Ρήγμα στο Ηνωμένο Βασίλειο: Σκωτία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία κοιτούν προς την ΕΕ – Τα επόμενα βήματα και που οδηγεί η Συμφωνία του Κάρντιφ

Μία ημέρα μετά την ιστορική συνάντηση στο Κάρντιφ, το ερώτημα που αρχίζει να πλανάται πάνω από τη βρετανική πολιτική σκηνή δεν αφορά πλέον μόνο το εάν η Σκωτία, η Ουαλία ή η Βόρεια Ιρλανδία θα κινηθούν κάποτε προς διαφορετική συνταγματική κατεύθυνση. Αφορά το κατά πόσο το ίδιο το Ηνωμένο Βασίλειο μπαίνει σε μία νέα περίοδο υπαρξιακής αμφισβήτησης, με τρεις από τις τέσσερις χώρες του να κυβερνώνται για πρώτη φορά από πολιτικές δυνάμεις που θέτουν ανοικτά ζήτημα αποχώρησης από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι Τζον Σουίνι, Ρουν απ Ιόργουερθ και Μισέλ Ο’Νιλ, μαζί με τη Μέρι Λου ΜακΝτόναλντ, υπέγραψαν τη Δευτέρα στο Κάρντιφ ένα κοινό μνημόνιο, με το οποίο το SNP, το Plaid Cymru και το Sinn Féin διακηρύσσουν το δικαίωμα των λαών τους στην αυτοδιάθεση και καλούν το Λονδίνο να «προετοιμαστεί, να σχεδιάσει και να διευκολύνει τη συνταγματική αλλαγή».

Η πολιτικά πιο ηχηρή φράση του κειμένου, ωστόσο, αφορά την Ευρώπη: «Το μέλλον των εθνών μας ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση». Πρόκειται για ευθεία σύνδεση της συζήτησης περί ανεξαρτησίας με την επαναφορά αυτών των περιοχών στον ευρωπαϊκό θεσμικό χώρο μετά το Brexit.

Το Κάρντιφ δεν ήταν ακόμη απόφαση απόσχισης – Ήταν όμως κάτι πρωτοφανές

Χρειάζεται μια βασική διάκριση. Σκωτία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία δεν αποφάσισαν να αποχωρήσουν από το Ηνωμένο Βασίλειο ούτε μπορούν μονομερώς να “επιστρέψουν” στην ΕΕ. Το μνημόνιο είναι πολιτική συμφωνία μεταξύ των τριών εθνικιστικών κομμάτων, οι ηγέτες των οποίων συναντήθηκαν στο Κάρντιφ υπό την κομματική τους ιδιότητα, και όχι μία δεσμευτική πράξη των τριών αποκεντρωμένων κυβερνήσεων.

Η συμβολική και πολιτική σημασία του, όμως, είναι μεγάλη. Για πρώτη φορά από τότε που άρχισε η αποκέντρωση εξουσιών στα τέλη της δεκαετίας του 1990, και οι τρεις αποκεντρωμένες κυβερνήσεις έχουν επικεφαλής πολιτικούς που υποστηρίζουν την έξοδο από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Το κοινό κείμενο αναγνωρίζει ότι οι τρεις περιπτώσεις είναι διαφορετικές και ότι «κάθε έθνος θα καθορίσει το μέλλον του με τον δικό του τρόπο και στον δικό του χρόνο». Αυτή είναι και μία από τις σημαντικότερες λεπτομέρειες του συμφώνου: δεν διαμορφώνεται ένα ενιαίο χρονοδιάγραμμα διάλυσης του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά ένα κοινό πολιτικό μέτωπο απέναντι στην εξουσία του Westminster να εμποδίζει δημοψηφίσματα.

Ο Σουίνι δήλωσε ότι τα τρία κόμματα είναι «απολύτως ενωμένα» στην αρχή της αυτοδιάθεσης, ενώ το μνημόνιο υποστηρίζει ότι καμία κυβέρνηση στο Westminster δεν δικαιούται να εμποδίσει τους πολίτες να αποφασίσουν για το συνταγματικό τους μέλλον.

Τρεις διαφορετικοί δρόμοι προς το ίδιο μεγάλο ερώτημα

Η Σκωτία βρίσκεται πιο κοντά από την Ουαλία σε μια πραγματική νέα αναμέτρηση γύρω από την ανεξαρτησία. Ο Τζον Σουίνι επιδιώκει νέο δημοψήφισμα μέσα στα επόμενα χρόνια, έχοντας ήδη εκμεταλλευθεί τις πρόσφατες δηλώσεις του Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ, ο οποίος άφησε αρχικά να εννοηθεί ότι μία ξεκάθαρη μεταβολή της κοινής γνώμης θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για νέα ψηφοφορία. Στη συνέχεια το Λονδίνο επιχείρησε να περιορίσει αυτή την ερμηνεία, υποστηρίζοντας ότι σήμερα δεν υπάρχει η απαιτούμενη κοινωνική συναίνεση.

Στην Ουαλία, ο Ρουν απ Ιόργουερθ έχει κινηθεί πιο προσεκτικά. Το Plaid Cymru δεν σχεδιάζει δημοψήφισμα ανεξαρτησίας μέσα στην πρώτη κυβερνητική του θητεία, αλλά θέλει να ξεκινήσει μία «εθνική συζήτηση» και να δημιουργήσει τις πολιτικές και θεσμικές προϋποθέσεις για την επόμενη φάση.

Η Βόρεια Ιρλανδία αποτελεί διαφορετική περίπτωση, καθώς το ζήτημα της ένωσης με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας ρυθμίζεται από τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής. Το Sinn Féin πιέζει πλέον ανοικτά για διαδικασία που θα οδηγήσει σε δημοψήφισμα επανένωσης έως το 2030, με τη Μέρι Λου ΜακΝτόναλντ να ζητεί ήδη προετοιμασία και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Και σε αυτή την υπόθεση προστέθηκε ένας απρόβλεπτος παράγοντας: ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε ότι θα ήθελε να δει μια ενωμένη Ιρλανδία. Η παρέμβαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους ενωτικούς της Βόρειας Ιρλανδίας, αλλά προσέφερε παράλληλα στο Sinn Féin ένα απροσδόκητο διεθνές πολιτικό δώρο.

Η επόμενη ημέρα για το Λονδίνο

Η αντίδραση του Λονδίνου είναι προς το παρόν απορριπτική. Η κυβέρνηση Μπέρναμ επιμένει ότι προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην οικονομία και στο κόστος ζωής και όχι σε νέους συνταγματικούς κύκλους αντιπαράθεσης, ενώ οι Ενωτικοί κατηγορούν τους τρεις εθνικιστές ηγέτες ότι χρησιμοποιούν το ζήτημα της ανεξαρτησίας για να αποσπάσουν την προσοχή από τα προβλήματα των κυβερνήσεών τους.

Οι Times περιγράφουν τη συμφωνία ως «ιστορικό σύμφωνο ανεξαρτησίας», αλλά καταγράφουν και τον σκεπτικισμό αναλυτών που επισημαίνουν ότι η συμφωνία από μόνη της δεν αλλάζει το βρετανικό συνταγματικό πλαίσιο ούτε υποχρεώνει το Westminster να εγκρίνει δημοψηφίσματα στη Σκωτία ή την Ουαλία.

Η Telegraph αντιμετωπίζει τη συνάντηση ως συντονισμένη προσπάθεια των τριών ηγετών να πιέσουν για τη διάλυση του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ ο Guardian σημειώνει ότι το νέο στοιχείο δεν είναι απλώς η ύπαρξη ισχυρών αυτονομιστικών κινημάτων, αλλά το γεγονός ότι αυτά βρίσκονται πλέον ταυτόχρονα στην κυβερνητική εξουσία και στις τρεις αποκεντρωμένες περιοχές.

Οι Financial Times βλέπουν παράλληλα μια προσπάθεια των εθνικιστών να χρησιμοποιήσουν εναντίον του ίδιου του Λονδίνου τη ρητορική του Μπέρναμ περί αποκέντρωσης και μεταφοράς περισσότερων εξουσιών στις περιφέρειες.

Το Brexit επιστρέφει από την πίσω πόρτα

Πίσω από όλη τη συζήτηση βρίσκεται αναπόφευκτα το Brexit. Η Σκωτία είχε ψηφίσει καθαρά υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2016 και το SNP χρησιμοποιεί έκτοτε την αποχώρηση της Βρετανίας ως επιχείρημα ότι η χώρα οδηγήθηκε εκτός ΕΕ παρά τη θέληση της πλειοψηφίας των κατοίκων της.

Στη Βόρεια Ιρλανδία, το Brexit δημιούργησε ένα ακόμη πιο παράδοξο καθεστώς, καθώς η περιοχή εξακολουθεί να συνδέεται στενά με την ευρωπαϊκή ενιαία αγορά μέσω των ειδικών μετα-Brexit ρυθμίσεων.

Η Ουαλία είχε ψηφίσει υπέρ του Brexit, αλλά η άνοδος του Plaid Cymru έχει αλλάξει σταδιακά το πολιτικό τοπίο και σήμερα η νέα κυβέρνηση συνδέει πλέον ευθέως μια μελλοντική ανεξαρτησία με μια επιστροφή στην ευρωπαϊκή οικογένεια.

Έτσι, σχεδόν μία δεκαετία μετά την έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ, το Brexit επιστρέφει ως ένα από τα επιχειρήματα που απειλούν την ίδια τη συνοχή του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το Κάρντιφ δεν ήταν η ημέρα που η Σκωτία, η Ουαλία και η Βόρεια Ιρλανδία αποφάσισαν να φύγουν από το Ηνωμένο Βασίλειο. Ήταν, όμως, η πρώτη φορά που οι πολιτικές ηγεσίες και των τριών διακήρυξαν από κοινού ότι διεκδικούν το δικαίωμα να το κάνουν – και ότι βλέπουν το μέλλον τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και αυτό είναι πλέον ένα πολιτικό γεγονός που το Westminster δύσκολα μπορεί να αντιμετωπίσει ως απλή συμβολική κίνηση.

Διαβάστε επίσης:

Συντάξεις Οκτωβρίου 2026: Ποιοι πάνε στα ATM την επόμενη εβδομάδα – Αναλυτικά οι ημερομηνίες (video)

Καμπανάκι SSM στις τράπεζες για «κόκκινα» εταιρικά δάνεια: Ποιους κλάδους αφορά και γιατί αγγίζει την τσέπη μας

Διορθώσεις-«ανάσα» στο τεκμαρτό: Τι αλλάζει για ταξί, λαϊκές και ελεύθερους επαγγελματίες

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.