Η Γάκα, ο υπνοθεραπευτής και το «υποσυνείδητο»: Τι είναι η ύπνωση και τα όρια ανάμεσα σε επιστήμη και εμπόριο μεταφυσική

Η αποκάλυψη ότι η Ιωάννα Γάκα συνεργαζόταν με τον υπνοθεραπευτή Νάσο Κομιανό ανοίγει ένα ζήτημα πολύ ευρύτερο από τα πρόσωπα της συγκεκριμένης υπόθεσης. Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, η συνεργασία επιβεβαιώνεται από τον ίδιο, ο οποίος έχει διευκρινίσει ότι δεν είναι γιατρός, ενώ φέρεται να είχε προγραμματιστεί συνάντησή του με τον Γιώργο Μαζωνάκη.

Αυτό δεν αποδεικνύει, βεβαίως, οποιαδήποτε αιτιώδη σύνδεση της υπνοθεραπείας με τον θάνατο του καλλιτέχνη. Αναδεικνύει όμως ένα απολύτως θεμιτό ερώτημα: πώς μια πρακτική που ακροβατεί συχνά μεταξύ ψυχολογικής τεχνικής, εναλλακτικής θεραπείας και μεταφυσικού αφηγήματος μπορεί να παρεισφρέει στο περιβάλλον της υγείας;

Η ύπνωση δεν είναι ύπνος και η υπνοθεραπεία δεν είναι μαγικό κλειδί

Παρά την ονομασία της, η ύπνωση δεν είναι ύπνος. Πρόκειται για κατάσταση έντονης συγκέντρωσης, χαλάρωσης και αυξημένης δεκτικότητας σε υποβολές. Ο άνθρωπος δεν χάνει τη συνείδησή του, δεν παραδίδει τη βούλησή του στον υπνωτιστή και δεν μετατρέπεται σε τηλεκατευθυνόμενο ον που θα αποκαλύψει, θέλοντας και μη, τα μυστικά του. Όπως διευκρινίζει η Mayo Clinic, ο υπνωτιζόμενος διατηρεί τον έλεγχο της συμπεριφοράς του.

Η υπνοθεραπεία δεν αποτελεί διαφορετικό φυσιολογικό φαινόμενο. Είναι, πολύ απλά, η χρησιμοποίηση της ύπνωσης με υποτιθέμενο θεραπευτικό σκοπό. Μπορεί να αξιοποιηθεί συμπληρωματικά από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες για τη διαχείριση πόνου, άγχους, φοβιών ή ορισμένων ανεπιθύμητων συνηθειών. Υπάρχουν ενδείξεις αποτελεσματικότητας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όχι όμως το επιστημονικό ισοδύναμο ενός πολυεργαλείου που ξεκλειδώνει κάθε ψυχική και σωματική πάθηση. Ακόμη και το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας την αντιμετωπίζει ως συμπληρωματική πρακτική, επισημαίνοντας ότι τέτοιες θεραπείες δεν ελέγχονται με τον ίδιο τρόπο όπως οι καθιερωμένες ιατρικές μέθοδοι.

Άρα, το πρόβλημα δεν είναι η τεχνική καθαυτή, αλλά η στιγμή κατά την οποία μια περιορισμένη μέθοδος χαλάρωσης και υποβολής βαφτίζεται θεραπεία για κάθε ανθρώπινη δυσκολία. Εκεί αρχίζει το μάρκετινγκ να κάνει όσα δεν μπορεί να αποδείξει η επιστήμη.

Στην αγορά της υπνοθεραπείας μπορεί κανείς να βρει υποσχέσεις για διακοπή του καπνίσματος, απώλεια βάρους, αντιμετώπιση αϋπνίας, φοβιών, εθισμών, κρίσεων πανικού, ψυχοσωματικών προβλημάτων, συναισθηματικών τραυμάτων, ακόμη και ανεξήγητων σωματικών ενοχλήσεων. Το υποσυνείδητο παρουσιάζεται περίπου σαν υπόγεια αποθήκη όπου έχουν στοιβαχτεί όλες οι απαντήσεις και ο υπνοθεραπευτής σαν ο μοναδικός άνθρωπος που διαθέτει το αντικλείδι.

Και επειδή το κανονικό υποσυνείδητο φαίνεται ότι δεν αρκεί για να γεμίσει τον κατάλογο υπηρεσιών, εμφανίζονται οι «αναδρομές», οι προηγούμενες ζωές, η μετενσάρκωση και διάφορες αόρατες επιρροές. Από την προσπάθεια διαχείρισης μιας φοβίας περνάμε, χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία, στην υποτιθέμενη αποκάλυψη ότι η σημερινή μας δυσφορία οφείλεται σε κάποιο τραύμα που αποκτήσαμε ως Βενετός έμπορος τον 17ο αιώνα. Η επιστημονική τεκμηρίωση μπορεί να απουσιάζει, αλλά η φαντασία βρίσκεται σε εξαιρετική φόρμα.

Το σοβαρότερο είναι ότι οι αναδρομικές πρακτικές δεν αποτελούν ακίνδυνο θεατρικό παιχνίδι. Η μνήμη δεν λειτουργεί σαν σκληρός δίσκος από τον οποίο ανασύρουμε άθικτα αρχεία. Είναι ανακατασκευαστική, επηρεάζεται από ερωτήσεις, προσδοκίες και υποβολές, ενώ η ύπνωση μπορεί να ενισχύσει την πεποίθηση κάποιου ότι μια ανακριβής ανάμνηση είναι αληθινή. Ακαδημαϊκές επισημάνσεις για την υπνωτική αναδρομή ξεκαθαρίζουν ότι ακόμη και μια έντονη συναισθηματική εμπειρία δεν αποδεικνύει πως ανακτήθηκε πραγματική μνήμη, πόσο μάλλον ανάμνηση από “προηγούμενη ζωή”.

Η αποκάλυψη της συνεργασίας της Γάκα με τον Κομιανό δεν δικαιολογεί αυθαίρετα συμπεράσματα για τη συγκεκριμένη υπόθεση. Δικαιολογεί όμως την απαίτηση να μάθουμε με ποιους όρους συνεργάζονται γιατροί και ιδιωτικές δομές με πρόσωπα που προσφέρουν τέτοιες υπηρεσίες, ποιος ενημερώνει τον ασθενή για τα όρια της μεθόδου και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν η «συμπληρωματική πρακτική» αποκτά τη λάμψη κανονικής θεραπείας.

Γιατί η χαλάρωση μπορεί να είναι χρήσιμη, η υποβολή μπορεί να έχει ορισμένες εφαρμογές και η ψυχολογική υποστήριξη είναι απολύτως αναγκαία. Οι προηγούμενες ζωές, οι μεταφυσικές διαγνώσεις και τα ταξίδια στο υποσυνείδητο, όμως, δεν γίνονται επιστήμη επειδή κλείνονται με ραντεβού. Γίνονται απλώς ένα προϊόν με θεραπευτική συσκευασία και, ενίοτε, με ιδιαίτερα ευφάνταστο περιεχόμενο.

Διαβάστε επίσης:

Μητσοτάκης από τα εγκαίνια του The Ellinikon Sports Park: «Δεν δημιουργείται μια περίκλειστη πόλη για λίγους» – Τι είπε για Ελληνικό, ΟΑΚΑ, Φάληρο και Τατόι

Δούκας για Athens ESG Awards: «Η πράσινη μετάβαση πρέπει να φτάνει σε όλους» – Η νέα πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων

Χανιά: Συνελήφθησαν ο οδηγός και η συνοδός του σχολικού που ξέχασαν για 4 ώρες δύο παιδάκια στο όχημα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.