Αφθώδης πυρετός: Η Λέσβος είπε «ως εδώ» μετά από 81.000 νεκρά ζώα – Ανταρσία κτηνοτρόφων και Περιφέρειας, στον αέρα η επόμενη μέρα

Πεντέμισι μήνες μετά το πρώτο κρούσμα, η ιχνηλάτηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και η κτηνοτροφία του νησιού βρίσκεται μπροστά σε υπαρξιακή απειλή – Η έκρηξη στο Περιφερειακό Συμβούλιο, η σύγκρουση Μουτζούρη με το υπουργείο, το αίτημα για εμβολιασμό και η μάχη για αποζημιώσεις και ανασύσταση των κοπαδιών

Δεν πρόκειται πια απλώς για μία ζωονόσο. Ο αφθώδης πυρετός εξελίσσεται σε οικονομική και κοινωνική κρίση για ολόκληρη τη Λέσβο και, ταυτόχρονα, σε μια μετωπική σύγκρουση γύρω από τον τρόπο με τον οποίο το κράτος επιχείρησε επί πεντέμισι μήνες να την αντιμετωπίσει.

Οι αριθμοί εξηγούν την έκρηξη: έως τις 21 Αυγούστου είχαν θανατωθεί 81.060 ζώα – 80.151 αιγοπρόβατα, 828 βοοειδή και 81 χοίροι. Πριν αρχίσουν οι θανατώσεις, το συνολικό κτηνοτροφικό κεφάλαιο της Λέσβου πλησίαζε τα 500.000 ζώα.

Κι όμως, παρά αυτή την τεράστια αφαίμαξη, η επιδημιολογική επιτήρηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η οργή που συσσωρευόταν επί μήνες στους κτηνοτρόφους έσκασε με πάταγο: εισβολή αγανακτισμένων παραγωγών στο Περιφερειακό Συμβούλιο, παραιτήσεις, βαριές καταγγελίες και τελικά μια πρωτοφανής απόφαση της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου να σταματήσει, μέχρι νεοτέρας, το υφιστάμενο μοντέλο ιχνηλάτησης και θανατώσεων.

Από την άλλη πλευρά, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης διαμηνύει ότι η στρατηγική εκρίζωσης δεν αλλάζει, επικαλείται την ευρωπαϊκή νομοθεσία και στέλνει επιπλέον –ακόμη και στρατιωτικούς– κτηνιάτρους για να ολοκληρωθεί η ιχνηλάτηση.

Η υπόθεση έχει πλέον φτάσει σε ένα οριακό σημείο: Αθήνα και Μυτιλήνη εμφανίζονται να εφαρμόζουν δύο διαφορετικές γραμμές για την ίδια επιζωοτία.

Από ένα κρούσμα στην Πελόπη σε μια κρίση ολόκληρου του νησιού

Όλα ξεκίνησαν στα μέσα Μαρτίου. Το πρώτο κρούσμα αφθώδους πυρετού επιβεβαιώθηκε σε εκμετάλλευση βοοειδών στην Πελόπη της βορειοανατολικής Λέσβου. Αμέσως ενεργοποιήθηκε το σχέδιο έκτακτης ανάγκης: ζώνες προστασίας και επιτήρησης, περιορισμοί στις μετακινήσεις ζώων και προϊόντων και θανατώσεις στις προσβεβλημένες εκμεταλλεύσεις.

Ήδη στις 5 Μαΐου το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ανακοίνωνε 76 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 116 θετικές εκτροφές, έχοντας εξετάσει 674 εκτροφές.

Η νόσος όμως δεν εξαφανίστηκε. Μπήκε στο καλοκαίρι, νέες εστίες συνέχισαν να εμφανίζονται και ακόμη στις 20 Αυγούστου καταγραφόταν νέο θετικό κρούσμα στη Νάπη. Η εικόνα αυτή έχει τεράστια σημασία: η εφαρμογή επί μήνες της στρατηγικής των περιορισμών και των υποχρεωτικών θανατώσεων δεν έχει οδηγήσει μέχρι στιγμής στην εκρίζωση του ιού.

81.060 θανατώσεις – Το νησί μετράει πια την καταστροφή

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ, μέχρι τις 21 Αυγούστου είχαν θανατωθεί:

• 80.151 αιγοπρόβατα
• 828 βοοειδή
• 81 χοίροι
• 81.060 ζώα συνολικά

Οι θανατώσεις αφορούν εκατοντάδες εκμεταλλεύσεις. Το υπουργείο αναφέρει ότι η κάλυψη της επιδημιολογικής επιτήρησης έχει ξεπεράσει το 80% και ότι σχεδόν 700 εκτροφές έχουν περάσει από περισσότερους από δύο ελέγχους.

Εδώ όμως βρίσκεται και ένα από τα κεντρικά σημεία της σύγκρουσης. Πεντέμισι μήνες μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος, η ιχνηλάτηση δεν έχει ολοκληρωθεί. Και αυτό αποτελεί πλέον βασικό επιχείρημα των ανθρώπων που αμφισβητούν τη μέχρι τώρα διαχείριση.

Ο Λέσβιος κτηνίατρος και πρώην επικεφαλής του ΓΕΩΤΕΕ Βορείου Αιγαίου Γιάννης Τσακίρης χαρακτήρισε την καθυστέρηση «τραγική» και «πρωτοφανή», θέτοντας ευθέως το ερώτημα πώς μπορεί πλέον ο κτηνοτροφικός κόσμος να εμπιστευθεί το συγκεκριμένο πρωτόκολλο.

Η οργή ξεχείλισε: «Πότε θα πληρωθούμε και ποιο είναι το σχέδιο;»

Το σημείο καμπής ήρθε στο Περιφερειακό Συμβούλιο Βορείου Αιγαίου. Κτηνοτρόφοι που πραγματοποιούσαν συγκέντρωση έξω από το κτίριο μπήκαν στην αίθουσα και απαίτησαν να σταματήσουν οι πολύωρες εισηγήσεις και να δοθούν συγκεκριμένες απαντήσεις.

Τα ερωτήματα ήταν απολύτως πρακτικά: Πότε θα καταβληθούν οι αποζημιώσεις για το γάλα; Πότε θα πληρωθούν οι ζωοτροφές; Τι θα γίνει με τα ζώα που θανατώθηκαν; Και, κυρίως, ποιο είναι το σχέδιο για την επόμενη ημέρα;

Η συνεδρίαση μετατράπηκε σε πεδίο μεγάλης έντασης. Οι κτηνοτρόφοι ζήτησαν την παραίτηση της αντιπεριφερειάρχη Πρωτογενούς Τομέα Αναστασίας Αντωνέλλη και του προϊσταμένου της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής Στράτου Τσομπανέλλη, οι οποίοι ανακοίνωσαν προφορικά την παραίτησή τους μέσα στη συνεδρίαση.

Ενδεικτική του κλίματος είναι η δήλωση του προέδρου του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αγίας Παρασκευής Χρήστου Αναγνώστη στο τοπικό «Εμπρός»: «Η κοροϊδία συνεχίζεται σε βαθμό κακουργήματος». Η δήλωση συμπυκνώνει το κλίμα δυσπιστίας που έχει πλέον παγιωθεί σε μεγάλο μέρος του κτηνοτροφικού κόσμου.

Μουτζούρης: Σταματάμε – «Δεν γίνεται να χάσουμε όλα τα ζώα»

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης πήρε μια απόφαση που ανεβάζει τη σύγκρουση σε άλλο επίπεδο.

Η Περιφέρεια αποφάσισε να παγώσει τις δειγματοληψίες και τις θανατώσεις, αμφισβητώντας στην πράξη τη συνέχιση της μέχρι τώρα στρατηγικής.

Ο ίδιος ο Μουτζούρης υπερασπίστηκε την επιλογή του λέγοντας ότι με την τακτική που ακολουθείται κινδυνεύουν να χαθούν όλα τα ζώα του νησιού. Το υπουργείο απαντά ότι η απόφαση αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί νόμιμα.

Ο γενικός γραμματέας του ΥΠΑΑΤ Σπύρος Πρωτοψάλτης ξεκαθάρισε ότι εξακολουθούν να ισχύουν οι αποφάσεις του υπουργείου, οι οποίες βασίζονται στην ενωσιακή νομοθεσία.

Κάπως έτσι δημιουργείται μια σχεδόν πρωτοφανής κατάσταση: Η κεντρική κυβέρνηση ζητά συνέχιση της ιχνηλάτησης και των υγειονομικών πρωτοκόλλων και η Περιφέρεια, υπό την πίεση των κτηνοτρόφων, λέει «ως εδώ».

Το μεγάλο ερώτημα του εμβολιασμού

Στην καρδιά της διαμάχης βρίσκεται εδώ και μήνες ένα ακόμη ζήτημα: γιατί δεν επιλέγεται ο εμβολιασμός; Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου είχε ζητήσει ήδη από τον Μάιο πρόγραμμα εμβολιασμού, υποστηρίζοντας ότι οι συνεχείς θανατώσεις δεν οδηγούσαν σε εκρίζωση της νόσου.

Το θέμα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή κλιμάκιο εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε προτείνει τον εμβολιασμό ως συμπληρωματικό εργαλείο ελέγχου της εξάπλωσης της νόσου.

Από την άλλη πλευρά, οι αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες έχουν επισημάνει ότι η επιλογή μαζικού εμβολιασμού δεν είναι χωρίς κόστος: μπορεί να επιφέρει διαφορετικό υγειονομικό καθεστώς για το νησί και συνέπειες στις μετακινήσεις ζώων και στην εμπορία προϊόντων. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει, παράλληλα, υγειονομική θανάτωση των ζώων ευαίσθητων ειδών στις μολυσμένες εκμεταλλεύσεις.

Άρα το δίλημμα δεν είναι τόσο απλό όσο «εμβόλιο ή σφαγή». Είναι όμως πλέον απολύτως θεμιτό να τίθεται το ερώτημα αν, μετά από περισσότερες από 81.000 θανατώσεις και πεντέμισι μήνες χωρίς εκρίζωση της νόσου, πρέπει να επανεξεταστεί η στρατηγική.

Υπουργείο: Έχουν δοθεί πάνω από 7 εκατ. ευρώ

Η κυβέρνηση απορρίπτει την εικόνα εγκατάλειψης του νησιού. Το ΥΠΑΑΤ ανακοίνωσε στις 27 Αυγούστου ότι η οικονομική στήριξη της κτηνοτροφίας και της τυροκομίας της Λέσβου έχει ξεπεράσει τα 7 εκατ. ευρώ μέσα σε πέντε μήνες.

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι στο ευρύτερο επιχειρησιακό σχήμα έχουν ενταχθεί 35 κτηνίατροι και ότι προχωρούν οι διαδικασίες για ενισχύσεις που αφορούν ζωοτροφές και γάλα που καταστράφηκε εξαιτίας της νόσου.

Οι κτηνοτρόφοι, ωστόσο, απαντούν ότι οι αποζημιώσεις φτάνουν αργά, ότι υπάρχουν ακόμη εκκρεμότητες και –κυρίως– ότι η αποζημίωση ενός νεκρού ζώου δεν απαντά στο ερώτημα πώς ξαναφτιάχνεται ένα κοπάδι και πώς επιβιώνει μέχρι τότε μια οικογένεια που ζούσε από αυτό.

Τώρα στέλνουν και στρατιωτικούς κτηνιάτρους

Η τελευταία κίνηση της Αθήνας δείχνει ότι το υπουργείο δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει τη στρατηγική της ιχνηλάτησης. Ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Θανάσης Καββαδάς ανακοίνωσε ότι ζήτησε από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας τη διάθεση στρατιωτικών κτηνιάτρων, ώστε να ενισχυθούν τα συνεργεία και να ολοκληρωθεί επιτέλους η διαδικασία.

Το υπουργείο θέτει ως στόχο τον μηδενισμό των κρουσμάτων και την πλήρη εκρίζωση της νόσου. Ακριβώς όμως αυτή η ανακοίνωση δημιουργεί ένα δύσκολο πολιτικό ερώτημα: Εάν πεντέμισι μήνες μετά το πρώτο κρούσμα χρειάζεται έκτακτη επιστράτευση επιπλέον και στρατιωτικών κτηνιάτρων για να ολοκληρωθεί η ιχνηλάτηση, πόσο επαρκώς στελεχωμένος ήταν ο μηχανισμός τους κρίσιμους πρώτους μήνες της επιζωοτίας;

Πού πάει τώρα η υπόθεση

Η Λέσβος βρίσκεται πλέον σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο μεταίχμιο. Από τη μία, το υπουργείο επιμένει ότι η νόσος πρέπει να εκριζωθεί, ότι τα ευρωπαϊκά υγειονομικά πρωτόκολλα πρέπει να τηρηθούν και ότι οι έλεγχοι πρέπει να συνεχιστούν.

Από την άλλη, ένα σημαντικό τμήμα των κτηνοτρόφων δεν εμπιστεύεται πλέον τη στρατηγική που εφαρμόστηκε, ενώ η ίδια η Περιφέρεια έχει φτάσει στο σημείο να αρνείται τη συνέχιση των θανατώσεων με τους μέχρι τώρα όρους.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη επειδή η νόσος παραμένει ενεργή. Τα αρνητικά δείγματα μιας ημέρας –όπως εκείνα της 26ης Αυγούστου– είναι ενθαρρυντικά, αλλά οι ίδιες οι κτηνιατρικές υπηρεσίες διευκρινίζουν ότι δεν σημαίνουν λήξη της επιτήρησης.

Το επόμενο διάστημα, συνεπώς, θα κριθεί σε τέσσερα μέτωπα: στην ολοκλήρωση ή μη της ιχνηλάτησης, στην επιλογή της υγειονομικής στρατηγικής και ενδεχόμενη επανεξέταση του εμβολιασμού, στην πραγματική ταχύτητα καταβολής των αποζημιώσεων και, πάνω απ’ όλα, σε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα ανασύστασης του ζωικού κεφαλαίου.

Γιατί η συζήτηση στη Λέσβο έχει πλέον ξεπεράσει το πόσα ακόμη ζώα θα θανατωθούν, αλλά φτάνει στο εφιαλτικό ερώτημα, «όταν τελειώσει κάποτε ο αφθώδης πυρετός, πόση κτηνοτροφία θα έχει απομείνει στο νησί;».

Διαβάστε επίσης:

ΔΕΘ: «Πακέτο για όλους» με το βλέμμα στις κάλπες – Οι υποσχέσεις και τα δημοσιονομικά όρια

Συνελήφθη 27χρονος Ειδικός Φρουρός μετά από καταγγελία 16χρονης – Την ακολούθησε από το Αστυνομικό Τμήμα και επιχείρησε να τη φιλήσει

Άγνωστοι έκλεψαν καλώδια οπτικών ινών του νέου συστήματος τηλεπικοινωνιών, μέσα από τις εγκαταστάσεις της ΥΠΑ στο Ελληνικό

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.