Το μετεκλογικό σκηνικό στις ΗΠΑ και πώς το διαβάζει η Αθήνα – Οι νέοι συσχετισμοί, τα τουρκικά F-35, οι σχέσεις με Ρεπουμπλικάνους και Δημοκρατικούς

Η ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές και η κατάκτηση της Βουλής και της Γερουσίας από τους Δημοκρατικούς διαμορφώνουν για την Αθήνα ένα νέο, απαιτητικό διπλωματικό περιβάλλον, για τον χειρισμό του οποίου χρειάζονται λεπτές ισορροπίες, γνώση του παρασκηνίου, αλλά και διορατικότητα για το μέλλον.

Η ελληνική κυβέρνηση, που κοπίασε πολύ να αποκτήσει διαύλους επικοινωνίας το προηγούμενο διάστημα με την προεδρία Τραμπ, γνωρίζει πολύ καλά πως, παρά τον εκλογικό του τραυματισμό, ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει στον Λευκό Οίκο μέχρι τον Ιανουάριο του 2029, έστω και αν από τον προσεχή Ιανουάριο θα αντιμετωπίζει ένα εχθρικό Κογκρέσο. Η ελληνική κυβέρνηση καλείται να συνεργαστεί με έναν πολιτικά τραυματισμένο πρόεδρο, ενισχύοντας παράλληλα τους διαύλους με την αντιπολίτευση, που διεκδικεί πλέον με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση την επιστροφή στην εξουσία.

Φυσικά, είναι νωρίς να πει κανείς ότι οι ενδιάμεσες εκλογές προδικάζουν τις προεδρικές του 2028. Οι Δημοκρατικοί διαθέτουν ισχυρή δυναμική, αλλά παραμένουν χωρίς αδιαμφισβήτητο προεδρικό φαβορί και με εσωτερικές διαφορές στρατηγικής. Για την Αθήνα, επομένως, όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, θα ήταν λάθος να αντιμετωπίσει τον Τραμπ ως απερχόμενο χωρίς επιρροή ή τους αντιπάλους του ως αυριανή κυβέρνηση με εξασφαλισμένη νίκη. Χρειάζεται προετοιμασία για μια πιθανή εναλλαγή εξουσίας, χωρίς όμως προεξόφλησή της.

Ο πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει πρωτοβουλία στην εξωτερική πολιτική που μας αφορά άμεσα, τόσο ως προς τις ελληνοτουρκικές σχέσεις όσο και ως προς την ενεργειακή θέση που έχει πια η χώρα μας μετά τις πρόσφατες συμφωνίες με τις ΗΠΑ. Το Κογκρέσο, από την άλλη, ελέγχει χρηματοδοτήσεις, ασκεί εποπτεία και παρεμβαίνει στους εξοπλισμούς, κάτι που θα παίξει τον δικό του ρόλο για το ενδεχόμενο απόκτησης ή όχι από την Τουρκία F-35, ενώ η Γερουσία εγκρίνει διορισμούς, άρα και αυτόν του επόμενου πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα. Συνεπώς, η ελληνική διπλωματία θα πρέπει να εργάζεται ταυτόχρονα σε περισσότερα κέντρα αποφάσεων, με διαφορετικές προτεραιότητες αλλά και δύσκολες ισορροπίες. Ο κ. Τραμπ μπορεί να θελήσει να μετρήσει εκ νέου τους μετεκλογικούς φίλους και εχθρούς και να χρησιμοποιήσει το υπόλοιπο της προεδρικής του θητείας για να ανταμείψει τους μεν και να εκδικηθεί τους δε.

Οι στέρεες ελληνοαμερικανικές σχέσεις, όμως, προσφέρουν ήδη θεσμικό έρεισμα που μπορεί να αντιμετωπίσει αυτή τη νέα πραγματικότητα. Ο έκτος Στρατηγικός Διάλογος, τον Οκτώβριο στην Αθήνα, επιβεβαίωσε τη συνεργασία στην άμυνα, στην ενέργεια, στις επενδύσεις και στην τεχνολογία. Αυτή η ατζέντα υπερβαίνει τις προσωπικές σχέσεις με οποιονδήποτε πρόεδρο. Η ελληνική επιδίωξη είναι η μετατροπή της στρατηγικής χρησιμότητας της χώρας σε σταθερή αμερικανική υποστήριξη, ανεξάρτητα από την κομματική προέλευση της εκάστοτε εξουσίας.

Το δύσκολο τεστ με την Τουρκία, τα F-35 και ο ρόλος της ομογένειας

Το δυσκολότερο τεστ αφορά την Τουρκία και τα F-35. Η επιθυμία Τραμπ να διευκολύνει την Άγκυρα προς το παρόν έχει μείνει μια προεδρική ρητορική και συναντά συγκεκριμένους περιορισμούς. Η αμερικανική νομοθεσία συνδέει τη μεταβίβαση των αεροσκαφών με προϋποθέσεις που αφορούν την κατοχή των ρωσικών S-400. Η αλλαγή πλειοψηφίας στο Κογκρέσο μπορεί να ενισχύσει τον έλεγχο των προεδρικών επιλογών, αλλά δεν συνιστά αυτόματη απαγόρευση κάθε αμερικανοτουρκικής προσέγγισης. Η Αθήνα, κατά συνέπεια, όπως λένε διπλωματικοί κύκλοι, χρειάζεται τεκμηριωμένη παρέμβαση για την περιφερειακή ασφάλεια και τη στρατιωτική ισορροπία, χωρίς να συγχέει την πολιτική συμπάθεια με δεσμευτικές εγγυήσεις.

Εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία η ελληνοαμερικανική παρουσία. Η εκλογή του Κρις Πάππας στη Γερουσία, που πολλοί στην Αθήνα εκτιμούν ότι θα έχει κρίσιμο ρόλο στην υπόθεση των F-35, και η επανεκλογή Ρεπουμπλικανών που το προηγούμενο διάστημα έδειξαν με πράξεις την υποστήριξή τους στα ελληνικά συμφέροντα, όπως ο Γκας Μπιλιράκης και η Νικόλ Μαλλιωτάκη, διατηρούν προσβάσεις και στις δύο πλευρές. Η ομογένεια μπορεί να διευκολύνει επαφές, ενημέρωση και συμμαχίες στις αρμόδιες επιτροπές. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει την ελληνική διπλωματία ούτε λειτουργεί ως ενιαίο μπλοκ που αποφασίζει αποκλειστικά με κριτήριο την καταγωγή.

Στο Κυπριακό, αντίστοιχα, ζητούμενο είναι η διατήρηση ενός σαφούς πλαισίου λύσης διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Η Αθήνα και η Λευκωσία βρίσκονται σε συντονισμό, ώστε η στρατηγική συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο να ενισχύει αυτήν την προοπτική.

Η διαδοχή Τραμπ, ο ρόλος Βανς και Ρούμπιο και οι επόμενες κινήσεις της Αθήνας

Πρόσθετη δυσκολία δημιουργεί η συζήτηση διαδοχής στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Ο Τζέι Ντι Βανς κουβαλά το πολιτικό κόστος της αντιπροεδρίας και διαθέτει περιορισμένα περιθώρια αποστασιοποίησης. Ήδη οι πρώτες αναρτήσεις του στα social media προμηνύουν μια διαφοροποίησή του από τις επιλογές Τραμπ, προκειμένου να μην καεί πολιτικά.

Για τον Μάρκο Ρούμπιο, που πρόσφατα ήρθε στην Αθήνα και μίλησε στην Πνύκα, ο Independent δημοσίευσε πληροφορίες περί πιθανής αποχώρησής του από το υπουργείο Εξωτερικών, προκειμένου να διεκδικήσει την προεδρία στις εκλογές του 2028. Και μπορεί ο Λευκός Οίκος και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να διέψευσαν το δημοσίευμα, ωστόσο οι προεδρικές φιλοδοξίες του κ. Ρούμπιο είναι γνωστές, όπως και το γεγονός ότι ο ίδιος εμφανίζεται ως πιο mainstream εκπρόσωπος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Η Αθήνα παρακολουθεί τις διαφοροποιήσεις αυτές, χωρίς αυτή τη στιγμή να θεωρεί επιβεβαιωμένη κάποια ρήξη ή να επενδύει σε συγκεκριμένο διάδοχο.

Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται και η αναμενόμενη παρουσία Βανς στην Αθήνα με αφορμή το πρώτο Breitbart Europe Summit, στα μέσα Φεβρουαρίου του 2027. Εφόσον δεν υπάρξουν ανατροπές και η επίσκεψη πραγματοποιηθεί, η ελληνική κυβέρνηση θα έχει μεν μια ευκαιρία ουσιαστικής επαφής με τον αντιπρόεδρο, αλλά και μια υποχρέωση προσεκτικής διαχείρισης του πολιτικού συμβολισμού της επίσκεψης, μακριά από μια συμμετοχή στην αμερικανική διαδοχολογία.

Το πραγματικό στοίχημα για την ελληνική διπλωματία το επόμενο διάστημα είναι τριπλό: Λειτουργική σχέση με τον σημερινό Λευκό Οίκο, συστηματική συνεργασία με τη νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία και επαφές με τις δυνάμεις που θα διαμορφώσουν το πολιτικό περιβάλλον που θα οδηγήσει την Αμερική στο εκλογικό 2028.

Μια αποδυναμωμένη προεδρία Τραμπ δεν αποκλείεται να αναζητήσει διεθνείς επιτυχίες, έτσι όπως ο κ. Τραμπ θεωρεί τις παρεμβάσεις του σε άλλες χώρες επιτυχία, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για εσωτερική πολιτική κατανάλωση. Γι’ αυτό η Αθήνα, όπως λένε έμπειροι διπλωμάτες, χρειάζεται συγκεκριμένες θέσεις και έγκαιρες παρεμβάσεις. Η ασφαλέστερη επένδυση παραμένει η διακομματική κατοχύρωση των ελληνικών συμφερόντων, ώστε οι αμερικανικές εναλλαγές να μη μετατρέπονται σε ελληνική αβεβαιότητα.

Διαβάστε επίσης

Τσίπρας για Ποινικούς Κώδικες: Ή θα μιλήσουν με στοιχεία ή θα πω «κλείστε το στόμα σας πουλάκια μου» – Αντίπαλός μου είναι ο Μητσοτάκης, όχι η κεντροαριστερά (Video)

ΝΔ: Οι 11 υποψηφιότητες που φέρνουν αναστάτωση – Πού πιέζονται οι εν ενεργεία βουλευτές

Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Το τεστ της Κάσου και η λεπτή γραμμή της «ενημέρωσης» της Τουρκίας

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.