Ταμείο Ανάκαμψης: Τρέχουν για τα τελευταία 11,3 δισ. ευρώ, με την παραγωγικότητα να παραμένει χαμηλά

Η αντίστροφη μέτρηση για το Ταμείο Ανάκαμψης έχει αρχίσει και μαζί της ξεκινά ένας αγώνας δρόμου για να μη μείνει ούτε ένα ευρώ από τα τελευταία 11,3 δισ. εκτός ελληνικής οικονομίας. Τα χρονικά περιθώρια είναι πλέον ασφυκτικά: έως τις 31 Αυγούστου πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έργα, επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις και ορόσημα, ώστε έναν μήνα αργότερα να υποβληθεί στις Βρυξέλλες ο τελευταίος λογαριασμός.

Το ένατο και τελευταίο αίτημα πληρωμής πρέπει να φτάσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως τις 30 Σεπτεμβρίου, με στόχο οι τελευταίες εκταμιεύσεις να πραγματοποιηθούν μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου.

Το ποσό μόνο αμελητέο δεν είναι. Από το συνολικό πακέτο των 36 δισ. ευρώ που αναλογεί στην Ελλάδα απομένουν 11,3 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο των συνολικών πόρων.

Από το 2021 μέχρι σήμερα έχουν εισρεύσει 24,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων σχεδόν 13 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και 11,7 δισ. ευρώ μέσω δανείων. Στην τελευταία ευθεία αναμένονται ακόμη 5,3 δισ. ευρώ επιδοτήσεων και 6 δισ. ευρώ δανείων.

Η ολοκλήρωση του Ταμείου, όμως, ανοίγει μια συζήτηση που δεν αφορά μόνο το εάν θα απορροφηθεί ολόκληρο το διαθέσιμο ποσό. Αφορά κυρίως το τι θα μείνει στην ελληνική οικονομία όταν κλείσει η κάνουλα των συγκεκριμένων χρηματοδοτήσεων.

Και εκεί η εικόνα έχει δύο όψεις: από τη μία, οι επενδύσεις, η ενέργεια και η ψηφιοποίηση εμφανίζουν σαφές αποτύπωμα. Από την άλλη, η παραγωγικότητα εξακολουθεί να βρίσκεται στον πάτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πού πήγαν τα δισεκατομμύρια

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πάνω από 10 δισ. ευρώ έχουν κατευθυνθεί στον πυλώνα της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής.

Περίπου 3,9 δισ. ευρώ αφορούν επιδοτήσεις και 6,1 δισ. ευρώ δάνεια, ενώ σημαντικό τμήμα των συνολικών πόρων έχει διοχετευθεί στην πράσινη μετάβαση.

Οι εκταμιεύσεις για την τελευταία φθάνουν περίπου τα 5,4 δισ. ευρώ, ενώ πάνω από 3,2 δισ. ευρώ έχουν κατευθυνθεί στην ψηφιακή μετάβαση. Από αυτά, 1,2 δισ. ευρώ αφορούν επιδοτήσεις και περίπου 2 δισ. ευρώ δάνεια.

Ανάλογο ύψος χρηματοδότησης έχει κατευθυνθεί στην υγεία, με περισσότερα από 3,2 δισ. ευρώ και σχεδόν το σύνολο του ποσού να αφορά επιδοτήσεις.

Η ενέργεια πήρε μεγάλο κομμάτι της πίτας

Ένας από τους μεγάλους κερδισμένους του Ταμείου είναι αναμφίβολα ο ενεργειακός τομέας.

Το μερίδιο της ηλεκτροπαραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έχει πλέον ξεπεράσει σταθερά το 50%, με την Ελλάδα να βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Δεν περνά απαρατήρητο ότι ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, ΔΕΗ και ΔΕΣΦΑ βρίσκονται στην πρώτη δεκάδα των επιχειρήσεων που έχουν λάβει τα περισσότερα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης.

Περισσότερα από 2 δισ. ευρώ έχουν περάσει επίσης μέσω του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο παραλήπτη μεταξύ των υπουργείων, πίσω από το Υποδομών και Μεταφορών.

Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη πλευρά. Ενεργειακά έργα απεντάχθηκαν από το Ταμείο, μεταξύ αυτών και σημαντικές παρεμβάσεις για την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας.

Και αυτό συμβαίνει την ώρα που η αποθήκευση γίνεται ολοένα πιο κρίσιμη. Η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ χωρίς αντίστοιχες υποδομές αποθήκευσης οδηγεί σε περικοπές παραγωγής, με αποτέλεσμα μέρος της διαθέσιμης πράσινης ενέργειας να χάνεται.

Δισεκατομμύρια επενδύσεων, αλλά χαμηλή παραγωγικότητα

Το μεγαλύτερο ερωτηματικό, πάντως, βρίσκεται αλλού.

Το Ταμείο Ανάκαμψης κινητοποίησε δισεκατομμύρια ευρώ, αύξησε τις επενδύσεις και χρηματοδότησε υποδομές, επιχειρήσεις, ενεργειακά έργα και ψηφιακά συστήματα. Παρ’ όλα αυτά, ένα από τα βασικότερα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας παραμένει σχεδόν ανέγγιχτο.

Το 2025 η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα αντιστοιχούσε μόλις στο 54,6% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η χώρα παρέμεινε στην τελευταία θέση της σχετικής κατάταξης.

Το στοιχείο αυτό δημιουργεί αναπόφευκτα ερωτήματα για την ποιότητα και το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα της επενδυτικής έκρηξης. Διότι η επιτυχία του Ταμείου δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο από το ποσοστό απορρόφησης ή από το πόσα δισεκατομμύρια πέρασαν από τα δημόσια και ιδιωτικά ταμεία.

Το πραγματικό τεστ θα είναι εάν αυτές οι επενδύσεις θα οδηγήσουν σε επιχειρήσεις που παράγουν περισσότερο και αποτελεσματικότερα, σε καλύτερες υποδομές και τελικά σε υψηλότερη ανταγωνιστικότητα.

Η επόμενη κάνουλα χρηματοδότησης

Το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης δεν σημαίνει ότι σταματούν οι χρηματοδοτικές ροές προς την ελληνική οικονομία.

Ακολουθούν οι πόροι του ΕΣΠΑ 2021-2027 και στη συνέχεια το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, από το οποίο υπολογίζεται ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να λάβει περισσότερα από 49 δισ. ευρώ.

Στο ίδιο πακέτο προστίθενται το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και περίπου 23 δισ. ευρώ επενδύσεων που προβλέπονται μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030.

Χρήματα, συνεπώς, θα συνεχίσουν να υπάρχουν. Το δύσκολο ερώτημα μετά την εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης είναι διαφορετικό: εάν τα επόμενα δισεκατομμύρια θα καταφέρουν να αλλάξουν την παραγωγική βάση της χώρας και όχι απλώς να διατηρήσουν ψηλά τις επενδύσεις όσο παραμένει ανοιχτή η ευρωπαϊκή χρηματοδοτική κάνουλα.

Διαβάστε επίσης:

ΤΕΚΑ: Έως 5,7 εκατ. ευρώ το πιθανό κόστος της επενδυτικής καθυστέρησης

Τουρισμός: Έρχονται περισσότεροι ξοδεύουν λιγότερα – 5 εκατ. επισκέπτες τον Ιούνιο, τι δείχνουν τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας

Οι Ευρωπαίοι ξαναβάζουν λεφτά… στο στρώμα: Γιατί αυξάνονται τα μετρητά ενώ πληρώνουμε με κάρτες

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.