνο. Ο αριθμός κυμάνθηκε από 99 το 2024 έως 157 το 2021. Μέχρι τα μέσα Αυγούστου του 2026 είχαν σημειωθεί 91 σεισμοί τουλάχιστον 6 βαθμών, από τους οποίους οι 11 ήταν άνω των 7. Οι αριθμοί βρίσκονται λίγο πάνω από τον μέσο ρυθμό της δεκαετίας, αλλά παραμένουν εντός της αναμενόμενης φυσιολογικής διακύμανσης. Δεν είχε, επίσης, καταγραφεί μέσα στο 2026 κανένας σεισμός μεγέθους 8 ή 9.

Πόσοι μεγάλοι σεισμοί θεωρούνται «φυσιολογικοί»

Τα μακροχρόνια δεδομένα του Αμερικανικού Γεωλογικού Ινστιτούτου, του USGS, δείχνουν ότι από το 1900 και μετά σημειώνονται κατά μέσο όρο περίπου 16 μεγάλοι σεισμοί τον χρόνο: περίπου 15 δονήσεις στην περιοχή του 7 και μία μεγέθους 8 ή μεγαλύτερη.

Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικές αποκλίσεις από χρονιά σε χρονιά. Το 2010 καταγράφηκαν 23 σεισμοί μεγέθους τουλάχιστον 7, ενώ το 1988 είχαν σημειωθεί μόλις επτά και το 1989 έξι. Η προσωρινή αύξηση ή μείωση της σεισμικότητας αποτελεί, σύμφωνα με τους επιστήμονες, μέρος της φυσικής μεταβλητότητας και δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι πλησιάζει ένας ακόμη μεγαλύτερος σεισμός.

Με μια απλή αναγωγή, τα 11 φετινά 7άρια έως τα μέσα Αυγούστου αντιστοιχούν σε ρυθμό περίπου 17 έως 18 μεγάλων σεισμών μέχρι το τέλος του έτους. Πρόκειται για αριθμό λίγο μεγαλύτερο από τον ιστορικό μέσο όρο, αλλά όχι για πρωτοφανή ή ακραία απόκλιση.

Γιατί έχουμε την αίσθηση ότι οι σεισμοί αυξάνονται

Το Εθνικό Κέντρο Πληροφοριών Σεισμών εντοπίζει περίπου 20.000 σεισμούς παγκοσμίως κάθε χρόνο, δηλαδή σχεδόν 55 την ημέρα. Οι περισσότεροι είναι τόσο ασθενείς ώστε δεν γίνονται αντιληπτοί από τους ανθρώπους.

Οι κατάλογοι σήμερα περιέχουν περισσότερα περιστατικά όχι επειδή η Γη παράγει αναγκαστικά περισσότερους σεισμούς, αλλά επειδή έχουν εγκατασταθεί περισσότερα και ακριβέστερα σεισμολογικά όργανα. Σεισμοί που πριν από μερικές δεκαετίες θα περνούσαν απαρατήρητοι, σήμερα καταγράφονται ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές ή στον πυθμένα των ωκεανών.

Ταυτόχρονα, τα μέσα ενημέρωσης, τα κινητά τηλέφωνα, οι εφαρμογές έγκαιρης ειδοποίησης και τα κοινωνικά δίκτυα μεταφέρουν μέσα σε λίγα λεπτά εικόνες από κάθε γωνιά του κόσμου. Δεν βιώνουμε απαραίτητα περισσότερους σεισμούς – βιώνουμε όμως πολύ πιο έντονα και άμεσα την πληροφορία κάθε σεισμού.

Υπάρχουν τοπικές εξαιρέσεις, όπου η σεισμική δραστηριότητα έχει αυξηθεί εξαιτίας ανθρώπινων παρεμβάσεων, όπως η διοχέτευση υγρών σε μεγάλο βάθος. Αυτές οι περιπτώσεις αφορούν συγκεκριμένες περιοχές και κυρίως μικρότερες δονήσεις και δεν αποτελούν ένδειξη παγκόσμιας αύξησης των φυσικών τεκτονικών σεισμών.

Μπορεί το ένα 7άρι να προκαλέσει το επόμενο και πόσο επικίνδυνο είναι;

Οι μεγάλοι σεισμοί μπορούν να μεταβάλουν τις τάσεις στο υπέδαφος και να προκαλέσουν μετασεισμούς ή να ενεργοποιήσουν γειτονικά, ήδη καταπονημένα ρήγματα. Μπορούν ακόμη, μέσω των σεισμικών κυμάτων, να προκαλέσουν μικρές δονήσεις σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε ισχυρός σεισμός θέτει ολόκληρο τον πλανήτη σε κατάσταση «ντόμινο». Μελέτη που εξέτασε όλους τους σεισμούς άνω των 7 βαθμών σε βάθος 30 ετών δεν βρήκε σημαντική σύνδεση με την εκδήλωση άλλων μεγάλων σεισμών σε μακρινές περιοχές. Ο κίνδυνος αυξάνεται κυρίως τοπικά, κοντά στο ρήγμα που έσπασε, και όχι σε παγκόσμια κλίμακα.

Η κλίμακα μεγέθους είναι λογαριθμική. Η αύξηση κατά μία μονάδα αντιστοιχεί περίπου σε δεκαπλάσια ένταση της εδαφικής κίνησης και σε σχεδόν 32 φορές περισσότερη εκλυόμενη ενέργεια. Ένας σεισμός 7 βαθμών χαρακτηρίζεται μεγάλος και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες ανθρώπινων ζωών και εκτεταμένες ζημιές σε κτίρια και υποδομές.

Το μέγεθος, όμως, δεν καθορίζει μόνο του την καταστροφή. Καθοριστικό ρόλο παίζουν:

• το εστιακό βάθος,
• η απόσταση από κατοικημένες περιοχές,
• η ποιότητα των κτιρίων,
• η μορφολογία και η σύσταση του εδάφους,
• η διάρκεια της δόνησης,
• η πιθανότητα τσουνάμι, κατολισθήσεων ή πυρκαγιών.

Ένας επιφανειακός σεισμός 6,5 βαθμών κάτω από μια πυκνοκατοικημένη πόλη μπορεί να αποδειχθεί πιο φονικός από έναν σεισμό 7,5 βαθμών που εκδηλώνεται σε μεγάλο βάθος ή μακριά από τις ακτές. Η φονικότητα ενός σεισμού είναι επομένως, σε σημαντικό βαθμό, και ζήτημα ανθρώπινης ευαλωτότητας.

Πού συγκεντρώνεται η σεισμική δραστηριότητα

Περίπου το 90% των σεισμών σημειώνεται γύρω από τον λεγόμενο «Δακτύλιο της Φωτιάς» του Ειρηνικού, μια τεράστια ζώνη που εκτείνεται από τις δυτικές ακτές της αμερικανικής ηπείρου έως την Ιαπωνία, τις Φιλιππίνες, την Ινδονησία και τη Νέα Ζηλανδία.

Μία δεύτερη σημαντική σεισμική ζώνη ξεκινά από την Ινδονησία, περνά από τα Ιμαλάια, την Τουρκία και καταλήγει στη Μεσόγειο. Σ’ αυτήν εντάσσεται και η ευρύτερη περιοχή της Ελλάδας.

Οι σεισμοί προκαλούνται όταν οι τεκτονικές πλάκες, οι οποίες κινούνται διαρκώς αλλά πολύ αργά, μπλοκάρουν στα όριά τους. Η τάση συσσωρεύεται για χρόνια, δεκαετίες ή αιώνες, μέχρι το πέτρωμα να σπάσει και τα δύο τμήματα του ρήγματος να μετακινηθούν απότομα.

Δεν υπάρχει «εποχή σεισμών», ούτε έχει εντοπιστεί κάποιος αξιόπιστος ετήσιος κύκλος. Και παρά την τεχνολογική πρόοδο, οι επιστήμονες δεν μπορούν να προβλέψουν έναν μεγάλο σεισμό προσδιορίζοντας ταυτόχρονα τον τόπο, τον χρόνο και το μέγεθός του. Μπορούν μόνο να υπολογίζουν μακροχρόνιες πιθανότητες και να ενεργοποιούν συστήματα προειδοποίησης αφού ο σεισμός έχει ήδη αρχίσει.

Η Γη δεν έγινε ξαφνικά πιο «ανήσυχη»

Οι πρόσφατοι ισχυροί σεισμοί είναι ασφαλώς ανησυχητικοί για τις περιοχές που πλήττονται και υπενθυμίζουν τη δύναμη των τεκτονικών διεργασιών. Δεν συνιστούν, όμως, απόδειξη ότι η Γη «κουνιέται» περισσότερο από παλαιότερα ή ότι επίκειται ένα παγκόσμιο σεισμικό ξέσπασμα.

Ο ισχυρότερος σεισμός που έχει καταγραφεί ποτέ ήταν μεγέθους 9,5 στη Χιλή το 1960. Ακολούθησαν ο σεισμός των 9,2 βαθμών στην Αλάσκα το 1964 και εκείνος των 9,1 έως 9,3 βαθμών στη Σουμάτρα το 2004, ο οποίος προκάλεσε το καταστροφικό τσουνάμι στον Ινδικό Ωκεανό.

Το 2026, παρά τα πολλά 7άρια, δεν έχει πλησιάσει τέτοια μεγέθη. Το πραγματικό μήνυμα των στοιχείων δεν είναι ότι ο πλανήτης έγινε ξαφνικά πιο επικίνδυνος, αλλά ότι οι κοινωνίες παραμένουν άνισα προετοιμασμένες απέναντι σε έναν κίνδυνο που υπήρχε πάντα.

Η πιο ουσιαστική ερώτηση, τελικά, δεν είναι εάν η Γη κουνιέται περισσότερο. Είναι εάν οι πόλεις, τα κτίρια και οι κρατικοί μηχανισμοί είναι σήμερα καλύτερα προετοιμασμένοι για τη στιγμή που θα ξανακουνηθεί.

Διαβάστε επίσης

Χαμός στην Κολομβία: Υπουργός διασκέδαζε σε παραλία μετά τον σεισμό με τους 300 νεκρούς

Σοκαριστικό βίντεο: Η στιγμή που μαθητής ανοίγει πυρ σε λύκειο στις Φιλιππίνες – Ένας νεκρός, αυτοκτόνησε ο δράστης

Η Μόσχα στόχος 620 ουκρανικών drones τη νύχταΣοκαριστικό βίντεο: Η στιγμή που μαθητής ανοίγει πυρ σε λύκειο στις Φιλιππίνες – Ένας νεκρός, αυτοκτόνησε ο δράστης

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.