Ποιος ήταν ο Ράτκο Μλάντιτς, ο αποκαλούμενος «χασάπης της Βοσνίας» – Η δολοφονία του πατέρα του από τη φασιστική Ούστασε, η πολιορκία του Σεράγεβο και η σφαγή της Σρεμπρένιτσα

Takeaways by to pontiki AI

• Ο Ράτκο Μλάντιτς, πρώην στρατηγός των Σέρβων της Βοσνίας, απεβίωσε σε ηλικία 83 ετών ενώ βρισκόταν υπό κράτηση στη Χάγη, χωρίς να διευκρινιστεί η αιτία θανάτου του.
• Ο αποθανών είχε καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη για γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της σφαγής στη Σρεμπρένιτσα και της πολιορκίας του Σεράγεβο.
• Μετά από 16 χρόνια ως φυγάς, ο Μλάντιτς συνελήφθη το 2011 στη Σερβία και οδηγήθηκε ενώπιον του διεθνούς δικαστηρίου για τη δράση του κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία.
• Η καταδίκη του το 2017 για τα αποτρόπαια εγκλήματα που διέπραξε ο στρατός του επικυρώθηκε οριστικά το 2021, σηματοδοτώντας το τέλος μιας μακράς δικαστικής διαδικασίας.

Ο Ράτκο Μλάντιτς, ο πρώην στρατηγός των Σέρβων της Βοσνίας, του οποίου οι πράξεις τον οδήγησαν στο να χαρακτηριστεί «Χασάπης της Βοσνίας» και ο οποίος θεωρήθηκε υπεύθυνος για την πιο αιματηρή σφαγή στην Ευρώπη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τη δολοφονία περίπου 8.000 μουσουλμάνων ανδρών και αγοριών στη Σρεμπρένιτσα το 1995, πέθανε υπό κράτηση στη Χάγη. Ήταν 83 ετών.

Ο θάνατός του ανακοινώθηκε την Πέμπτη από τα σερβικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Οι αρχές στη Χάγη δήλωσαν ότι πέθανε ενώ νοσηλευόταν εκεί, αλλά δεν παρείχαν συγκεκριμένη αιτία θανάτου.

Ο Μλάντιτς συνελήφθη στις 26 Μαΐου 2011, σε ένα αγροτικό χωριό βόρεια του Βελιγραδίου, της πρωτεύουσας της Σερβίας, μετά από σχεδόν 16 χρόνια ως φυγάς, τερματίζοντας ένα από τα μακρύτερα ανθρωποκυνηγητά στη σύγχρονη ιστορία. Η καταδίκη του το 2017 από διεθνές δικαστήριο για κατηγορίες γενοκτονίας, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και εγκλημάτων πολέμου σηματοδότησε το τέλος ενός σκοτεινού και αιματηρού κεφαλαίου.

Επιβάλλοντας ισόβια κάθειρξη, ο προεδρεύων δικαστής, Άλφονς Όριε, δήλωσε ότι τα εγκλήματα του Μλάντιτς κατατάσσονται «μεταξύ των πιο αποτρόπαιων που είναι γνωστά στην ανθρωπότητα». Ο Μλάντιτς άσκησε έφεση κατά της ετυμηγορίας, η οποία επικυρώθηκε το 2021.

Ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία ξέσπασε καθώς η χώρα διαλυόταν σε ανεξάρτητα κράτη. Ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, ο εθνικιστής πρόεδρος της Σερβίας, ενός από αυτά τα κράτη, ήταν αποφασισμένος να δημιουργήσει μια Μεγάλη Σερβία. Ξύπνησε παλιές εθνοτικές και θρησκευτικές έχθρες και ξεκίνησε πολέμους που έστρεφαν τους Σέρβους εναντίον Σλοβένων, Κροατών, Βόσνιων Μουσουλμάνων και Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου.

Περίπου 100.000 άνθρωποι πέθαναν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης και περισσότεροι από 2,5 εκατομμύρια εκτοπίστηκαν.

Ένας άντρας με κοκκινωπό πρόσωπο και τρομακτικό χαρακτήρα, με βροντερή φωνή και διαπεραστικά μπλε μάτια και μεγαλοπρεπή αίσθηση του εαυτού του, ο Μλάντιτς, αξιωματικός του Γιουγκοσλαβικού Λαϊκού Στρατού, ηγήθηκε του στρατού των Βόσνιων Σερβοβόσνιων στις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Την παραμονή της σφαγής της Σρεμπρένιτσα, υποσχέθηκε να εκδικηθεί την κατάκτηση της Σερβίας αιώνες πριν από τους Οθωμανούς Μουσουλμάνους Τούρκους. Για πάνω από 10 ημέρες, οι στρατιώτες του κυνήγησαν, συνέλαβαν και εκτέλεσαν με συνοπτικές διαδικασίες χιλιάδες Βόσνιους Μουσουλμάνους, παρατάσσοντάς τους με τα χέρια δεμένα πίσω από την πλάτη τους και πυροβολώντας τους. Γυναίκες βιάστηκαν. Οι διεθνείς εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση αγνοήθηκαν.

Οι σερβικές δυνάμεις έθαψαν τα λείψανα, τα ξέθαψαν ξανά και τα σκόρπισαν σε μακρινούς ομαδικούς τάφους, σε μια οργανωμένη προσπάθεια να κρύψουν καταδικαστικά στοιχεία για εγκλήματα πολέμου.

Εκτός από τον σχεδιασμό της σφαγής στη Σρεμπρένιτσα, ο Μλάντιτς τελικά καταδικάστηκε επίσης για πολλαπλά εγκλήματα που σχετίζονται με την σχεδόν τετραετή πολιορκία του Σεράγεβο, της πρωτεύουσας της Βοσνίας, στην οποία έχασαν τη ζωή τους 10.000 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων 1.500 παιδιών.

Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας, της μεγαλύτερης στην ιστορία του σύγχρονου πολέμου, οι άνδρες του Μλάντιτς βομβάρδισαν την πόλη από τα γύρω βουνά και τρομοκρατούσαν τους πολίτες με σφαίρες ελεύθερων σκοπευτών. Οι δικαστές τον έκριναν επίσης ένοχο για τη δίωξη και την εξόντωση μη Σέρβων που ζούσαν σε μεγάλες εκτάσεις της Βοσνίας.

Εντός της Σερβίας, η στρατιωτική ανδρεία του Μλάντιτς ήταν θρυλική. Η Λιλιάνα Μπουλάτοβιτς, η οποία έγραψε μια βιογραφία του, είπε ότι παρέμεινε ήρωας για πολλούς Σέρβους, οι οποίοι θα τον θεωρούσαν πάντα «τον μυθικό προστάτη του σερβικού λαού».

Αλλά το μέγεθος των εγκλημάτων για τα οποία κατηγορήθηκε — και τα τεράστια βάσανα που προκάλεσε στους Βόσνιους και Κροάτες που εκδιώχθηκαν από εδάφη που προορίζονταν για Σέρβους — προκάλεσαν διεθνή αποστροφή και την προσφορά αμοιβής 14 εκατομμυρίων δολαρίων για τη σύλληψή του, αν και ποτέ δεν ζητήθηκε μετά τη σύλληψη του από Σέρβους ερευνητές εγκλημάτων πολέμου.

Τα πρώτα του χρόνια, γεμάτη εγκατάλειψη και αγώνες, μπορεί να τον βοήθησαν να διατηρηθεί κατά τη διάρκεια των μακρών, σπαρτιατικών χρόνων του ως φυγάς.

Ο Ράτκο Μλάντιτς γεννήθηκε στη φτώχεια στο απομακρυσμένο χωριό Μποζανόβιτσι στις 12 Μαρτίου 1943, όταν η περιοχή ήταν μέρος του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας, ενός ναζιστικού κράτους-μαριονέτας που κυριαρχούνταν από φανατικούς Κροάτες εθνικιστές.

Ο πατέρας του, Νέντα Μλάντιτς, μέλος της κομμουνιστικής αντάρτικης αντίστασης, δολοφονήθηκε από το καθεστώς των Ουστάσι όταν ο Ράτκο ήταν νήπιο, και η μητέρα του, Στάνα (Λάλοβιτς) Μλάντιτς, μεγάλωσε αυτόν και τα δύο αδέλφια του. Η εμπειρία της οικογένειάς του εμφύσησε στον Μλάντιτς έναν βαθύ φόβο ότι οι Σέρβοι, εκτός αν είχαν το πάνω χέρι, θα αντιμετώπιζαν πάντα διώξεις από Κροάτες και άλλες εθνοτικές ομάδες.

Ήταν μεταλλουργός στα νιάτα του, αλλά σύντομα στράφηκε στον στρατό για τις σπουδές του. Με το κοφτερό του μυαλό, τη σωματική του δύναμη και το χάρισμα που ενέπνεε βαθιά αφοσίωση, ο Μλάντιτς ανέβηκε γρήγορα στον Γιουγκοσλαβικό Λαϊκό Στρατό.

Λέγεται ότι από νωρίς στη στρατιωτική του καριέρα προσχώρησε στο κομμουνιστικό στυλ του Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, το οποίο απέρριπτε τον εθνικισμό και ζητούσε αντ’ αυτού τη γιουγκοσλαβική αδελφότητα ως τρόπο διατήρησης της ενότητας του εύθραυστου συνόλου των πολυεθνικών, πολυθρησκευτικών δημοκρατιών της Γιουγκοσλαβίας.

Ο Τίτο πέθανε το 1980 και αφού ο Μιλόσεβιτς αναζωπύρωσε τις εθνικιστικές μνησικακίες και η Γιουγκοσλαβία άρχισε να διαλύεται στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο Μλάντιτς ανέλαβε την υπόθεση του Μιλόσεβιτς: την ανάσχεση των αποσχιστικών κινημάτων και τη διασφάλιση της κυριαρχίας των Σέρβων, της μεγαλύτερης εθνοτικής ομάδας. Το 1992, ένα μήνα μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Βοσνιακής Δημοκρατίας, οι δυνάμεις του Μλάντιτς ξεκίνησαν την πολιορκία του Σεράγεβο.

Το 1994, η κόρη του, Άνα, φοιτήτρια ιατρικής στις αρχές της δεκαετίας των 20, αυτοκτόνησε με το πολύτιμο στρατιωτικό του πιστόλι, προφανώς συντετριμμένη από τις ενέργειες του πατέρα της στον πόλεμο.

Ο Ζόραν Στάνκοβιτς, πρώην υπουργός Άμυνας της Σερβίας και φίλος του Μλάντιτς, ο οποίος διενήργησε την νεκροψία της, είπε αργότερα ότι ο Μλάντιτς του ζήτησε να κόψει μια τούφα από τα μαλλιά της και να αφαιρέσει τη σφαίρα από το κεφάλι της, και να του τις δώσει και τις δύο ως αναμνηστικά.

Οι φίλοι του είπαν ότι ένιωσε νευρικότητα μετά τον θάνατό της και επέμεινε να επισκεφτεί τον τάφο της υπό φρούρηση πριν από την έκδοσή του από τη Σερβία στη Χάγη.

«Μετά την αυτοκτονία», είπε ο Στάνκοβιτς, «δεν είδα ποτέ λάμψη στα μάτια του, μόνο θλίψη».

Πριν από τη σφαγή στη Σρεμπρένιτσα, ο Μλάντιτς κάλεσε τον Ολλανδό διοικητή μιας ειρηνευτικής δύναμης των Ηνωμένων Εθνών που προστάτευε τη μουσουλμανική κοινότητα εκεί και τον οδήγησε σε ένα δωμάτιο όπου ήταν δεμένο ένα ζωντανό γουρούνι.

Ο Μλάντιτς διέταξε τους άντρες του να κόψουν το λαιμό του γουρουνιού, με αποτέλεσμα το αίμα να αναβλύζει στο πάτωμα. «Έτσι αντιμετωπίζουμε τους εχθρούς μας», είπε ο Μλάντιτς, σύμφωνα με μάρτυρες.

Τον Ιούλιο του 1995, με τις βιντεοκάμερες σε λειτουργία, οι σωματοφύλακες του Μλάντιτς μοίρασαν καραμέλες σε παιδιά μουσουλμάνων της Βοσνίας. «Κανείς δεν θα πάθει κακό», είπε ο Μλάντιτς στις τρομοκρατημένες γυναίκες και παιδιά στις 12 Ιουλίου, χτυπώντας ένα μικρό αγόρι στο κεφάλι. Εκείνη την εποχή, οι στρατιώτες του ετοιμάζονταν να διαπράξουν τις μαζικές δολοφονίες.

Μετά τη σφαγή, η οργή στην Ουάσιγκτον και την Ευρώπη πυροδότησε μια εκστρατεία βομβαρδισμού του ΝΑΤΟ που νίκησε τις σερβικές δυνάμεις της Βοσνίας και οδήγησε στις Συμφωνίες του Ντέιτον που τερμάτισαν τους βαλκανικούς πολέμους τον Δεκέμβριο του 1995, αν και η σύγκρουση στην πρώην Γιουγκοσλαβία ξέσπασε ξανά το 1998 για το Κοσσυφοπέδιο.

Το 1995, το διεθνές δικαστήριο στη Χάγη, το οποίο είχε συσταθεί δύο χρόνια νωρίτερα, απήγγειλε κατηγορίες στον Μλάντιτς για εγκλήματα πολέμου και γενοκτονία που σχετίζονται με την πολιορκία του Σεράγεβο και τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα.

Ο Μλάντιτς, ο οποίος είχε την προστασία του Μιλόσεβιτς, δεν κρύφτηκε αμέσως. Μετακινούνταν σε στρατιωτικά στρατόπεδα, σύμφωνα με φίλους που έλεγαν ότι τον επισκέπτονταν για να παίξουν πινγκ πονγκ ή σκάκι. Για αρκετά χρόνια, επισκεπτόταν τον τάφο της κόρης του.

Ο Μιλόσεβιτς έπεσε από την εξουσία το 2000 και τον επόμενο χρόνο συνελήφθη και στάλθηκε στη Χάγη για να δικαστεί. (Πέθανε το 2006, καθώς η δίκη του πλησίαζε στο τέλος της).

Ο Μλάντιτς αναγκάστηκε να μείνει στην παρανομία και πιστεύεται ότι προστατεύτηκε από συμμάχους στον σερβικό στρατό και τις υπηρεσίες πληροφοριών. Η σύζυγός του, Μποσίλικα, και ο γιος του, Ντάρκο, προσπάθησαν ανεπιτυχώς να τον κηρύξουν νεκρό.

Τελικά, συνελήφθη μόνος του, με δύο γεμάτα πιστόλια στο πλευρό του, και παραδόθηκε οικειοθελώς.

«Συγχαρητήρια», είπε όταν οι αξιωματικοί εισέβαλαν. «Είμαι αυτός που ψάχνετε».

Διαβάστε επίσης:

Στόχος χάκερ τρία βρετανικά αεροδρόμια – Έκλεψαν προσωπικά δεδομένα σχεδόν 9 εκατομμυρίων επιβατών

Πλημμύρες στο Νεπάλ: Αγωνία χωρίς τέλος για τους εκατοντάδες αγνοούμενους, ενώ ανεβαίνει ο αριθμός των νεκρών – «Αυτό που έγινε ήταν φοβερό»

Πεντάγωνο: Πίεση στο ΝΑΤΟ να αναλάβει αποκλειστικά την άμυνα της Ευρώπης – Επιταχύνει την απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.