Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.
Προσθέστε το topontiki.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Add topontiki.gr on GoogleΠίσω από τη σκληρή πολιτική αντιπαράθεση του Αλέξη Τσίπρα και του Νίκου Ανδρουλάκη, τη μάχη για τη δεύτερη θέση και τη διεκδίκηση της ηγεμονίας στον χώρο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, υπάρχει ένα ερώτημα που θα μπορούσε σύντομα να αποκτήσει ιδιαίτερη πολιτική σημασία: πόσο απέχουν πραγματικά τα προγράμματα της ΕΛΑΣ και του ΠΑΣΟΚ και εάν μπορούν να αποτελέσουν τη βάση μιας κοινής κυβερνητικής πρότασης.
Η σύγκριση των μέτρων που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας στο οικονομικό πρόγραμμα της ΕΛΑΣ και εξειδίκευσε στη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ με όσα ανακοίνωσε ο Νίκος Ανδρουλάκης κατά τη διήμερη παρουσία του στη Θεσσαλονίκη οδηγεί σε ένα αρκετά σαφές συμπέρασμα: οι δύο προτάσεις έχουν πολύ μεγαλύτερο κοινό έδαφος από όσο αφήνει να φανεί η πολιτική σύγκρουση των δύο πλευρών.
Δεν θα μπορούσε φυσικά στις συγκεκριμένες πολιτικές συνθήκες, να υπάρχει αυτή την ώρα ένα έτοιμο κοινό πρόγραμμα, ούτε βεβαίως έχουν λυθεί ζητήματα κοστολόγησης, προτεραιοτήτων και χρονοδιαγραμμάτων. Υπάρχουν, όμως, σημαντικές συγκλίσεις στην ακρίβεια, την ενέργεια, τη στέγη, το ιδιωτικό χρέος, τα εργασιακά, τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, το κοινωνικό κράτος και την παραγωγική ανασυγκρότηση.
Οι διαφορές εντοπίζονται κυρίως στον τρόπο χρηματοδότησης των μέτρων, στον ρόλο που θα έχει το Δημόσιο στην οικονομία, στη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου και σε ορισμένες εμβληματικές εξαγγελίες, όπως ο 13ος μισθός και η 13η σύνταξη από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ ή η «Πατριωτική Εισφορά» και ο δημόσιος στρατηγικός ρόλος της ΔΕΗ από την πλευρά της ΕΛΑΣ.
| Πεδίο | Πρόταση Τσίπρα – ΕΛΑΣ | Πρόταση Ανδρουλάκη – ΠΑΣΟΚ | Βαθμός σύγκλισης |
|---|---|---|---|
| ΦΠΑ στα βασικά αγαθά | Μείωση στο 6% για βασικά είδη διατροφής και υγιεινής | Στοχευμένη και προσωρινή μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά | Μεγάλη σύγκλιση, με διαφορά στη διάρκεια |
| Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος | Μεσοσταθμική μείωση κατά 30% και εγγυημένη ποσότητα ενέργειας σε προσιτή τιμή | Μείωση κατά 20% το 2027 και κατά 30% έως το τέλος της τετραετίας | Σχεδόν ίδιος τελικός στόχος |
| Κοινωνική κατοικία | 50.000 νέες προσιτές στεγαστικές επιλογές σε τέσσερα χρόνια | 40.000 κοινωνικές κατοικίες μέσω του σχεδίου GenRent | Πολύ μεγάλη σύγκλιση |
| Κλειστά ακίνητα | Χρηματοδότηση ανακαίνισης με αντάλλαγμα προσιτό μακροχρόνιο ενοίκιο | Φορολογικά κίνητρα για επιστροφή κλειστών σπιτιών στη μακροχρόνια μίσθωση | Κοινή φιλοσοφία, διαφορετικό εργαλείο |
| Βραχυχρόνιες μισθώσεις | Δυνατότητα στους δήμους να τις περιορίζουν όπου εκτοπίζουν μόνιμους κατοίκους | Περιορισμοί στις περιοχές μεγάλης στεγαστικής πίεσης | Πρακτικά κοινή θέση |
| Πρώτη κατοικία | Διεύρυνση κριτηρίων προστασίας και υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών στις ρυθμίσεις | Νέο πλαίσιο προστασίας και φραγμοί σε funds και servicers | Σαφής κοινή βάση |
| Ιδιωτικό χρέος | 120 δόσεις στη βασική οφειλή και διαγραφή προσαυξήσεων | Έως 120 δόσεις, με κούρεμα τόκων και προσαυξήσεων | Σχεδόν ταυτόσημη πρόταση |
| Συλλογικές συμβάσεις | Κλαδικές συμβάσεις, συλλογικές διαπραγματεύσεις και σύνδεση αυξήσεων με την παραγωγικότητα | Επαναφορά Εθνικής Συλλογικής Σύμβασης, κλαδικών συμβάσεων, μετενέργειας και διαιτησίας | Ισχυρό κοινό εργασιακό πεδίο |
| Προσχολική αγωγή | Δωρεάν προσχολική εκπαίδευση για κάθε παιδί | Καθολική δωρεάν βρεφική και προσχολική αγωγή | Ουσιαστική ταύτιση |
| Δημόσιο σχολείο | Σχολική σίτιση, ενισχυτική διδασκαλία και ψυχολόγος σε κάθε σχολικό συγκρότημα | Ολοήμερο σχολείο με σίτιση, ενισχυτική διδασκαλία, ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς | Πολύ μεγάλη σύγκλιση |
| Μικρομεσαίες επιχειρήσεις | Κατάργηση τέλους επιτηδεύματος και προκαταβολής φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις, μείωση για τα νομικά πρόσωπα | Κατάργηση τέλους επιτηδεύματος και σταδιακή μείωση προκαταβολής φόρου στο 50% | Κοινός πυρήνας, με διαφορετική έκταση |
| Αγροτική γη και νερό | Τράπεζα γης, δημόσιες εκτάσεις σε νέους αγρότες και αρδευτικά δίκτυα | Εθνική Τράπεζα Αγροτικής Γης, δημόσια γη σε νέους αγρότες και σχέδιο υδάτινων πόρων | Εντυπωσιακά κοντινές προτάσεις |
Το πρώτο μεγάλο πεδίο σύγκλισης βρίσκεται στην αντιμετώπιση της ακρίβειας. Και οι δύο πλευρές απορρίπτουν τη λογική των διαδοχικών επιδομάτων και των προσωρινών pass και υποστηρίζουν ότι χρειάζεται παρέμβαση στις αιτίες που διαμορφώνουν τις υψηλές τιμές.
Η ΕΛΑΣ προτείνει μείωση του ΦΠΑ στο 6% για τα βασικά είδη διατροφής και υγιεινής, ψηφιακό παρατηρητήριο τιμών ανά προϊόν, έλεγχο ολόκληρης της αλυσίδας από το χωράφι έως το ράφι και ανώτατο περιθώριο κέρδους σε κάθε κρίκο της αγοράς.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης ανακοίνωσε στοχευμένη και προσωρινή μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά, μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, νέα Επιτροπή Ανταγωνισμού και Αγοράς, Μονάδα Χαρτογράφησης της Αγοράς, αυστηρότερους ελέγχους στις ενδοομιλικές συναλλαγές των πολυεθνικών και μόνιμο μηχανισμό έκτακτης φορολόγησης των υπερκερδών των ολιγοπωλίων.
Η σύγκλιση είναι ισχυρή και θα μπορούσε να οδηγήσει σχετικά εύκολα σε μια κοινή πρόταση που να συνδυάζει μειωμένο ΦΠΑ, αυστηρό έλεγχο της αγοράς, παρακολούθηση των τιμών μέχρι το ράφι και φορολόγηση των υπερκερδών. Η βασική διαπραγμάτευση θα αφορούσε το εάν η μείωση του ΦΠΑ θα έχει μόνιμο ή προσωρινό χαρακτήρα και σε ποια προϊόντα θα εφαρμοστεί.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η σύγκλιση στο ενεργειακό κόστος. Ο Τσίπρας θέτει στόχο μεσοσταθμικής μείωσης των λογαριασμών κατά 30%, ενώ ο Ανδρουλάκης μιλά για μείωση κατά 20% μέσα στο 2027 και κατά 30% έως το τέλος της τετραετίας.
Ο τελικός στόχος, επομένως, είναι σχεδόν ίδιος. Εκεί όπου διαφοροποιούνται είναι ο μηχανισμός και ο ρόλος του κράτους. Η ΕΛΑΣ προτείνει ανάκτηση του δημόσιου στρατηγικού ρόλου της ΔΕΗ, καθιέρωση εγγυημένης ποσότητας ενέργειας σε σταθερή και προσιτή τιμή, μακροχρόνια συμβόλαια εγχώριας παραγωγής και απαγόρευση διακοπής του ηλεκτρικού ρεύματος σε νοικοκυριά που αποδεδειγμένα αδυνατούν να πληρώσουν.
Το ΠΑΣΟΚ δίνει περισσότερο βάρος στις ενεργειακές κοινότητες δήμων, αγροτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, σε ένα νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ», στην ανώτατη τιμή για το αγροτικό ρεύμα και στο μόνιμο πλαίσιο σταθερού ενεργειακού κόστους για τη βιομηχανία.
Οι προσεγγίσεις αυτές δεν είναι ασύμβατες. Θα μπορούσαν να συνδυαστούν σε ένα σχέδιο με ισχυρό δημόσιο ρυθμιστικό ρόλο, ενεργειακές κοινότητες, μακροχρόνια συμβόλαια και προστατευμένη τιμή για τη βασική κατανάλωση των νοικοκυριών.
Το στεγαστικό είναι ίσως το πεδίο στο οποίο οι δύο προτάσεις βρίσκονται πιο κοντά. Ο Τσίπρας ανακοίνωσε τη δημιουργία 50.000 νέων προσιτών στεγαστικών επιλογών, ενώ ο Ανδρουλάκης προτείνει 40.000 κοινωνικές κατοικίες μέσω του σχεδίου GenRent.
Και οι δύο θέλουν αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και κλειστών κτιρίων, κίνητρα για να επιστρέψουν αδρανή ακίνητα στη μακροχρόνια μίσθωση και περιορισμούς στο Airbnb όπου η υπερβολική ανάπτυξή του εκτοπίζει τους μόνιμους κατοίκους.
Το ΠΑΣΟΚ προσθέτει πλαφόν στις ετήσιες αυξήσεις των ενοικίων σε τεκμηριωμένες ζώνες στεγαστικής πίεσης, ενώ η ΕΛΑΣ προτείνει τη δημιουργία Οργανισμού Κοινωνικά Προσιτής Κατοικίας και ειδικό πρόγραμμα στέγασης για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και άλλους δημόσιους λειτουργούς που υπηρετούν σε νησιά και απομακρυσμένες περιοχές.
Η διαφορά μεταξύ 40.000 και 50.000 κατοικιών δεν αποτελεί πολιτική ή ιδεολογική απόσταση, αλλά ζήτημα κλίμακας, διαθεσιμότητας ακινήτων και κοστολόγησης. Ένα κοινό κυβερνητικό πρόγραμμα θα μπορούσε να θέσει ως ελάχιστο στόχο τις 40.000 κοινωνικές κατοικίες και να προβλέπει δυνατότητα επέκτασης του αριθμού τους.
Στο ιδιωτικό χρέος οι προτάσεις είναι ακόμη πιο κοντινές. Η ΕΛΑΣ προτείνει 120 δόσεις στη βασική φορολογική και ασφαλιστική οφειλή, με διαγραφή προσαυξήσεων, ενώ το ΠΑΣΟΚ μιλά επίσης για έως 120 δόσεις, κούρεμα τόκων και προσαυξήσεων και ενίσχυση του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Και οι δύο πλευρές ζητούν υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών στις ρυθμίσεις και νέο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας. Το ΠΑΣΟΚ δίνει μεγαλύτερη έμφαση στους περιορισμούς για funds και servicers, ενώ η ΕΛΑΣ προβλέπει και συμμετοχή του Δημοσίου στις ρυθμίσεις των ευάλωτων νοικοκυριών.
Πρόκειται για έναν άξονα που θα μπορούσε να ενταχθεί σχεδόν αυτούσιος σε κοινή προγραμματική συμφωνία, με ανοιχτά μόνο τα εισοδηματικά κριτήρια, το εύρος των δικαιούχων και το τελικό δημοσιονομικό κόστος.
Τσίπρας και Ανδρουλάκης συμφωνούν στην αποκατάσταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, στην ενίσχυση των κλαδικών συμβάσεων και στην ανάγκη πραγματικών μισθολογικών αυξήσεων.
Ο Τσίπρας θέτει συγκεκριμένους αριθμητικούς στόχους: κατώτατος μισθός 1.000 ευρώ μέσα στο 2027 και μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης 1.800 ευρώ στο τέλος της τετραετίας.
Ο Ανδρουλάκης δεν δεσμεύθηκε με τον ίδιο τρόπο για συγκεκριμένο ύψος κατώτατου μισθού, αλλά προτείνει την επιστροφή του καθορισμού του στους κοινωνικούς εταίρους, μέσω της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Προσθέτει την κατάργηση του 13ωρου, την επαναφορά της μετενέργειας και της μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία, καθώς και πιλοτική εφαρμογή της τετραήμερης εργασίας με πλήρεις αποδοχές.
Η απόσταση είναι υπαρκτή αλλά γεφυρώσιμη. Μια κοινή πρόταση θα μπορούσε να θέτει ως πολιτικό στόχο τον κατώτατο μισθό των 1.000 ευρώ, με τον ακριβή μηχανισμό και τις επόμενες αυξήσεις να καθορίζονται μέσα από τις συλλογικές διαπραγματεύσεις.
Σημαντικές συγκλίσεις υπάρχουν και στο κοινωνικό κράτος. Οι δύο πλευρές προτείνουν δωρεάν προσχολική αγωγή, σχολική σίτιση, ενισχυτική διδασκαλία μέσα στο δημόσιο σχολείο, ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς.
Στην Υγεία συμφωνούν στην ανασυγκρότηση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, στην ενίσχυση της πρόληψης, στην αναβάθμιση των νοσοκομείων και στις μισθολογικές αυξήσεις για γιατρούς και νοσηλευτές.
Η ΕΛΑΣ προχωρά περισσότερο στην ποσοτικοποίηση, προτείνοντας αρχική αύξηση 300 ευρώ τον μήνα στους εκπαιδευτικούς, 500 ευρώ σε γιατρούς και νοσηλευτές και πρόσληψη 30.000 εκπαιδευτικών. Το ΠΑΣΟΚ δεν δίνει αντίστοιχους αριθμούς, αλλά εντάσσει στο σχέδιό του ειδικά μέτρα για τα άτομα με αναπηρία, νέο Υγειονομικό Χάρτη και αξιοκρατική επιλογή των διοικήσεων των νοσοκομείων.
Οι δύο προτάσεις μπορούν να συνδυαστούν, όμως θα χρειαστούν αυστηρή ιεράρχηση και κοινή κοστολόγηση, καθώς οι δημοσιονομικές απαιτήσεις είναι μεγάλες.
Η πρώτη μεγάλη διαφορά αφορά τη χρηματοδότηση. Η «Πατριωτική Εισφορά» αποτελεί κεντρικό στοιχείο του προγράμματος Τσίπρα και προβλέπει φόρο 1% στην καθαρή περιουσία του πλουσιότερου 1%, με εκτιμώμενη δυνητική απόδοση περίπου 2,02 δισ. ευρώ τον χρόνο. Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι για την εφαρμογή της απαιτούνται πλήρες περιουσιολόγιο, καταγραφή των πραγματικών δικαιούχων εταιρειών και περιουσιών, καθώς και μηχανισμοί αποτροπής της φοροαποφυγής.
Το ΠΑΣΟΚ δεν προτείνει αντίστοιχο γενικό φόρο καθαρού πλούτου. Επιλέγει τη φορολόγηση των υπερκερδών των ολιγοπωλίων, τους αυστηρότερους ελέγχους στις πολυεθνικές και την κατεύθυνση αυτών των εσόδων σε κοινωνικές πολιτικές, όπως το Ειδικό Ταμείο για το Δημογραφικό.
Η διαφορά είναι ουσιαστική, χωρίς όμως να είναι κατ’ ανάγκην αγεφύρωτη. Ένας πιθανός συμβιβασμός θα μπορούσε να περιλαμβάνει μόνιμο μηχανισμό φορολόγησης των υπερκερδών και μια πιο στοχευμένη εισφορά στις πολύ μεγάλες περιουσίες, με αυστηρές ασφαλιστικές δικλίδες.
Η δεύτερη μεγάλη διαφορά αφορά το αναπτυξιακό μοντέλο και τον ρόλο του κράτους. Ο Τσίπρας προτείνει τη δημιουργία Εθνικού Ταμείου Σύγκλισης, με πρωτογενή κεφάλαια 12 δισ. ευρώ στην τετραετία και δυνητική επενδυτική δυνατότητα περίπου 25 δισ. μέσω μόχλευσης.
Το Ταμείο θα κατευθύνει πόρους σε κοινωνική κατοικία, ενέργεια, βιομηχανική παραγωγή, αρδευτικά δίκτυα, σιδηροδρόμους, ναυπηγοεπισκευή, αμυντική βιομηχανία, παραγωγή εξοπλισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και νέες τεχνολογίες.
Ο Ανδρουλάκης δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα σε έναν μόνιμο ευρωπαϊκό μηχανισμό επενδύσεων και σύγκλισης, στα κίνητρα για παραγωγικές επενδύσεις και στην κατεύθυνση των πόρων προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις, εξαγωγές και περιφερειακή ανάπτυξη.
Η ΕΛΑΣ προτείνει, δηλαδή, έναν ισχυρό εγχώριο δημόσιο επενδυτικό βραχίονα, ενώ το ΠΑΣΟΚ στηρίζεται περισσότερο στον συνδυασμό ευρωπαϊκών πόρων, φορολογικών κινήτρων και θεσμικής ρύθμισης. Ένα κοινό πρόγραμμα θα μπορούσε να περιλαμβάνει και τα δύο, υπό την προϋπόθεση ότι θα συμφωνηθεί το ύψος των εθνικών πόρων και το μοντέλο διοίκησης και ελέγχου του Ταμείου.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης ανακοίνωσε μια σειρά μέτρων που δεν εμφανίζονται με αντίστοιχη σαφήνεια στο πρόγραμμα της ΕΛΑΣ:
Οι προτάσεις αυτές δεν αποτελούν κατ’ ανάγκην πολιτική «κόκκινη γραμμή» για την ΕΛΑΣ, όμως δημιουργούν ένα μεγάλο ζήτημα δημοσιονομικής προτεραιότητας: εάν υιοθετηθούν, θα πρέπει να αποφασιστεί ποια από τα υπόλοιπα μέτρα θα εφαρμοστούν άμεσα και ποια θα μετατεθούν στα επόμενα χρόνια.
Αντίστοιχα, η ΕΛΑΣ περιλαμβάνει στο πρόγραμμά της μέτρα που δεν υπάρχουν, τουλάχιστον με την ίδια μορφή, στην πρόταση Ανδρουλάκη:
Και εδώ το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό, αλλά και δημοσιονομικό. Η ταυτόχρονη εφαρμογή όλων των εξαγγελιών των δύο πλευρών θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο από εκείνον που σήμερα μπορεί να θεωρηθεί εξασφαλισμένος.
Το δυσκολότερο ιδεολογικά σημείο φαίνεται να είναι η ανώτατη εκπαίδευση. Ο Τσίπρας προτείνει κατάργηση των Πανελλαδικών και μετάβαση σε σύστημα που θα αποτιμά συνολικά τη σχολική πορεία, δίνοντας ταυτόχρονα βάρος στην ενίσχυση των δημόσιων περιφερειακών πανεπιστημίων.
Ο Ανδρουλάκης μιλά για Νέο Λύκειο και Εθνικό Απολυτήριο, αλλά διατηρεί θετική στάση απέναντι στη λειτουργία πραγματικά μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων.
Σε αυτό το πεδίο υπάρχει πραγματική πολιτική και ιδεολογική απόσταση, η οποία δεν μπορεί να καλυφθεί με μια απλή τεχνική ενοποίηση προτάσεων. Θα απαιτούσε σαφή προγραμματική συμφωνία και πιθανότατα αμοιβαίες υποχωρήσεις.
Η απάντηση είναι ότι υπάρχει ήδη το υλικό για τη συγκρότησή του, όχι όμως και η αναγκαία πολιτική συμφωνία.
Σε τουλάχιστον οκτώ μεγάλους άξονες –ακρίβεια, ενέργεια, στέγη, ιδιωτικό χρέος, εργασιακά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κοινωνικό κράτος και παραγωγική ανασυγκρότηση– οι δύο προτάσεις κινούνται στην ίδια ή σε πολύ συγγενή κατεύθυνση.
Ένα κοινό πρόγραμμα θα μπορούσε να περιλαμβάνει:
Οι πραγματικές διαπραγματεύσεις θα άρχιζαν σε τέσσερα ζητήματα: στη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου, στον δημόσιο έλεγχο της ΔΕΗ, στην επαναφορά του 13ου μισθού και της 13ης σύνταξης και στη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων.
Το βασικό πρόβλημα, επομένως, δεν είναι η απουσία προγραμματικών συγκλίσεων. Είναι η μάχη της πολιτικής ηγεμονίας, η αμοιβαία δυσπιστία και το ποιος θα αποτελέσει τον κορμό μιας ενδεχόμενης προοδευτικής κυβέρνησης.
Στα κοινωνικά και οικονομικά μέτρα, η απόσταση ανάμεσα στον Τσίπρα και τον Ανδρουλάκη είναι σαφώς μικρότερη από την πολιτική απόσταση που σήμερα οι δύο πλευρές επιλέγουν να προβάλλουν. Το ερώτημα είναι εάν, όταν πλησιάσουν οι εκλογές, θα επιμείνουν να μετρούν τις διαφορές τους ή θα αρχίσουν να μετρούν όσα μπορούν να συμφωνήσουν.
Διαβάστε επίσης
Πιερρακάκης: Αλίμονο αν η αντιπολίτευση χρειαστεί να υλοποιήσει τις εξαγγελίες της ΔΕΘ (video)
Η αγωνία πριν τα γκάλοπ: Τι περιμένει ο Μητσοτάκης μετά τη ΔΕΘ και την κλιμάκωση στα εθνικά θέματα
Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.
Το topontiki.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Οι χρήστες που παραβιάζουν τους κανόνες συμπεριφοράς θα αποκλείονται. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.