Στενά του Ορμούζ: Το πετρέλαιο ξαναρέει, αλλά η αγορά κινείται σε τεντωμένο σχοινί – Γιατί βενζίνη και ντίζελ παραμένουν ακριβά

Η εικόνα στα Στενά του Ορμούζ αλλάζει εντυπωσιακά. Με τη στήριξη του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού και ένα σύνθετο δίκτυο στρατιωτικά προστατευόμενων και «σκοτεινών» διελεύσεων δεξαμενόπλοιων, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου έχουν καταφέρει να επαναφέρουν σημαντικό μέρος των εξαγωγών τους.

Ωστόσο, πίσω από την ανάκαμψη των ροών κρύβεται μια εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία: τα παγκόσμια αποθέματα υποχωρούν, το κόστος καυσίμων παραμένει υψηλό και οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα δεν έχουν εξαφανιστεί.

Στα 13,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως οι ροές

Σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης θαλάσσιων μεταφορών Kpler, οι ροές πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων μέσω του Ορμούζ ανήλθαν την περασμένη εβδομάδα κατά μέσο όρο στα 13,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Πρόκειται για επίπεδο που αντιστοιχεί σε σχεδόν 80% των 17,1 εκατ. βαρελιών ημερησίως που περνούσαν από το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα πριν από την έναρξη του πολέμου. Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία της JPMorgan που επικαλείται το CNN, οι συνολικές ροές αργού από τη Μέση Ανατολή, είτε μέσω των Στενών είτε από εναλλακτικές διαδρομές, έχουν επιστρέψει κοντά στο 98% των προπολεμικών επιπέδων.

Ο Ματ Σμιθ, διευθυντής έρευνας εμπορευμάτων της Kpler, εκτιμά ότι η ισχυρή ανάκαμψη των διελεύσεων δείχνει πως η Τεχεράνη έχει χάσει μέρος της δυνατότητάς της να επηρεάζει τις ροές μέσω του Στενού. Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση της εταιρείας και όχι για ένδειξη ότι το πέρασμα έχει επιστρέψει σε κανονικές ή ασφαλείς συνθήκες.

Στρατιωτικές συνοδείες και «σκοτεινές» διελεύσεις

Η ανάκαμψη δεν ήρθε μέσα από επιστροφή στην κανονικότητα. Αντίθετα, έχει στηριχθεί σε μια σύνθετη επιχείρηση, η οποία περιλαμβάνει στρατιωτικά συνοδευόμενα δρομολόγια δεξαμενόπλοιων, μεταφορτώσεις και διελεύσεις με απενεργοποιημένα ή περιορισμένα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης AIS.

Οι λεγόμενες «dark transits» επιτρέπουν στα πλοία να περιορίζουν την ηλεκτρονική τους έκθεση κατά τη διέλευση από την περιοχή, ενώ η αμερικανική ναυτική παρουσία έχει καταστεί κρίσιμος παράγοντας για τη συνέχιση των μεταφορών.

Πρόσθετες ποσότητες επέστρεψαν στα Στενά και από τη Σαουδική Αραβία, η οποία είχε διοχετεύσει μεγάλο μέρος των εξαγωγών της προς την Ερυθρά Θάλασσα μέσω του αγωγού East-West. Μετά τις επιθέσεις που αποδόθηκαν στους Χούθι και έπληξαν τη συγκεκριμένη διαδρομή, το Ριάντ αναγκάστηκε να μεταφέρει εκ νέου σημαντικές ποσότητες μέσω του Ορμούζ.

Δορυφορικές εικόνες έδειξαν, πάντως, ότι οι εγκαταστάσεις στα λιμάνια Γιανμπού και Αλ Μουάτζιζ στη δυτική ακτή της Σαουδικής Αραβίας έχουν επανέλθει σε λειτουργία, ένδειξη ότι και ο αγωγός East-West ανακάμπτει σταδιακά.

Το μεγάλο ερώτημα: Πόσο μπορεί να κρατήσει;

Η ανάκαμψη των ροών δεν λύνει το βασικό πρόβλημα της πετρελαϊκής αγοράς.

Η στρατιωτική προστασία των διελεύσεων απαιτεί σημαντικούς πόρους, ενώ η φυσική αγορά εξακολουθεί να λειτουργεί με μειωμένα περιθώρια ασφαλείας. Την ίδια ώρα, η κατανάλωση αποθεμάτων συνεχίζεται και οι τιμές των καυσίμων παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές.

Η JPMorgan έχει φτάσει στο σημείο να δηλώνει ότι δεν μπορεί πλέον να διαμορφώσει ένα βασικό σενάριο για την εξέλιξη της αγοράς.

«Για πρώτη φορά από την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν, δεν έχουμε βασικό σενάριο», ανέφερε η επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της τράπεζας, Νατάσα Κάνεβα, προσθέτοντας ότι πλέον δεν είναι δυνατό να μοντελοποιηθεί με αξιοπιστία το πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση.

Η τράπεζα υπολογίζει ότι τα παγκόσμια αποθέματα αργού και διυλισμένων προϊόντων έχουν μειωθεί κατά περίπου 555 εκατ. βαρέλια από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ η σημαντική πτώση της ζήτησης έχει μέχρι στιγμής λειτουργήσει ως ανάχωμα σε ακόμη μεγαλύτερη άνοδο των τιμών.

Η αγορά βρίσκει λύσεις – αλλά όχι επ’ αόριστον

Η πετρελαϊκή αγορά έχει μέχρι σήμερα αποδειχθεί πολύ πιο ευέλικτη από όσο ανέμεναν αρκετοί αναλυτές.

Οι εναλλακτικοί αγωγοί, οι αλλαγές στις θαλάσσιες διαδρομές, οι μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο, η αύξηση της παραγωγής εκτός Περσικού Κόλπου και κυρίως η πτώση της παγκόσμιας ζήτησης έχουν αποτρέψει ένα ακόμη μεγαλύτερο σοκ.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους το αργό, παρά τις έντονες διακυμάνσεις, δεν έχει πλησιάσει μέχρι στιγμής το ιστορικό ρεκόρ του 2008.

Η ισορροπία, ωστόσο, παραμένει εύθραυστη. Το πετρέλαιο είναι φυσικό προϊόν και, εάν για μεγάλο διάστημα οι ποσότητες που αφαιρούνται από τα αποθέματα παραμένουν μεγαλύτερες από εκείνες που αναπληρώνονται, η αγορά μπορεί να φτάσει σε σημείο όπου οι διαθέσιμες ποσότητες δεν θα επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, η προσαρμογή θα πρέπει να γίνει είτε μέσω αύξησης της προσφοράς είτε μέσω υψηλότερων τιμών που θα περιορίσουν τη ζήτηση.

Το κρίσιμο ζήτημα, όπως επισημαίνουν αναλυτές, δεν είναι πλέον αποκλειστικά πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος, αλλά για πόσο χρόνο η φυσική αγορά πετρελαίου μπορεί να συνεχίσει να καλύπτει τις ανάγκες των πελατών της.

Η επιστροφή του αργού δεν έφτασε ακόμη στη βενζίνη και το ντίζελ

Η βελτίωση στις ροές αργού μέσω του Ορμούζ δεν έχει μεταφερθεί στον ίδιο βαθμό στα διυλισμένα προϊόντα.

Σύμφωνα με την JPMorgan, οι εξαγωγές προϊόντων πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή παραμένουν μόλις στο 58% των προπολεμικών επιπέδων, γεγονός που διατηρεί ιδιαίτερα ισχυρές τις πιέσεις στη βενζίνη και κυρίως στο ντίζελ.

Οι διεθνείς τιμές του αργού κινούνται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από εκείνα πριν από τη σύγκρουση, ενώ στις ΗΠΑ η μέση τιμή της απλής βενζίνης κινήθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου κοντά στα 4,5 δολάρια το γαλόνι.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στο ντίζελ. Η μέση τιμή στις ΗΠΑ ξεπέρασε μέσα στον Σεπτέμβριο τα 6 δολάρια το γαλόνι, καταγράφοντας νέα ιστορικά υψηλά, καθώς στις επιπτώσεις της σύγκρουσης με το Ιράν προστίθενται οι αναταράξεις στις ρωσικές προμήθειες και στα διεθνή διυλιστήρια.

Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, επομένως, το γεγονός ότι το αργό δεν έχει εκτοξευθεί στα 150 δολάρια προσφέρει περιορισμένη ανακούφιση. Το αυξημένο κόστος μεταφοράς και τα υψηλά καύσιμα εξακολουθούν να περνούν στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών.

Η αγορά παρακολουθεί κάθε λέξη για πιθανή συμφωνία

Οι τιμές του πετρελαίου επηρεάζονται πλέον όχι μόνο από τις πραγματικές ποσότητες που μεταφέρονται, αλλά και από τις προσδοκίες για μια ενδεχόμενη διπλωματική λύση.

Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για πιθανή συμφωνία με το Ιράν και επαναφορά της ομαλής ναυσιπλοΐας έχουν επανειλημμένα προκαλέσει έντονες κινήσεις στις τιμές, ακόμη και όταν δεν συνοδεύονται άμεσα από μεταβολή στις φυσικές ροές πετρελαίου. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις παραμένουν αβέβαιες, ενώ οι όροι που έχουν τεθεί από Ουάσιγκτον και Τεχεράνη εξακολουθούν να απέχουν.

Η ευαισθησία της αγοράς φάνηκε και μετά την επίθεση στον σαουδαραβικό αγωγό East-West. Η τιμή του πετρελαίου πλησίασε τότε τα 110 δολάρια το βαρέλι, πριν η Σαουδική Αραβία προσαρμόσει εκ νέου τις εξαγωγικές της διαδρομές και αυξήσει τις ποσότητες που περνούν από το Ορμούζ.

Οι διελεύσεις αυξάνονται, όχι όμως και η ασφάλεια

Η αύξηση της κυκλοφορίας μέσω των Στενών δεν σημαίνει ότι έχει μειωθεί ο γεωπολιτικός κίνδυνος.

«Οι περισσότερες διελεύσεις δεν πρέπει να θεωρούνται ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας», έχει επισημάνει η Νατάσα Κάνεβα της JPMorgan, σημειώνοντας ότι περισσότερο αντανακλούν την αυξανόμενη ικανότητα της πετρελαϊκής βιομηχανίας να λειτουργεί σε περιβάλλον παρατεταμένου κινδύνου.

Χαρακτηριστικό είναι το κόστος ασφάλισης και μεταφοράς. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου παραμένουν ιδιαίτερα υψηλά, καθώς κάθε διέλευση από τον Περσικό Κόλπο εξακολουθεί να θεωρείται επιχείρηση αυξημένου κινδύνου.

Την ίδια στιγμή, έχουν αυξηθεί οι αναφορές για επιθέσεις ή ύποπτα περιστατικά με δεξαμενόπλοια στην περιοχή. Το Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακών Πληροφοριών που συνδέεται με το UKMTO είχε καταγράψει σειρά περιστατικών μέσα στον Σεπτέμβριο, ενώ η ευθύνη για επιμέρους επιθέσεις δεν έχει σε όλες τις περιπτώσεις επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Ο Ματ Σμιθ της Kpler εκτιμά ότι οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια πιθανότατα θα συνεχιστούν όσο η Τεχεράνη επιχειρεί να ανακτήσει επιρροή στις διελεύσεις.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι έτσι αντιφατική: το πετρέλαιο περνά ξανά σε μεγάλες ποσότητες από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά με πολύ μεγαλύτερο κόστος, στρατιωτική προστασία και διαρκή έκθεση σε κίνδυνο.

Η αγορά έχει αποδείξει ότι μπορεί να προσαρμόζεται. Το ερώτημα είναι για πόσο ακόμη μπορούν να λειτουργούν οι προσωρινές λύσεις χωρίς ουσιαστική αποκλιμάκωση της κρίσης.

Διαβάστε επίσης:

Τραμπ: «Πολύ σημαντική» η αυτορρύθμιση στην Τεχνητή Νοημοσύνη – Στο ίδιο τραπέζι με τους ισχυρούς της τεχνολογίας (Video)

Σάλος στο Ομάν: Ουκρανός influencer καθόταν πάνω σε θαλάσσια χελώνα ενώ προσπαθούσε να γεννήσει τα αυγά της (Video)

Μάθημα οδήγησης κατέληξε σε τραγωδία στο Μίσιγκαν – 18χρονη παρέσυρε και σκότωσε τον πατέρα της

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.