Ανεβάζει την ένταση η Τουρκία: Ερευνητικό σκάφος στο Καστελλόριζο, κινήσεις για πάρκα και απειλές για το Αιγαίο

Η αποστολή του «TÜBİTAK Marmara» νοτιοδυτικά του Καστελλόριζου, η μονομερής ανακήρυξη τουρκικών θαλάσσιων πάρκων και η ρηματική διακοίνωση με την οποία η Άγκυρα προειδοποιεί ότι «δεν θα επιτραπεί» οποιαδήποτε δραστηριότητα μεταβάλλει το status quo στο Αιγαίο συνθέτουν ένα νέο σκηνικό έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Δεν πρόκειται για μία μεμονωμένη κίνηση. Η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, την περιβαλλοντική προστασία, τις επιστημονικές έρευνες και τα ενεργειακά έργα με τις πάγιες διεκδικήσεις της σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, επαναφέρει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», αμφισβητεί την αρμοδιότητα της Ελλάδας να σχεδιάζει δραστηριότητες σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας και προειδοποιεί ευθέως ότι θα αντιδράσει σε κινήσεις που θεωρεί πως θίγουν τα συμφέροντά της.

Το «TÜBİTAK Marmara» νοτιοδυτικά του Καστελλόριζου

Το τουρκικό ωκεανογραφικό σκάφος «TÜBİTAK Marmara» κινείται σε θαλάσσια περιοχή νοτιοδυτικά του Καστελόριζου, έπειτα από τη NAVTEX 0862/26 που εξέδωσε ο υδρογραφικός σταθμός της Αττάλειας. Η τουρκική οδηγία προβλέπει τη διενέργεια επιστημονικών ερευνών από την 1η έως τις 15 Σεπτεμβρίου.

Η Αθήνα απάντησε με την αντι-NAVTEX 1036/26, η οποία εκδόθηκε από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού. Η ελληνική πλευρά επισημαίνει ότι η τουρκική οδηγία εκδόθηκε από μη εξουσιοδοτημένο σταθμό και ότι μία από τις θέσεις που περιλαμβάνει βρίσκεται πάνω στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Το ερευνητικό δεν συνοδεύεται από τουρκικά πολεμικά πλοία και, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, πραγματοποιεί έρευνες στη στήλη του νερού και όχι στον βυθό. Οι κινήσεις του, ωστόσο, παρακολουθούνται από τις ελληνικές Αρχές, ενώ στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονται μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού.

Η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή δεν βρίσκεται εντός οριοθετημένης ΑΟΖ. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι αποτελεί περιοχή χωρίς δικαιώματα και κανόνες. Η ελληνική θέση είναι ότι τα νησιά, συμπεριλαμβανομένου του συμπλέγματος του Καστελλόριζου, διαθέτουν υφαλοκρηπίδα και δικαιούνται θαλάσσιες ζώνες, όπως προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας. Η Τουρκία, αντιθέτως, επιχειρεί να περιορίσει δραστικά την επήρεια των ελληνικών νησιών απέναντι στις μικρασιατικές ακτές.

Η αποστολή του «TÜBİTAK Marmara» αποκτά πρόσθετη πολιτική σημασία επειδή πραγματοποιείται αμέσως μετά τη συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» και ενώ παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, τον Great Sea Interconnector. Η Άγκυρα έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί απαραίτητη τη δική της «άδεια» για εργασίες σε περιοχές τις οποίες εντάσσει στις διεκδικήσεις της. Η Αθήνα απορρίπτει αυτή την αξίωση και μιλά μόνο για ενδεχόμενη επικοινωνία προς αποφυγή εντάσεων.

Υπό αυτή την έννοια, η παρουσία του τουρκικού σκάφους μπορεί να διαβαστεί και ως προειδοποίηση για τη στάση που θα τηρήσει η Τουρκία εάν επαναρχίσουν οι έρευνες για το καλώδιο χωρίς τη συγκατάθεσή της.

Τα θαλάσσια πάρκα ως όχημα διεκδικήσεων

Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, με προεδρικά διατάγματα της 15ης Αυγούστου, η Τουρκία ανακήρυξε δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Το δεύτερο εκτείνεται στην περιοχή Φετίγιε–Κας, νοτίως του Καστελλόριζου.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι τα όρια των τουρκικών πάρκων εκτείνονται πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα και επικαλύπτουν τμήματα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Για τον λόγο αυτό χαρακτηρίζει την τουρκική ανακήρυξη παράνομη, χωρίς έννομα αποτελέσματα και χωρίς δυνατότητα δημιουργίας τετελεσμένων.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών τονίζει ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να εγκαθιστά μονομερώς «εθνικές» προστατευόμενες περιοχές σε τμήματα ανοικτής θάλασσας ή σε θαλάσσιες ζώνες που βρίσκονται εκτός της δικαιοδοσίας του. Αντίθετα, όπως σημειώνει, τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα σε Ιόνιο και Αιγαίο έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.

Η αντιπαράθεση, συνεπώς, δεν αφορά μόνο την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Τα πάρκα χρησιμοποιούνται από την Άγκυρα ως μέσο χαρτογράφησης και προβολής διεκδικήσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και σε χάρτες εφαρμογών παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας η περιοχή νοτίως του Καστελλόριζου εμφανίζεται πλέον με την ονομασία «Fethiye–Kaş National Marine Park».

Η Ελλάδα έχει ήδη επιδώσει ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία, απορρίπτοντας συνολικά τους ισχυρισμούς που προβάλλονται μέσα από τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα.

Η απειλή ότι «δεν θα επιτραπεί» αλλαγή στο Αιγαίο

Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα πέρασε στην αντεπίθεση με δική της ρηματική διακοίνωση προς την Αθήνα. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Milliyet, που επικαλείται η Καθημερινή, η Τουρκία συγκεντρώνει τις αντιρρήσεις της απέναντι σε πρόσφατες ελληνικές πρωτοβουλίες χωροταξικού σχεδιασμού και προειδοποιεί ότι «δεν θα επιτραπεί καμία δραστηριότητα που μεταβάλλει το status quo στο Αιγαίο».

Στο επίκεντρο της τουρκικής διακοίνωσης βρίσκονται τα ελληνικά χωροταξικά πλαίσια για τον Τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα. Η Άγκυρα επικαλείται πιθανές διασυνοριακές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και ισχυρίζεται ότι η Ελλάδα επιχειρεί να προβάλει «μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις» μέσω περιβαλλοντικού και τομεακού σχεδιασμού.

Πίσω από αυτή τη φρασεολογία επανέρχονται οι γνωστές τουρκικές αμφισβητήσεις. Η Άγκυρα ισχυρίζεται εκ νέου ότι στο Αιγαίο υπάρχουν νησίδες και βραχονησίδες των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες. Επαναφέρει, δηλαδή, τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», την οποία η Αθήνα απορρίπτει ως ανυπόστατη και αντίθετη προς το ισχύον διεθνές καθεστώς.

Η διατύπωση ότι η Τουρκία «δεν θα επιτρέψει» ελληνικές δραστηριότητες έχει σαφώς απειλητικό χαρακτήρα. Εμφανίζει την Άγκυρα ως δύναμη που διεκδικεί δικαίωμα έγκρισης ή απαγόρευσης ελληνικών πρωτοβουλιών στο Αιγαίο και μετατρέπει ακόμη και τον περιβαλλοντικό ή χωροταξικό σχεδιασμό σε πεδίο άσκησης γεωπολιτικής πίεσης.

Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί πλέον να διεθνοποιήσει το ζήτημα. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έθεσε στους Ευρωπαίους ομολόγους του την πρόκληση που συνιστά ο τουρκικός αναθεωρητισμός για την Ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο και τη Θράκη. Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης μεταφέρει τις ελληνικές θέσεις στην άτυπη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας οργανωμένης κλιμάκωσης: διπλωματικές διακοινώσεις, μονομερείς χαρτογραφήσεις, θαλάσσια πάρκα εκτός τουρκικών χωρικών υδάτων, NAVTEX από αναρμόδιο σταθμό και παρουσία ερευνητικού σκάφους κοντά στο Καστελλόριζο.

Η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον στη διατύπωση των διεκδικήσεών της. Επιχειρεί να τις μεταφέρει σταδιακά στο πεδίο και να τις εμφανίσει ως κανονικότητα. Και αυτό ακριβώς είναι που ανεβάζει ξανά επικίνδυνα την ένταση σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Διαβάστε επίσης

Μητσοτάκης από τις υπογραφές για το Μητροπολιτικό Πάρκο «Αέναον»: Η επόμενη 4ετία θα είναι άλμα ανάπτυξης

Ανοιχτός πόλεμος Σαμαρά – Γεωργιάδη με μήλο της έριδος το σκληρό δεξιό κοινό

ΠΑΣΟΚ: Επιστροφή στις ρίζες για να ξεκολλήσει – Η «επιχείρηση 3η Σεπτέμβρη» στην Κρήτη και το στοίχημα Ανδρουλάκη

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.