Γιατί η AfD δεν έπεσε από τον ουρανό και ο κίνδυνος για την Die Linke

Δεν πρόκειται για «νίκη των δύο άκρων» στη Γερμανία και για το εύκολο συμπέρασμα που βάζει στην ίδια ζυγαριά ακροδεξιά και αριστερά και αποφεύγει το πραγματικό ερώτημα, που είναι γιατί η AfD μεγαλώνει τόσο γρήγορα στη Γερμανία και ποιοι της επέτρεψαν να μεγαλώσει;

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία η AfD αναδείχθηκε πρώτη με περίπου 37%, ενώ η SPD ακολούθησε με 35,5% και η CDU κινήθηκε λίγο πάνω από το 5%. Στο Βερολίνο η AfD ενισχύθηκε επίσης, αλλά η μεγάλη ανατροπή ήρθε από την άλλη πλευρά, καθώς η Die Linke πήρε την πρώτη θέση με 25,7%, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό της από το 2023. Η CDU κατέρρευσε στο 18,8% και η SPD ακόμη χαμηλότερα, στο 12,1%.

Γιατί όμως αυτή η εικόνα έχει μεγαλύτερη σημασία από το τετριμμένο «ανεβαίνουν τα άκρα»;

Γιατί η AfD δεν έπεσε από τον ουρανό

Η μετανάστευση και η ασφάλεια έγιναν τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερο κεντρικά θέματα της γερμανικής πολιτικής, την ώρα που η οικονομική πίεση, η βιομηχανική κρίση, το κόστος ζωής και η στεγαστική ανασφάλεια παρέμεναν ανοιχτά προβλήματα. Τα μεγάλα κόμματα προσπάθησαν να διαχειριστούν αυτή τη δυσαρέσκεια, συχνά μεταφέροντας τη σύγκρουση στο πεδίο της μετανάστευσης και της ασφάλειας.

Το πολιτικό σύστημα που δηλώνει ότι θέλει να περιορίσει την AfD έχει συμβάλει και στη δημιουργία των συνθηκών μέσα στις οποίες εκείνη μεγαλώνει.

Κι ο Μερτς βρίσκεται πλέον στο κέντρο αυτής της αντίφασης, καθώς εξελέγη υποσχόμενος οικονομική επανεκκίνηση και σκληρότερη μεταναστευτική πολιτική, με την προσδοκία ότι θα ανακόψει τη διαρροή προς την AfD. Η ακροδεξιά όμως δεν υποχώρησε, αντίθετα, κέρδισε στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, μετά τη Σαξονία-Άνχαλτ και ενισχύθηκε στο Βερολίνο. Ο ίδιος ο Μερτς χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «καταστροφή».

Όμως, η στρατηγική του πως η κεντροδεξιά μπορεί να περιορίσει την ακροδεξιά κινούμενη όλο και πιο κοντά στη δική της ατζέντα δεν έχει μέχρι στιγμής σταματήσει την άνοδό της AfD, αντίθετα, της έστρωσε το χαλί, ενώ το ότι δεν κυβερνά η ακροδεξιά αποτελεί έναν ακόμη λόγο που μπορεί να συνεχίσει να ενισχύεται.

Μπορεί να δείχνει τους άλλους και να λέει ότι απέτυχαν. Δεν χρειάζεται να υπερασπιστεί κυβερνητικούς προϋπολογισμούς, να απολογηθεί για δύσκολες αποφάσεις ή να εξηγήσει γιατί μια δική της πολιτική δεν λειτούργησε. Δεν πληρώνει από το κόστος της εξουσίας, σε αντίθεση με την Die Linke που αναμένεται να βρεθεί μπροστά σε αυτό το κόστος πολύ γρήγορα.

Η νίκη της αριστεράς στο Βερολίνο είναι εντυπωσιακή. Η κατοικία και τα ενοίκια βρέθηκαν στο κέντρο της καμπάνιας της Ελίφ Εράλπ και το κόμμα κατάφερε να μετατρέψει ένα έντονα κοινωνικό ζήτημα σε εκλογική δυναμική. Όμως υπάρχει μια λεπτομέρεια που αλλάζει εντελώς την ανάγνωση. Η Linke κέρδισε μια εκλογή στην οποία οι κυβερνώντες τιμωρήθηκαν και τώρα μπορεί να χρειαστεί να κυβερνήσει μαζί τους.

Η CDU και η SPD υπέστησαν βαριές απώλειες. Η προηγούμενη κυβερνητική συμμαχία CDU–SPD ουσιαστικά καταψηφίστηκε. Η CDU έχασε σχεδόν δέκα μονάδες, η SPD έπεσε στο 12,1% και βρέθηκε πίσω ακόμη και από την AfD και τους Πράσινους.

Κι όμως, η αριθμητική της νέας Βουλής δείχνει ότι η Linke μαζί με SPD και Πράσινους μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση. Αυτό ήταν ήδη πριν από τις εκλογές ένα από τα βασικά σενάρια κι εδώ βρίσκεται η πραγματική πολιτική παγίδα, αφού οι ψηφοφόροι έστειλαν ένα ξεκάθαρο μήνυμα εναντίον των κομμάτων που κυβερνούσαν. Η Linke πήρε την πρώτη θέση ακριβώς μέσα σε αυτό το κύμα αποδοκιμασίας. Και τώρα, για να αξιοποιήσει τη νίκη της, ενδέχεται να χρειαστεί να βάλει στην κυβέρνηση ένα από τα κόμματα που μόλις τιμωρήθηκαν — και να κυβερνήσει μαζί του!

Όμως, αυτό μπορεί να δημιουργήσει ένα τεράστιο χάσμα ανάμεσα στην ψήφο και στο αποτέλεσμα της ψήφου. Ο πολίτης ψηφίζει για αλλαγή και βλέπει μπροστά του μια κυβέρνηση συνεργασίας που περιλαμβάνει ξανά μέρος του πολιτικού προσωπικού που μόλις καταψήφισε.

Δεν σημαίνει ότι η Linke δεν έχει άλλη επιλογή. Η κοινοβουλευτική αριθμητική είναι αυτή που είναι. Δεν σημαίνει επίσης ότι μια τέτοια κυβέρνηση θα αποτύχει. Αλλά πολιτικά το ρίσκο είναι προφανές, καθώς η Linke μπορεί να μετατρέψει τη νίκη της από ψήφο αποδοκιμασίας του παλιού σε μηχανισμό ανακύκλωσής του.

Και τότε η AfD θα βρίσκεται απέναντι

Θα μπορεί να δείχνει το Βερολίνο και να λέει «τους ψήφισαν για να αλλάξουν τα πράγματα και τελικά κυβερνούν μαζί με εκείνους που καταψήφισαν». Αυτό είναι το πλεονέκτημα που έχει ένα κόμμα που παραμένει εκτός εξουσίας.

Η Linke δεν έχει αυτή την πολυτέλεια. Από τη στιγμή που θα αναλάβει κυβερνητική ευθύνη, θα πρέπει να αποφασίζει για προϋπολογισμούς, κατοικία, υποδομές και δημόσιες υπηρεσίες. Θα πρέπει να κάνει συμβιβασμούς. Και κάθε συμβιβασμός θα συγκρίνεται με την υπόσχεση της αλλαγής που την έφερε στην πρώτη θέση.

Εκεί θα κριθεί η πραγματική πολιτική αξία της νίκης της. Όχι στο ποσοστό της Κυριακής, αλλά στο τι θα απομείνει από αυτό όταν αρχίσει η διακυβέρνηση.

Κι αυτό μας επιστρέφει στην AfD

Η ακροδεξιά δεν αντιμετωπίζεται απλώς με το να της κλείνεις την πόρτα της κυβέρνησης. Ούτε με το να της παίρνεις μέρος της ρητορικής της. Ούτε με… αγάπη φυσικά. Χρειάζεται να αντιμετωπίσεις τις κοινωνικές συνθήκες που της επιτρέπουν να εμφανίζεται ως απάντηση.

Όταν η κατοικία γίνεται απρόσιτη, όταν η οικονομική ανασφάλεια μεγαλώνει, όταν η βιομηχανία πιέζεται και όταν η πολιτική μετατρέπει τη μετανάστευση στον βασικό αποδέκτη της κοινωνικής δυσαρέσκειας, η AfD βρίσκει χώρο.

Ο Μερτς μέχρι στιγμής δεν κατάφερε να κλείσει αυτό τον χώρο. Η αριστερά κέρδισε επειδή εξέφρασε μια υπαρκτή κοινωνική δυσαρέσκεια, όμως τώρα κινδυνεύει να βρεθεί στην κυβέρνηση μαζί με εκείνους που αυτή η δυσαρέσκεια τιμώρησε.

Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο του Βερολίνου. Η AfD μεγαλώνει χωρίς να κυβερνά, η Linke κέρδισε επειδή οι άλλοι έχασαν – και τώρα κινδυνεύει να κυβερνήσει μαζί με αυτούς που έχασαν.

Και ανάμεσα στα δύο, το γερμανικό πολιτικό σύστημα συνεχίζει να ψάχνει τρόπο να διαχειριστεί την κοινωνική δυσαρέσκεια χωρίς να αντιμετωπίζει τις αιτίες που την παράγουν.

Γι’ αυτό και το αποτέλεσμα της Κυριακής δεν είναι το τέλος μιας ιστορίας. Είναι η αρχή μιας πολύ πιο δύσκολης.

Διαβάστε επίσης:

Με τον βασιλιά Κάρολο συναντήθηκε στο Μπαλμόραλ ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος

Τραμπ: Η Ρωσία έχει χάσει τον έλεγχο της βιομηχανίας του ντίζελ – «Να τελειώσει ο γελοίος πόλεμος στην Ουκρανία»

Ο Πούτιν «πήρε» τη Δούμα: Τι σημαίνει η νίκη του για τους Ρώσους και για το μέλλον του πολέμου στην Ουκρανία 

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.