Εφιαλτικά σενάρια για «σπείρα χρέους» και μετάδοση της γαλλικής κρίσης ομολόγων σε ολόκληρη την Ευρώπη – Η σύγκριση με την Ελλάδα

Takeaways by to pontiki AI

• Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με εκτεταμένες πανεθνικές διαδηλώσεις νέων, οι οποίοι ζητούν χρηματοδότηση για τη βελτίωση των εκπαιδευτικών υποδομών εν μέσω κοινωνικής αναταραχής.
• Οι επενδυτές εκφράζουν αυξανόμενη ανησυχία για τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, οδηγώντας σε σημαντική πτώση των γαλλικών ομολόγων και εκτίναξη του κόστους δανεισμού σε υψηλά επίπεδα.
• Η γαλλική οικονομία αντιμετωπίζει ένα διογκούμενο δημόσιο χρέος και πολιτική αβεβαιότητα, παράγοντες που προκαλούν ανησυχία για ενδεχόμενη μετάδοση των πιέσεων και σε άλλες αγορές της Ευρωζώνης.
• Η κυβέρνηση επιχειρεί να διαχειριστεί την κρίση του προϋπολογισμού και τις κοινωνικές αντιδράσεις ενόψει των επερχόμενων προεδρικών εκλογών, ενώ οι πολιτικοί αντίπαλοι αξιοποιούν τη λαϊκή δυσαρέσκεια για να αμφισβητήσουν την οικονομική πολιτική.

Με εκατοντάδες χιλιάδες νέους Γάλλους να συμμετέχουν σε πανεθνικές διαμαρτυρίες, τη βία να κλιμακώνεται και τα ομόλογα να υφίστανται κατάρρευση στις αγορές, ο αριστερός βουλευτής Λουί Μπουγιάρ πρότεινε την περασμένη εβδομάδα τη δική του λύση στα προβλήματα της κυβέρνησης.

«Είστε ανίκανοι να καταλάβετε τι θέλουν οι νέοι», φώναξε ο 26χρονος στον υπουργό Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ κατά τη διάρκεια μιας έντονης συζήτησης στην Εθνοσυνέλευση. «Για να τα λύσετε όλα αυτά, θα πρέπει να βγάλετε το βιβλιάριο επιταγών σας».

Το πρόβλημα είναι ότι η Γαλλία δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ που απαιτούν οι μαθητές που διαδηλώνουν.

Αντιθέτως, αφού πέρασαν από πολλαπλές κρίσεις τα τελευταία χρόνια, οι επενδυτές χάνουν την πίστη τους στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να ελέγξουν ένα ταχέως αναπτυσσόμενο και εξαιρετικά ακριβό χρέος, σύμφωνα με το Bloomberg.

Το κύμα μαζικών πωλήσεων στις αγορές τις τελευταίες εβδομάδες έχει ήδη εκτινάξει το κόστος δανεισμού σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν εδώ και σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα. Την Παρασκευή, το ασφάλιστρο κινδύνου (spread) των γαλλικών ομολόγων δεκαετούς διάρκειας έναντι των ιταλικών έφτασε σε επίπεδα-ρεκόρ.

Παράλληλα, η Γαλλία εισέρχεται σε μια περίοδο πολιτικού χάους που αναμένεται να διαρκέσει μήνες. Οι ανησυχίες για τα δημόσια οικονομικά της χώρας —που επί του παρόντος εστιάζονται στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό— αναμένεται να παραμείνουν στο προσκήνιο ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, αλλά και μετά από αυτές. Οι επενδυτές παρακολουθούν με αγωνία τις προτάσεις των βασικών διεκδικητών της εξουσίας: ο ένας προτείνει υπερβολικά φιλόδοξους δημοσιονομικούς στόχους που, κατά τους αναλυτές, στερούνται αξιοπιστίας, ενώ ο άλλος προβάλλει την ακραία ιδέα της διαγραφής του χρέους.

«Υπάρχει ένας συνδυασμός παραγόντων: η υποτονική οικονομική δραστηριότητα, η σοβαρότητα της κρίσης του προϋπολογισμού και οι ανησυχίες για τις προεδρικές εκλογές», δήλωσε ο Μισέλ Σαπέν, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και ξανά την περίοδο 2014-2017. «Η πολιτική αβεβαιότητα τροφοδοτεί και εντείνει τους βάσιμους προβληματισμούς».

Ελλείψει σαφούς προοπτικής για διέξοδο, πληθαίνουν οι εικασίες σχετικά με την κατάληξη της κατάστασης. Για την Ευρώπη, πρόκειται για ένα εφιαλτικό σενάριο. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα σημάδια μετάδοσης των πιέσεων στα ομόλογα άλλων χωρών, επαναφέροντας το φάσμα της «μόλυνσης» (contagion) — έναν όρο άρρηκτα συνδεδεμένο με την κρίση χρέους της Ελλάδας, η οποία παραλίγο να διαλύσει την Ευρωζώνη πριν από 15 χρόνια. Τα spreads των ιταλικών και ελληνικών ομολόγων έχουν επίσης διευρυνθεί τις τελευταίες εβδομάδες και το ευρώ έχει υποχωρήσει, καθώς οι ανησυχίες για τη Γαλλία επηρεάζουν και άλλες αγορές. Από τις αρχές του μήνα, το κοινό νόμισμα έχει καταγράψει πτώση έναντι όλων των νομισμάτων της ομάδας G10.

Η Γαλλία, ιδρυτικό μέλος της σημερινής ΕΕ, ενδέχεται να αποτελέσει μια δοκιμασία πολύ μεγαλύτερης κλίμακας, κυρίως λόγω του μεγέθους της και του παραδοσιακού της ρόλου ως παράγοντα σταθερότητας και όχι ως πηγής προβλημάτων. Πρόκειται για μια οικονομία ύψους 3 τρισεκατομμυρίων ευρώ με χρέος περίπου 3,6 τρισεκατομμυρίων ευρώ — ποσό δεκαπλάσιο εκείνου που είχε η Ελλάδα το 2010.

Ωστόσο, υπάρχουν και διαφορές. Η Γαλλία εξακολουθεί να έχει πρόσβαση στον δανεισμό, ενώ οι τράπεζες —που κατέχουν μεγάλο όγκο γαλλικών κρατικών ομολόγων— διαθέτουν ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση σε σχέση με το 2010. Επιπλέον, η Ευρώπη διαθέτει πλέον αποτελεσματικότερους μηχανισμούς διάσωσης.

Για τον Σαπέν, το μέγεθος της Γαλλίας σημαίνει ότι «τα διακυβεύματα είναι πολύ μεγαλύτερα», ωστόσο η χώρα δεν είναι αποκομμένη από τις αγορές όπως συνέβη με την Ελλάδα. «Η Ελλάδα δεν διέθετε κανένα δημοσιονομικό περιθώριο ελιγμών. Εμείς διαθέτουμε ακόμη κάποιο, αλλά αυτό έχει περιοριστεί δραστικά εξαιτίας αυτού που θα χαρακτήριζα περισσότερο ως δημοσιονομική κρίση παρά ως κρίση χρέους».

Οι δυνατότητες πολιτικού συντονισμού —ή οι πιθανότητες εξωτερικής βοήθειας— είναι περιορισμένες. Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη της ΕΕ, αντιμετωπίζει τα δικά της προβλήματα, καθώς ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δίνει μάχη απέναντι στην αυξανόμενη υποστήριξη προς την άκρη δεξιά. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εστιάζει στην καταπολέμηση της αναζωπυρούμενης πληθωριστικής πίεσης, αντί για τη χαλάρωση της πολιτικής της ή την ενεργοποίηση εργαλείων έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη μίας και μόνο χώρας. (Παράλληλα, οδεύει προς αλλαγή ηγεσίας, καθώς η Κριστίν Λαγκάρντ, η πρώην Γαλλίδα υπουργός Οικονομικών που ηγείται του θεσμού, φαίνεται να προετοιμάζει την αποχώρησή της).

Τα στελέχη της ΕΚΤ έχουν δηλώσει ότι δεν βλέπουν λόγο ενεργοποίησης εργαλείων έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, η Λαγκάρντ δήλωσε σε ιδιωτική συνάντηση με τους υπουργούς Οικονομικών την περασμένη εβδομάδα ότι ο θεσμός διαθέτει τα μέσα για τη σταθεροποίηση των αγορών, εφόσον χρειαστεί. Οι γαλλικοί τίτλοι χρέους σημείωσαν άνοδο την Παρασκευή.

«Προς το παρόν δεν υφίσταται συστημική κρίση κρατικού χρέους, αλλά οι κίνδυνοι έχουν αυξηθεί σημαντικά», δήλωσε το Σαββατοκύριακο στον ραδιοφωνικό σταθμό Deutschlandfunk το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Bundesbank, Μίχαελ Τόιρερ.

Τα γαλλικά περιουσιακά στοιχεία έχουν δεχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα από αυτή τη μεταβολή. Η απόδοση του γαλλικού κρατικού ομολόγου αναφοράς (διάρκειας 10 ετών) άγγιξε το 5% αυτόν τον μήνα. Έκτοτε υποχώρησε στο 4,85%, ποσοστό ωστόσο που συγκρίνεται με το επίπεδο κάτω του 4% που ίσχυε πριν από δύο μήνες. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι αποδόσεις των ομολόγων ολοένα και περισσότερων γαλλικών εταιρειών είναι πλέον χαμηλότερες από εκείνες των κρατικών τίτλων αντίστοιχης λήξης. Ο δείκτης CAC-40 έχει υποχωρήσει κατά περίπου 10% τους τελευταίους δύο μήνες.

Αυτές οι δυναμικές δεν απασχολούν τους διαδηλωτές, οι οποίοι αντιδρούν με βάση την πραγματικότητα που βιώνουν. Ζητούν χρηματοδότηση για τη βελτίωση των υπερπλήρων σχολικών αιθουσών και των παρωχημένων σχολικών κτιρίων, ενώ διαμαρτύρονται επειδή η κυβέρνηση βρήκε πόρους για την αύξηση των αμυντικών δαπανών, την ίδια στιγμή που «πάγωσε» άλλους προϋπολογισμούς.

«Δεν είμαστε πολιτικοί. Δεν είναι δουλειά μας να πούμε από πού πρέπει να προέλθουν τα χρήματα», δήλωσε ο Marius Mesnil, συν-γενικός γραμματέας της USL, της ένωσης μαθητών λυκείου. «Δεν ζητάμε εστιατόρια πέντε αστέρων. Ζητάμε απλώς να μπορούμε να σπουδάζουμε σε αξιοπρεπείς συνθήκες».

Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν στα τέλη Σεπτεμβρίου, έχουν έκτοτε εξαπλωθεί και ορισμένες από αυτές έλαβαν βίαιο χαρακτήρα. Χιλιάδες άτομα έχουν συλληφθεί, ενώ εκατοντάδες αστυνομικοί και διαδηλωτές έχουν τραυματιστεί.

Στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να στείλει περίπου 3.000 εκπαιδευτικούς σε σχολεία που αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού. Οι διοργανωτές προγραμματίζουν νέα ημέρα διαδηλώσεων για την Τρίτη.

Με τις προεδρικές εκλογές να απέχουν μόλις επτά μήνες, η ηγέτιδα της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν και ο αριστερός αντίπαλός της Ζαν Λικ Μελανσόν αξιοποιούν τη λαϊκή οργή, υποσχόμενοι να γυρίσουν σελίδα στην οικονομική πολιτική μιας δεκαετίας του Εμανουέλ Μακρόν — πολιτική που, όπως υποστηρίζουν, ευνόησε τους πλούσιους εις βάρος των εργαζομένων. Ο Μακρόν δεν μπορεί να θέσει υποψηφιότητα λόγω των περιορισμών στη θητεία, ενώ οι πιθανοί διάδοχοί του δυσκολεύονται στις δημοσκοπήσεις απέναντι στη δυναμική των αντιπάλων τους.

Προειδοποιητικά σημάδια

Οι δημοσιονομικές προκλήσεις της Γαλλίας δεν αποτελούν εξαίρεση μεταξύ των ανεπτυγμένων αγορών, ωστόσο η συνεχιζόμενη αδυναμία της χώρας να αλλάξει πορεία έχει τελικά προκαλέσει ανησυχία στους επενδυτές. Η κρίση αυτή διαμορφωνόταν εδώ και καιρό. Η χώρα δεν έχει καταγράψει δημοσιονομικό πλεόνασμα εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια, και το χρέος αναμένεται να ξεπεράσει το 120% της οικονομικής παραγωγής εντός των επόμενων 12 μηνών, από λιγότερο από 100% που ήταν το 2019.

Το κόστος εξυπηρέτησης των τόκων για αυτό το χρέος θα ξεπεράσει τα 90 δισεκατομμύρια ευρώ το 2027 — ποσό μεγαλύτερο από τον ετήσιο προϋπολογισμό για την παιδεία — απορροφώντας τους περιορισμένους δημοσιονομικούς πόρους της χώρας.

Όταν ο Μακρόν ανέλαβε την προεδρία το 2017, δεσμεύτηκε να βγάλει τη Γαλλία από την παγίδα του ελλείμματος μέσω φιλοεπιχειρηματικών φορολογικών μειώσεων και μεταρρυθμίσεων για την αύξηση της ευελιξίας στην αγορά εργασίας. Οι κινήσεις αυτές φάνηκαν αρχικά να αποδίδουν καρπούς, καθώς το έλλειμμα υποχώρησε κάτω από το 3% της οικονομικής παραγωγής και η οικονομική ανάπτυξη ξεπέρασε το 2%

Ωστόσο, οι πολιτικές που οδήγησαν στο να χαρακτηριστεί ο Μακρόν «Πρόεδρος των Πλουσίων» τροφοδότησαν την οργή για τις αυξήσεις στους φόρους καυσίμων, οι οποίες πυροδότησαν τις διαδηλώσεις των «Κίτρινων Γιλέκων» το 2018 και το 2019. Ο Γάλλος ηγέτης αναγκάστηκε να αλλάξει πορεία, προσφέροντας φορολογικές ελαφρύνσεις και άλλα μέτρα για να κατευνάσει τους διαδηλωτές. Στη συνέχεια ήρθαν η πανδημία COVID και το σοκ του πληθωρισμού, οδηγώντας στη διάθεση εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Ο πολιτικός κατακερματισμός μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2024 ενίσχυσε αυτή την τάση.

Ο κίνδυνος του χρέους

Καθώς το μέγεθος του προβλήματος διογκώνεται, η Γαλλία χρειάζεται αυστηρότερα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης. Για τους ψηφοφόρους, πρόκειται για πολιτική ορολογία που μεταφράζεται απλώς σε περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων, οι οποίες θα επιδεινώσουν το βιοτικό τους επίπεδο.

«Προσπαθώ να διατηρώ την ελπίδα μου, αλλά είναι δύσκολο», δήλωσε ο Sohan Boudjadi, ένας 17χρονος μαθητής που συμμετείχε σε διαδήλωση στο σχολείο Louis Pasteur στο Στρασβούργο την περασμένη εβδομάδα. «Πραγματικά δεν έχω τις απαραίτητες γνώσεις για να σου πω σήμερα αν ο καπιταλισμός είναι καλό σύστημα ή όχι. Όμως, απ’ ό,τι βλέπω τώρα, ο καπιταλισμός πλήττει τους ανθρώπους και τις οικογένειες».

Η αρμόδια αρχή για την εποπτεία του προϋπολογισμού στη χώρα συγκαταλέγεται σε εκείνους που προειδοποιούν ότι η Γαλλία πρέπει να δράσει για να αποφύγει μια «σπείρα χρέους που τροφοδοτείται από το φαινόμενο της χιονοστιβάδας».

Ωστόσο, ο νυν πρωθυπουργός Σεμπαστιέν Λεκορνί βρίσκεται στην ίδια δύσκολη θέση με τους δύο προκατόχους του, οι οποίοι αναγκάστηκαν να παραιτηθούν όταν επιχείρησαν να εφαρμόσουν διορθωτικά μέτρα.

Την τρέχουσα περίοδο κατάρτισης του προϋπολογισμού, οι προκλήσεις για την κυβέρνηση είναι ακόμη πιο έντονες, καθώς η επιβράδυνση της οικονομίας έχει ανατρέψει τους στόχους της. Η κυβέρνηση έχει προτείνει δραστικό περιορισμό των δαπανών για το 2027, προκειμένου να επιτύχει τον στόχο του ελλείμματος στο 5% — στόχο που δεν θα επιτευχθεί φέτος.

Η Λεπέν επιχείρησε να κατευνάσει ορισμένους από τους φόβους των αγορών παρουσιάζοντας ένα φιλόδοξο σχέδιο, το οποίο, όπως υποστηρίζει, θα περιόριζε δραστικά το έλλειμμα στο 3,7% το επόμενο έτος. Αν και οι επενδυτές θεώρησαν ότι το σχέδιο κινήθηκε προς τη σωστή κατεύθυνση, επικρατεί έντονος σκεπτικισμός ως προς το αν είναι εφικτή η τεράστια δημοσιονομική προσαρμογή που απαιτείται.

Η Pacific Investment Management Co., ένας από τους μεγαλύτερους επενδυτές σε ομόλογα παγκοσμίως, γνωστοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι διατηρεί τη μακροχρόνια θέση της για σημαντική υποεπένδυση (underweight) στα γαλλικά κρατικά ομόλογα, προβλέποντας ότι οι πιέσεις θα συνεχίσουν να εντείνονται.

«Το μαζικό ξεπούλημα των γαλλικών ομολόγων και η κοινωνική αναταραχή τροφοδοτούν πλέον το ένα το άλλο, σε μια διαδικασία που επηρεάζεται καθοριστικά από την πολιτική πόλωση στη χώρα», δήλωσε ο Thierry Wizman, αναλυτής στρατηγικής για τις αγορές ομολόγων στον όμιλο Macquarie. «Η επίλυση της μίας κρίσης θα συμβάλει στην αντιμετώπιση της άλλης, εφόσον βέβαια αυτό είναι εφικτό».

Διαβάστε επίσης:

Έφοδος ομοσπονδιακών πρακτόρων στο σπίτι της βουλευτή Ιλχάν Ομάρ

Μετά τον Ρούμπιο, έρχεται και ο Βανς στην Αθήνα

«Όχι» Μόσχας σε εκεχειρία 60 ημερών για εκλογές στην Ουκρανία – Το Κρεμλίνο ζητά συνολική ειρηνευτική συμφωνία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.