Εκλογές στο Ισραήλ: Στην κάλπη 7,3 εκατ. ψηφοφόροι – Μάχη επιβίωσης για Νετανιάχου, ανοιχτό το ενδεχόμενο πολιτικού αδιεξόδου

Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα, Τρίτη 27 Οκτωβρίου, περίπου 7,3 εκατομμύρια Ισραηλινοί, στις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τους πολέμους που ακολούθησαν στη Λωρίδα της Γάζας, στον Λίβανο και στο Ιράν. Η αναμέτρηση εξελίσσεται σε μια κρίσιμη δοκιμασία για τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις να αποτυπώνουν μια βαθιά διχασμένη κοινωνία και να μην προδιαγράφουν ξεκάθαρη κοινοβουλευτική πλειοψηφία για κανένα από τα δύο βασικά πολιτικά στρατόπεδα.

Η ψηφοφορία πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο περιβάλλον, με τις διεθνείς επικρίσεις για τη διεξαγωγή του πολέμου στη Γάζα, τη βία των Ισραηλινών εποίκων και την επέκταση των οικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη να εντείνονται. Παράλληλα, οι νέες απειλές του Νετανιάχου κατά του Ιράν αναζωπυρώνουν τις ανησυχίες για περαιτέρω κλιμάκωση της περιφερειακής σύγκρουσης.

Για μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος, η αναμέτρηση έχει χαρακτηριστικά δημοψηφίσματος για την πολιτική πορεία της χώρας και τις ευθύνες της κυβέρνησης για την αποτυχία των μηχανισμών ασφαλείας στις 7 Οκτωβρίου 2023. Ταυτόχρονα, στο επίκεντρο βρίσκονται η αυξημένη στρατιωτική θητεία, οι οικονομικές πιέσεις, η διεθνής απομόνωση του Ισραήλ και η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.

Νετανιάχου εναντίον Άιζενκοτ – Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Η βασική πολιτική αντιπαράθεση διεξάγεται ανάμεσα στο δεξιό Λικούντ του Μπενιαμίν Νετανιάχου και στο νέο κεντρώο κόμμα Γιασάρ (Yashar) του πρώην αρχηγού των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος έχει αναδειχθεί στον κυριότερο αντίπαλο του απερχόμενου πρωθυπουργού.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις καταγράφουν διαφορετικές εκτιμήσεις για τη δυναμική των δύο κομμάτων. Σύμφωνα με έρευνα του τηλεοπτικού δικτύου Channel 12, το κόμμα του Άιζενκοτ συγκεντρώνει 23 έδρες έναντι 21 του Λικούντ, ενώ δημοσκόπηση του Channel 14 δίνει σαφές προβάδισμα στο κόμμα του Νετανιάχου, με 30 έδρες έναντι περίπου 20 του Γιασάρ.

Ωστόσο, η πρωτιά ενός κόμματος δεν εξασφαλίζει και τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Η ισραηλινή Βουλή, η Κνέσετ, αποτελείται από 120 έδρες, γεγονός που σημαίνει ότι απαιτούνται τουλάχιστον 61 έδρες για την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις τοποθετούν το πολιτικό στρατόπεδο του Νετανιάχου, στο οποίο συμμετέχουν το Λικούντ, δύο ακροδεξιά και δύο υπερορθόδοξα κόμματα, μεταξύ 49 και 55 εδρών.

Η αντιπολίτευση εμφανίζεται επίσης να μην εξασφαλίζει αυτοδύναμη πλειοψηφία, ενώ αντιμετωπίζει και σημαντικές εσωτερικές διαφοροποιήσεις.

Στον ευρύτερο αντιπολιτευτικό χώρο βρίσκονται ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, ο πρώην υπουργός Άμυνας Αβίγκντορ Λίμπερμαν, ο πρώην πρωθυπουργός Γιαΐρ Λαπίντ και ο επικεφαλής των Δημοκρατών Γιαΐρ Γκολάν.

Παρά την κοινή επιδίωξη απομάκρυνσης του Νετανιάχου από την εξουσία, οι πολιτικές φιλοδοξίες και οι μεταξύ τους διαφωνίες δυσκολεύουν τη συγκρότηση ενιαίου κυβερνητικού μετώπου. Ο Μπένετ και ο Λίμπερμαν, μάλιστα, δεν έχουν στηρίξει επισήμως τον Άιζενκοτ για την πρωθυπουργία, διατηρώντας τις δικές τους φιλοδοξίες.

Οι μικροί σχηματισμοί και ο καθοριστικός ρόλος των Αράβων ψηφοφόρων

Το ισραηλινό εκλογικό σύστημα βασίζεται στην απλή αναλογική, με τους πολίτες να ψηφίζουν κομματικούς συνδυασμούς και όχι μεμονωμένους υποψηφίους.

Το όριο εισόδου στην Κνέσετ είναι 3,25%, στοιχείο που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για τη διαμόρφωση των κοινοβουλευτικών συσχετισμών.

Στην εκλογική αναμέτρηση συμμετέχουν 36 κόμματα και συνδυασμοί, με τις δημοσκοπήσεις να εκτιμούν ότι 11 έως 13 θα καταφέρουν να εκπροσωπηθούν στο Κοινοβούλιο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η επίδοση μικρότερων κομμάτων, όπως ο Θρησκευτικός Σιωνισμός του Μπεζαλέλ Σμότριτς και ο νέος δεξιός σχηματισμός του απόστρατου στρατηγού Οφέρ Βίντερ, που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να μείνουν εκτός Βουλής.

Κοντά στο εκλογικό όριο κινείται και ένας νέος πολιτικός σχηματισμός με έμφαση στα ζητήματα των εφέδρων και της οικονομίας, χωρίς να έχει ενταχθεί σε κάποιο από τα δύο βασικά στρατόπεδα.

Σε μια τόσο αμφίρροπη αναμέτρηση, ακόμη και μερικές χιλιάδες ψήφοι ενδέχεται να επηρεάσουν τη σύνθεση της Κνέσετ και τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης.

Καθοριστικός μπορεί να αποδειχθεί ο ρόλος των Αράβων πολιτών του Ισραήλ, οι οποίοι αποτελούν περίπου το 20% του συνολικού πληθυσμού και εμφανίζονται ιδιαίτερα κινητοποιημένοι απέναντι στην απερχόμενη κυβέρνηση.

Στις εκλογές του 2022, η συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων είχε περιοριστεί στο 53,2%, έναντι 70,6% στο σύνολο του εκλογικού σώματος. Αυτή τη φορά, οι δημοσκόποι εκτιμούν ότι μπορεί να υπερβεί το 60%.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο την κατανομή των εδρών όσο και το εκλογικό όριο σε απόλυτο αριθμό ψήφων, δυσκολεύοντας την είσοδο μικρών σχηματισμών στη Βουλή.

Παράλληλα, μια εναλλακτική κυβέρνηση ενδέχεται να χρειαστεί τη στήριξη ή την αποχή των αραβικών κομμάτων, προοπτική την οποία έχουν ήδη αποκλείσει ορισμένοι ηγέτες της αντιπολίτευσης.

Πάνω από 800.000 ψηφοφόροι ζουν στο εξωτερικό

Ένας ακόμη παράγοντας που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον είναι η συμμετοχή των Ισραηλινών που διαμένουν εκτός χώρας.

Από τους περίπου 7,3 εκατομμύρια εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, σχεδόν 810.000 ζουν στο εξωτερικό, ποσοστό που υπερβαίνει το 11% του εκλογικού σώματος.

Η ισραηλινή νομοθεσία δεν προβλέπει γενικευμένη δυνατότητα ψηφοφορίας από το εξωτερικό, με εξαίρεση συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως το διπλωματικό προσωπικό.

Για τον λόγο αυτό, δεκάδες χιλιάδες Ισραηλινοί έχουν επιστρέψει ή σχεδιάζουν να επιστρέψουν στη χώρα προκειμένου να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα.

Οι κάλπες είναι προγραμματισμένο να λειτουργήσουν από τις 07:00 έως τις 22:00, ώρα Ελλάδας, με τα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα να μεταδίδουν τις πρώτες εκτιμήσεις αμέσως μετά το κλείσιμό τους.

Τα επίσημα αποτελέσματα αναμένονται τις επόμενες ημέρες, ενώ οι διαδικασίες σχηματισμού κυβέρνησης ενδέχεται να διαρκέσουν εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.

Η 7η Οκτωβρίου και η μάχη για την πολιτική επιβίωση

Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και οι συνέπειές της βρίσκονται στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης, με τις δύο πλευρές να παρουσιάζουν την αναμέτρηση ως υπαρξιακής σημασίας για το μέλλον του Ισραήλ.

Ο 77χρονος Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έχει συμπληρώσει συνολικά περίπου 19 χρόνια στην πρωθυπουργία, περισσότερα από οποιονδήποτε προκάτοχό του, υποστηρίζει ότι μόνο ο ίδιος μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια της χώρας.

Παρά την αποτυχία των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας να αποτρέψουν την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, προβάλλει τα στρατιωτικά πλήγματα κατά της Χαμάς στη Γάζα, της Χεζμπολά στον Λίβανο και του Ιράν ως αποδείξεις της αποτελεσματικότητας της πολιτικής του.

Έχει επίσης δεσμευτεί ότι, εφόσον παραμείνει στην εξουσία, θα «τελειώσει τη δουλειά» στο Ιράν.

Στο πλευρό του βρίσκονται οι ακροδεξιοί υπουργοί Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς, οι οποίοι έχουν παρουσιάσει σχέδια για την απομάκρυνση Παλαιστινίων από τη Λωρίδα της Γάζας και την κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Ο Νετανιάχου εξακολουθεί να απολαμβάνει και την πολιτική υποστήριξη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εξέφρασε εκ νέου αυτή την εβδομάδα τη στήριξή του στην προσπάθεια του Ισραηλινού πρωθυπουργού να διατηρηθεί στην εξουσία.

Η 85χρονη Ζιπόρα Μπένετ, συνταξιούχος από την Ιερουσαλήμ, δηλώνει ότι θα τον ψηφίσει επειδή «δεν φοβάται να πάρει πρωτοβουλίες» και επειδή διαθέτει την υποστήριξη της αμερικανικής κυβέρνησης.

Από την άλλη πλευρά, οι αντίπαλοι του πρωθυπουργού υποστηρίζουν ότι η εκλογική αναμέτρηση είναι καθοριστική για τη διαφύλαξη της ισραηλινής δημοκρατίας.

Υπενθυμίζουν ότι ο Νετανιάχου δικάζεται για υποθέσεις διαφθοράς και ότι η κυβέρνησή του επιχείρησε να προωθήσει μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος, η οποία προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις το 2023, καθώς οι επικριτές της θεωρούσαν ότι αποδυνάμωνε το Ανώτατο Δικαστήριο και τους θεσμικούς ελέγχους στην εκτελεστική εξουσία.

Ο Γκάντι Άιζενκοτ επέλεξε μια πιο χαμηλών τόνων προεκλογική εκστρατεία, επιδιώκοντας να εμφανιστεί ως παράγοντας πολιτικής σταθερότητας και υποσχόμενος να «ενώσει ξανά όλους τους Ισραηλινούς».

Στις βασικές δεσμεύσεις του περιλαμβάνεται η συγκρότηση ανεξάρτητης επιτροπής διερεύνησης των ευθυνών για τα κενά ασφαλείας που επέτρεψαν την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.

Το κόστος ζωής στην κορυφή των ανησυχιών

Παρότι η ασφάλεια και οι πόλεμοι κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η οικονομία και η ακρίβεια αποτελούν μείζονα προβλήματα για σημαντικό μέρος των Ισραηλινών.

Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Channel 12, το 21% των ερωτηθέντων θεωρεί την οικονομία και το κόστος ζωής σημαντικότερο ζήτημα των εκλογών.

Ακολουθούν η υποχρεωτική στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων με 17%, οι ευθύνες για την αποτυχία ασφαλείας της 7ης Οκτωβρίου με 14% και ο πόλεμος με το Ιράν με 10%.

Οι προτεραιότητες διαφοροποιούνται αισθητά ανάλογα με την πολιτική τοποθέτηση.

Μεταξύ των ψηφοφόρων του κυβερνητικού συνασπισμού, ο πόλεμος με το Ιράν βρίσκεται στην πρώτη θέση με 21%, ενώ στους υποστηρικτές της αντιπολίτευσης κυριαρχεί η αποτυχία της 7ης Οκτωβρίου, με 28%.

Ιδιαίτερα έντονη είναι η οικονομική ανησυχία στις νεότερες ηλικίες.

Έρευνα του ερευνητικού κέντρου Achord του Εβραϊκού Πανεπιστημίου, που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο, έδειξε ότι το 58% των ψηφοφόρων ηλικίας 22 έως 34 ετών θεωρεί καθοριστικά για την ψήφο του το κόστος ζωής και τις τιμές των κατοικιών, έναντι 36% που προτάσσει τα ζητήματα ασφάλειας.

Παρά τη βαρύτητα αυτών των προβλημάτων, η οικονομία παρέμεινε σε δεύτερο πλάνο κατά το μεγαλύτερο μέρος της προεκλογικής περιόδου, μέχρι τις τελευταίες ημέρες, όταν μια παρέμβαση του Νετανιάχου προκάλεσε νέα αντιπαράθεση.

Αντιδράσεις για την πρόταση Νετανιάχου σχετικά με τα κρυπτονομίσματα

Σε συνέντευξή του στο οικονομικό τηλεοπτικό δίκτυο Channel 10, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο επιβολής αυστηρότερων διεθνών κυρώσεων κατά της χώρας του, ακόμη και περιορισμών στο τραπεζικό σύστημα.

Υποστήριξε ότι το Ισραήλ πρέπει να προετοιμαστεί για ένα τέτοιο σενάριο, αναπτύσσοντας «μια οικονομία που θα μπορεί να παρακάμπτει τις κυρώσεις».

Όπως ανέφερε, εξετάζεται μεταξύ άλλων η αξιοποίηση των κρυπτονομισμάτων και της τεχνολογίας blockchain, ενώ έχει ζητήσει την εκπόνηση σχετικού σχεδίου.

Οι δηλώσεις έγιναν σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς πίεσης για την πολιτική των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη και προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από οικονομολόγους και πολιτικούς αντιπάλους του.

Η Τράπεζα του Ισραήλ προχώρησε σε ασυνήθιστα αυστηρή δημόσια τοποθέτηση, απορρίπτοντας την ιδέα ότι τα κρυπτονομίσματα μπορούν να αποτελέσουν αξιόπιστο μέσο παράκαμψης κυρώσεων.

«Τα κρυπτονομίσματα δεν μπορούν να χρησιμεύσουν ως μέσο παράκαμψης των κυρώσεων», υπογράμμισε η κεντρική τράπεζα, επισημαίνοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η διατήρηση των οικονομικών σχέσεων με τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους και η αποτροπή επιβολής τέτοιων μέτρων.

Η πρόταση προκάλεσε επίσης την αντίδραση περισσότερων από 100 οικονομολόγων, μεταξύ των οποίων πρώην αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας, ο πρώην διοικητής της Γιάκομπ Φρένκελ και νομπελίστες, οι οποίοι εξέφρασαν ανησυχία για τις πιθανές συνέπειες.

Ο Άιζενκοτ ειρωνεύτηκε την πρόταση, χρησιμοποιώντας τον όρο «BibiCoin», και τη χαρακτήρισε «απειλή για την εθνική ασφάλεια», κατηγορώντας τον Νετανιάχου ότι προετοιμάζει την αποδυνάμωση της ισραηλινής οικονομίας για τις επόμενες γενιές.

Για τους αντιπάλους του πρωθυπουργού, η συζήτηση αυτή ενισχύει την ανησυχία ότι το Ισραήλ κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπο με ακόμη μεγαλύτερη διεθνή απομόνωση.

Μια κοινωνία βαθιά διχασμένη

Η πολιτική πόλωση αποτυπώνεται έντονα και στις προσδοκίες των πολιτών από την εκλογική διαδικασία.

Η 58χρονη Ουριέλ Μπράντλερ, που εργάζεται στον τομέα των ακινήτων στην Ιερουσαλήμ, δηλώνει «πολύ, πολύ στρεσαρισμένη», χαρακτηρίζοντας τη σημερινή αναμέτρηση μία από τις σημαντικότερες στην ιστορία της χώρας.

Η ίδια εκφράζει την ελπίδα για «αλλαγή προς το καλύτερο σε όλα τα επίπεδα».

Αντίστοιχα, ο 39χρονος Ορ Χόρνινγκ, εργαζόμενος στον τομέα της τεχνολογίας στο Τελ Αβίβ, ελπίζει ότι οι εκλογές θα αποτελέσουν ευκαιρία να κλείσει ένας κύκλος πολέμων, τρομοκρατικών επιθέσεων και συλλογικών τραυμάτων.

Αναφέρεται ειδικότερα στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου ως «το μεγαλύτερο σκάνδαλο ασφαλείας στην ιστορία του Ισραήλ».

«Αξίζουμε να έχουμε μια χώρα την οποία δεν απεχθάνεται όλος ο κόσμος και η οποία φροντίζει τους πολίτες της», δηλώνει, προσθέτοντας ότι αυτό «δεν συμβαίνει σήμερα».

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ισραηλινά μέσα ενημέρωσης εκτιμούν ότι η συμμετοχή μπορεί να φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.

Η επόμενη ημέρα και ο κίνδυνος νέας πολιτικής κρίσης

Ακόμη και αν οι κάλπες αναδείξουν ξεκάθαρα το μεγαλύτερο κόμμα, η σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης παραμένει αβέβαιη.

Η απερχόμενη κυβέρνηση του Νετανιάχου ολοκλήρωσε πλήρη τετραετή θητεία, κάτι που είχε να συμβεί επί δεκαετίες, στηριζόμενη σε συμμαχία δεξιών, ακροδεξιών και υπερορθόδοξων κομμάτων.

Η παραμονή της στην εξουσία θα μπορούσε να σηματοδοτήσει συνέχιση της εθνικιστικής, συντηρητικής και θρησκευτικά προσανατολισμένης πολιτικής που ακολούθησε, ενώ μια αλλαγή κυβέρνησης θα άνοιγε τον δρόμο για διαφορετικές επιλογές στο εσωτερικό και στην εξωτερική πολιτική.

Ωστόσο, το ενδεχόμενο πολιτικού αδιεξόδου παραμένει ανοιχτό, καθώς οι δημοσκοπικές ισορροπίες δεν εξασφαλίζουν αυτομάτως κυβερνητική πλειοψηφία σε κανένα στρατόπεδο.

Μεταξύ των πιθανών μετεκλογικών εξελίξεων περιλαμβάνονται οι παρατεταμένες διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό συνασπισμού, μια κυβέρνηση μειοψηφίας, μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας ή ακόμη και η προσφυγή σε νέες εκλογές, εφόσον αποτύχουν οι προσπάθειες συγκρότησης βιώσιμης πλειοψηφίας.

Η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί όχι μόνο από το ποιος θα αναδειχθεί πρώτος, αλλά και από την κατανομή των εδρών, τη συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων, την τύχη των μικρότερων κομμάτων και τις πολιτικές συμφωνίες που θα ακολουθήσουν.

Πέρα από τη σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης, η σημερινή ψηφοφορία αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τη στάση του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστινίους, τις σχέσεις του με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους υπόλοιπους διεθνείς εταίρους του, καθώς και τη διαχείριση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.

Διαβάστε επίσης:

Ιράν: «Πολύ θετικές» οι συνομιλίες με Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και Τουρκία

Ομπράντοβιτς για τη μεγάλη νίκη των φοιτητών στη Σερβία: «Η χώρα μας πρέπει να είναι πραγματικά δημοκρατική»

Υπέρ των εποικισμών και των πολεμικών εκστρατειών η πλειοψηφία των ισραηλινών κομμάτων – Πώς και γιατί θα ψηφίσουν οι πολίτες στις εκλογές

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.