Λύκοι και τσακάλια κοντά στις πόλεις: Τι τα φέρνει στον αστικό ιστό και πώς πρέπει να αντιδρούμε

Takeaways by to pontiki AI

• Η παρουσία λύκων και τσακαλιών στις παρυφές των πόλεων οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως η αναζήτηση τροφής, οι πυρκαγιές και η υποβάθμιση των φυσικών οικοσυστημάτων.
• Τα απορρίμματα λειτουργούν ως πόλος έλξης για την άγρια πανίδα, καθιστώντας απαραίτητη την ορθή διαχείρισή τους και την αποφυγή παροχής τροφής στα ζώα.
• Η αύξηση των καταγραφών μέσω ψηφιακών μέσων δεν αποδεικνύει απαραίτητα αύξηση των πληθυσμών, καθώς οι πολίτες πλέον εντοπίζουν και καταγράφουν ευκολότερα τα ζώα στο φυσικό περιβάλλον.
• Σε περίπτωση συνάντησης με άγριο ζώο, οι πολίτες πρέπει να αποφεύγουν την προσέγγιση ή τον εγκλωβισμό του, διατηρώντας απόσταση ασφαλείας.
• Η προστασία των βιοτόπων και η ενημέρωση των πολιτών παραμένουν καθοριστικές προϋποθέσεις για την ασφαλή συνύπαρξη ανθρώπων και άγριας πανίδας στο μέλλον.

Η παρουσία λύκων και τσακαλιών στις παρυφές των πόλεων συνδέεται με ένα σύνθετο πλέγμα παραγόντων, από την εύκολη εύρεση τροφής και νερού έως τις πυρκαγιές, την υποβάθμιση των φυσικών οικοσυστημάτων και την έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα.

Τις παραμέτρους που μπορεί να οδηγήσουν άγρια ζώα πιο κοντά στον αστικό και περιαστικό ιστό αναλύει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο καθηγητής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Δημήτρης Μπακαλούδης.

Όπως εξηγεί, δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία πίσω από τέτοιες εμφανίσεις. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τόσο η πρόσβαση σε διαθέσιμη τροφή και νερό όσο και η αύξηση των πληθυσμών ορισμένων ειδών. Παράλληλα, ορισμένα ζώα εμφανίζουν μεγαλύτερη ανοχή απέναντι στην ανθρώπινη παρουσία, ενώ καθοριστικές μπορεί να αποδειχθούν και οι μεταβολές που προκαλεί ο άνθρωπος στα φυσικά οικοσυστήματα.

Γιατί τα σκουπίδια προσελκύουν την άγρια πανίδα

Η εύκολη εξασφάλιση τροφής αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν άγρια ζώα προς κατοικημένες περιοχές.

Τα απορρίμματα, όπως και άλλες εύκολα προσβάσιμες πηγές τροφής, είναι δυνατόν να λειτουργήσουν ως «μαγνήτης» για πολλά είδη και ιδιαίτερα για ζώα που έχουν μειωμένες δυνατότητες ενεργητικού κυνηγιού.

«Είναι από τους σημαντικότερους λόγους προσέγγισης αρκετών ειδών στον αστικό και περιαστικό ιστό», αναφέρει ο κ. Μπακαλούδης.

Η διαχείριση των απορριμμάτων αποκτά, επομένως, ιδιαίτερη σημασία για τον περιορισμό του φαινομένου. Μεταξύ των πρακτικών που εφαρμόζονται διεθνώς περιλαμβάνονται:

• η συχνή αποκομιδή των απορριμμάτων,
• η σωστή αποθήκευσή τους σε κατάλληλους κάδους,
• η αποφυγή παροχής τροφής σε άγρια ζώα,
• η αποτροπή της παροχής τροφής σε αδέσποτα στις παρυφές των πόλεων.

Τσακάλι και λύκος δεν συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο

Η σχέση των δύο ειδών με τις κατοικημένες περιοχές δεν είναι ίδια.

Σύμφωνα με τον καθηγητή του ΑΠΘ, το τσακάλι μπορεί να προσαρμοστεί ευκολότερα σε περιοχές κοντά σε οικισμούς, εξαιτίας τόσο του διαιτολογίου του όσο και της συμπεριφοράς του.

Ο λύκος είναι επίσης πιθανό να εμφανιστεί σε αστικό ή περιαστικό περιβάλλον. Ωστόσο, η διαφορετική στρατηγική κυνηγιού του έχει ως αποτέλεσμα η παρουσία του σε τέτοιες περιοχές να μπορεί να είναι περισσότερο εφήμερη.

Υπάρχουν, πάντως, περιπτώσεις κατά τις οποίες μεμονωμένα ζώα μπορεί να επισκέπτονται συχνότερα κατοικημένες ζώνες, εφόσον βρίσκουν εκεί εύκολες πηγές τροφής, όπως απορρίμματα ή οικόσιτα ζώα.

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Όπως σημειώνει ο κ. Μπακαλούδης, η εμφάνιση λύκων και τσακαλιών στις παρυφές των πόλεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πραγματικότητα.

Σε αρκετές χώρες της Ευρώπης, μάλιστα, είδη όπως η αλεπού και το πετροκούναβο έχουν αναπτύξει ακόμη και «αστικούς» πληθυσμούς, οι οποίοι παρουσιάζουν ιδιαίτερα οικολογικά χαρακτηριστικά και απαιτήσεις.

Θεσσαλονίκη: Γιατί οι περισσότερες καταγραφές δεν αποδεικνύουν αύξηση των εμφανίσεων

Για τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή, ο καθηγητής ξεκαθαρίζει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν να εξαχθεί με ακρίβεια το συμπέρασμα πως οι εμφανίσεις λύκων και τσακαλιών είναι περισσότερες σε σχέση με το παρελθόν.

«Δεν μπορούμε να μιλήσουμε με ακρίβεια», σημειώνει.

Ο βασικός λόγος είναι ότι τα μέσα καταγραφής έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια. Ένα ζώο που παλαιότερα θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο, σήμερα έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να φωτογραφηθεί ή να βιντεοσκοπηθεί.

Καταγραφές μπορεί να προκύψουν από κινητά τηλέφωνα, από κάμερες ασφαλείας που υπάρχουν σε σπίτια ή άλλες εγκαταστάσεις, αλλά και από κάμερες που τοποθετούνται σε φυσικές περιοχές.

Ταυτόχρονα, περισσότεροι άνθρωποι επισκέπτονται και κινούνται μέσα στη φύση, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες τόσο μιας άμεσης συνάντησης με άγρια ζώα όσο και της καταγραφής τους.

Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι κυκλοφορούν περισσότερες φωτογραφίες και βίντεο δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι οι εμφανίσεις λύκων και τσακαλιών έχουν αυξηθεί στον ίδιο βαθμό.

Πυρκαγιές και ανθρώπινη δραστηριότητα αλλάζουν τις μετακινήσεις των ζώων

Σημαντικές επιπτώσεις στη συμπεριφορά και στις μετακινήσεις της άγριας πανίδας προκαλούν και οι αλλαγές στο φυσικό περιβάλλον.

Ο κ. Μπακαλούδης επισημαίνει ότι η επέκταση των πόλεων και η έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα μεταβάλλουν τις συνθήκες στις οποίες ζουν πολλά είδη.

Η συνεχής ανάπτυξη, μεταξύ άλλων και κατά μήκος της ακτογραμμής, μπορεί να περιορίσει και να κατακερματίσει φυσικές εκτάσεις. Όταν ένα οικοσύστημα υποβαθμίζεται ή καταστρέφεται, τα ζώα είναι πιθανό να μετακινηθούν προς γειτονικές περιοχές, οι οποίες ενδέχεται να είναι κατοικημένες.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των πυρκαγιών. Μια μεγάλη φωτιά, όπως εξηγεί ο καθηγητής, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή υποβάθμιση του ενδιαιτήματος ενός είδους και να οδηγήσει τα ζώα σε άλλες περιοχές, αναζητώντας τροφή, νερό και έναν ασφαλή χώρο.

Παρόμοιες συνέπειες μπορεί να έχουν και μεγάλης κλίμακας ανθρώπινες παρεμβάσεις, περιορίζοντας τον ζωτικό χώρο ορισμένων θηλαστικών και επηρεάζοντας τις διαδρομές που ακολουθούν.

Ο κ. Μπακαλούδης αναφέρεται, μεταξύ άλλων, και σε μεγάλες εγκαταστάσεις αιολικής ενέργειας, οι οποίες, όπως σημειώνει, πιθανόν να προκαλούν όχληση σε ορισμένα είδη και να επηρεάζουν τις μετακινήσεις τους.

Τι κάνουμε αν συναντήσουμε λύκο ή τσακάλι

Σε περίπτωση που ένας πολίτης βρεθεί απέναντι σε λύκο ή τσακάλι, βασική αρχή είναι να μην επιχειρήσει να προσεγγίσει, να φοβίσει ή να εγκλωβίσει το ζώο.

Ο κίνδυνος για τον άνθρωπο αυξάνεται κυρίως όταν ένα άγριο ζώο ενοχληθεί, θεωρήσει ότι απειλείται ή δεν έχει διαθέσιμη οδό διαφυγής.

Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται σε κρίσιμες περιόδους του βιολογικού κύκλου του ζώου, όπως κατά την αναπαραγωγή ή την περίοδο φροντίδας των νεογνών.

Εφόσον η συνάντηση γίνει σε δρόμο, πάρκο ή άλλη κατοικημένη περιοχή, πρέπει να διατηρείται ελεύθερος χώρος ώστε το ζώο να μπορέσει να απομακρυνθεί.

«Δεν πρέπει να το πλησιάζουμε για φωτογράφηση, ούτε να το τρομάζουμε», τονίζει ο κ. Μπακαλούδης.

Κατά κανόνα, η ανθρώπινη παρουσία προκαλεί φόβο σε ένα μεμονωμένο άτομο λύκου ή τσακαλιού. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλα τα ζώα συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο.

Κάποια μπορεί να δείχνουν μεγαλύτερη ανοχή απέναντι στον άνθρωπο ή να έχουν πιο εξερευνητική και τολμηρή συμπεριφορά. Σύμφωνα με τον καθηγητή, αυτό μπορεί να σχετίζεται είτε με γενετικά χαρακτηριστικά είτε με συμπεριφορές που έχουν μάθει από τους γονείς τους, με αποτέλεσμα να είναι λιγότερο επιφυλακτικά.

Η προστασία των βιοτόπων ως βασική προϋπόθεση

Η διατήρηση των φυσικών οικοσυστημάτων αποτελεί, σύμφωνα με τον καθηγητή του ΑΠΘ, βασική προϋπόθεση ώστε η άγρια πανίδα να μπορεί να παραμένει στον φυσικό της χώρο.

Η ανορθολογική εκμετάλλευση, η έντονη παρουσία του ανθρώπου, οι συνεχείς πηγές όχλησης και οι πυρκαγιές μπορούν να δημιουργήσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο τα είδη μετακινούνται, εξαπλώνονται και συμπεριφέρονται.

Η συνύπαρξη ανθρώπων και άγριας πανίδας, πάντως, μπορεί να επιτευχθεί υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

«Ένα άγριο ζώο είναι από τη φύση του απρόβλεπτο», επισημαίνει ο κ. Μπακαλούδης, τονίζοντας πως απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή όταν το ζώο αισθάνεται εγκλωβισμένο ή βρίσκεται σε περίοδο ανατροφής των μικρών του.

Γιατί οι πόλεις πρέπει να προετοιμαστούν

Οι ελληνικές πόλεις ενδέχεται να χρειαστεί στο μέλλον να είναι περισσότερο προετοιμασμένες για εμφανίσεις άγριων ζώων μέσα ή κοντά στον αστικό ιστό. Ο κ. Μπακαλούδης διευκρινίζει, ωστόσο, ότι το αν τέτοια περιστατικά θα γίνουν συχνότερα εξαρτάται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.

Το θέμα, άλλωστε, δεν περιορίζεται στην εμφάνιση ενός λύκου ή ενός τσακαλιού. Συνδέεται συνολικότερα με τον τρόπο με τον οποίο οι πόλεις διαχειρίζονται τα απορρίμματά τους, προστατεύουν τις φυσικές εκτάσεις και οργανώνουν την αντιμετώπιση περιστατικών συνάντησης ανθρώπων με άγρια ζώα.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο εφαρμόζονται ήδη πρωτόκολλα για τη διαχείριση ανάλογων περιστατικών. Στην Ελλάδα υπάρχει θεσμοθετημένο πρωτόκολλο για την αρκούδα, ενώ, σύμφωνα με τον κ. Μπακαλούδη, βρίσκεται σε προετοιμασία αντίστοιχο πρωτόκολλο και για τον λύκο.

Το ζήτημα, επομένως, δεν εξαντλείται στο εάν στο μέλλον θα καταγράφονται περισσότερα ή λιγότερα άγρια ζώα κοντά στις πόλεις. Κρίσιμη είναι και η ενημέρωση των πολιτών για τον σωστό τρόπο αντίδρασης, ο περιορισμός των εύκολα διαθέσιμων πηγών τροφής και η προστασία των φυσικών βιοτόπων, ώστε η συνύπαρξη ανθρώπων και άγριας πανίδας να πραγματοποιείται με τους μικρότερους δυνατούς κινδύνους.

Διαβάστε επίσης:

Νεκρό δελφίνι μέσα σε δίχτυα εντοπίστηκε στον Θερμαϊκό Κόλπο

Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης η Κέρκυρα – Με fast track διαδικασίες η αποκομιδή των σκουπιδιών

Ίος: «Μάχη» για πεντάστερο ξενοδοχείο μέσα σε αρχαιολογικό χώρο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.