search
ΠΕΜΠΤΗ 19.11.2026 11:01
MENU CLOSE

Το Ορμούζ στη σκιά της Σεντζέν

Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ

τεύχος 2465
19/11/2026
19.11.2026 10:51
hormuz_tankers_new

Προσθέστε το topontiki.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google

Add topontiki.gr on Google

Η σχετική ύφεση των τελευταίων δύο μηνών στον Περσικό Κόλπο έδωσε τη θέση της σε νέα πλήγματα εκατέρωθεν. Την Τρίτη 17 Νοεμβρίου, το Ιράν εξαπέλυσε επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμερικανικής εγκατάστασης ραντάρ στο Μπαχρέιν.

Λίγες ώρες αργότερα οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν θέση εκτόξευσης πυραύλων των Φρουρών της Επανάστασης στο ιρανικό νησί Κεσμ στα Στενά του Ορμούζ. Τα ξημερώματα της Τετάρτης, το Μπαχρέιν ανακοίνωσε νέες αναχαιτίσεις, ενώ ο στρατός του Κουβέιτ ανέφερε ότι η αεράμυνά του αντιμετώπιζε επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Σχεδόν εννέα μήνες μετά την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας εναντίον του Ιράν, η νέα έξαρση βρίσκει την Ουάσιγκτον με τρεις ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων στην ευρύτερη περιοχή και την Τεχεράνη υπό την πίεση του ναυτικού αποκλεισμού. Την ίδια ώρα, το Ομάν και το Κατάρ συνεχίζουν τη μεσολάβηση, ενώ οι δύο πλευρές διαφωνούν για το ποιος θα κάνει την πρώτη παραχώρηση. Στο μεταξύ, τα κράτη του Κόλπου καλούνται να προστατεύσουν το έδαφός τους και να διατηρήσουν ανοικτές τις θαλάσσιες οδούς από τις οποίες εξαρτώνται οι εξαγωγές τους.

Η σύγκρουση εξαπλώνεται στον Κόλπο

Σύμφωνα με το Associated Press, η ιρανική επίθεση της Τρίτης ήταν η τρίτη μέσα σε λίγες ημέρες εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στο Μπαχρέιν, όπου εδρεύει ο 5ος Στόλος των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον και το Μπαχρέιν ανακοίνωσαν ότι η επίθεση αναχαιτίστηκε. Η αμερικανική πλευρά ανέφερε επίσης ότι δεν υπήρξαν ανθρώπινες απώλειες ή ζημιές. Στο Κουβέιτ, ο στρατός επιβεβαίωσε την ενεργοποίηση της αεράμυνας. Τον ισχυρισμό ότι στόχος ήταν αμερικανικές εγκαταστάσεις στη βάση Αλί Αλ Σάλεμ διατύπωσε ο ιρανικός στρατός.

Το αμερικανικό πλήγμα στο Κεσμ δείχνει ότι η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να απαντήσει και στο ιρανικό έδαφος, όταν απειλούνται οι δυνάμεις της. Οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Κουβέιτ δείχνουν πόσο γρήγορα μπορεί να επεκταθεί η αντιπαράθεση σε περισσότερες χώρες του Κόλπου, ακόμη κι όταν τα επιμέρους πλήγματα παραμένουν περιορισμένα. Για την Τεχεράνη, η πίεση σε χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις μπορεί να αυξήσει το διπλωματικό κόστος της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας. Οι επιθέσεις αυτές μπορεί να ωθήσουν τις κυβερνήσεις του Κόλπου να ενισχύσουν την αμυντική συνεργασία τους με τις ΗΠΑ, ακόμη κι αν διατηρούν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη.

Το Κατάρ προσπαθεί να συνδυάσει την προστασία της δικής του ασφάλειας με τη συνέχιση της μεσολάβησης. Η Ντόχα καταδίκασε την επίθεση στο Μπαχρέιν, αλλά συνέχισε να μεσολαβεί μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Καθώς φιλοξενεί και η ίδια αμερικανικές δυνάμεις, έχει άμεσο συμφέρον να αποτρέψει την επέκταση των επιθέσεων σε άλλα κράτη του Κόλπου. Ωστόσο, ο ανοικτός δίαυλος με την Τεχεράνη της επιτρέπει να μεταφέρει προτάσεις αποκλιμάκωσης, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος νέων πληγμάτων και αντιποίνων.

Τρία αεροπλανοφόρα και ένα δίλημμα

Με την άφιξη του USS Theodore Roosevelt στη ζώνη ευθύνης του 5ου Στόλου, οι αμερικανικές ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων στην ευρύτερη περιοχή έφθασαν τις τρεις. Εκεί βρίσκονταν ήδη τα USS George H.W. Bush και USS George Washington. Το ειδησεογραφικό μέσο του Αμερικανικού Ναυτικού Ινστιτούτου USNI News αναφέρει ότι η ανάπτυξη του Roosevelt ήταν προγραμματισμένη.

Αν το Theodore Roosevelt έχει φθάσει για να αντικαταστήσει ένα από τα δύο αεροπλανοφόρα που βρίσκονται ήδη στην περιοχή, τότε η παρουσία και των τριών θα είναι προσωρινή. Αν όμως παραμείνουν και τα τρία για μεγαλύτερο διάστημα, τότε αυτό θα αποτελεί ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει ενισχυμένη ναυτική παρουσία στον Κόλπο. Η συγκέντρωση δυνάμεων προσφέρει στην Ουάσιγκτον περισσότερες επιλογές. Συγκεκριμένα:

● Ενισχύει τη δυνατότητα προστασίας της ναυσιπλοΐας.

● Επιτρέπει την ταχεία αντίδραση σε νέες επιθέσεις.

● Αυξάνει την πίεση στην Τεχεράνη όσο συνεχίζονται οι έμμεσες επαφές.

Πριν αποφασίσει να διευρύνει τις επιχειρήσεις, η Ουάσιγκτον πρέπει να εκτιμήσει αν τα νέα πλήγματα θα έφερναν την Τεχεράνη πιο κοντά σε συμφωνία για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Μια τέτοια επιλογή, όμως, θα αύξανε και τον κίνδυνο νέων ιρανικών επιθέσεων κατά αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο. Περισσότερα πλήγματα μπορούν να φθείρουν τις ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες. Μπορούν επίσης να προκαλέσουν αντίποινα κατά των χωρών του Κόλπου και των ενεργειακών υποδομών τους, αυξάνοντας το κόστος για τους εταίρους των ΗΠΑ.

Ο Τραμπ έχει δείξει ότι θέλει να αποφύγει μια ευρύτερη σύγκρουση, επικαλούμενος τις ανησυχίες των χωρών του Κόλπου για νέα ιρανικά αντίποινα. Κατά την εκτίμησή μας, το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών περιόρισε τα πολιτικά του περιθώρια για νέα κλιμάκωση. Αν η διεύρυνση της σύγκρουσης οδηγούσε σε άνοδο των τιμών των καυσίμων και ενίσχυε τις πληθωριστικές πιέσεις στις ΗΠΑ, το πολιτικό κόστος για τον Λευκό Οίκο θα αυξανόταν.

Η Τεχεράνη μπορεί να υπολογίζει ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να απαντά με μεμονωμένα πλήγματα, όπως εκείνο στο Κεσμ. Αν όμως μια νέα ιρανική επίθεση προκαλέσει απώλειες στις αμερικανικές δυνάμεις, τότε ο Τραμπ θα μπορούσε ευκολότερα να δικαιολογήσει ισχυρότερα αντίποινα.

Πληροφορίες για πιθανή επίθεση στην Ουάσιγκτον

Το CNN, επικαλούμενο επτά Αμερικανούς αξιωματούχους, ανέφερε ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν ενδείξεις πως το Ιράν εξέταζε το ενδεχόμενο επίθεσης εναντίον υψηλόβαθμων στελεχών της κυβέρνησης Τραμπ στην Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι αξιωματούχοι διαφωνούσαν ως προς το αν η Τεχεράνη είχε τη δυνατότητα ή την πρόθεση να προχωρήσει σε μια τέτοια ενέργεια.

Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι οι αμερικανικές αρχές δεν είχαν εντοπίσει αξιόπιστη απειλή για την αμερικανική επικράτεια. Παρ’ όλα αυτά ο Τραμπ δήλωσε στις 17 Νοεμβρίου ότι η κυβέρνησή του εξετάζει την πληροφορία πολύ σοβαρά, ενώ η Τεχεράνη απέρριψε τις κατηγορίες. Κατά την εκτίμησή μας, αν οι αμερικανικές αρχές επιβεβαίωναν την ύπαρξη άμεσης απειλής επίθεσης στην Ουάσιγκτον, ο Λευκός Οίκος θα έπρεπε να εξηγήσει στο Κογκρέσο και στην κοινή γνώμη τι μέτρα λαμβάνει για να την αποτρέψει. Ο Τραμπ θα δεχόταν τότε μεγαλύτερη πίεση να σκληρύνει τη στάση του απέναντι στην Τεχεράνη, καθώς η προστασία της αμερικανικής επικράτειας θα αποκτούσε μεγαλύτερο βάρος στις αποφάσεις του.

Ποιος θα κάνει το πρώτο βήμα

Ο ναυτικός αποκλεισμός και οι κυρώσεις παραμένουν τα βασικά μέσα πίεσης των ΗΠΑ προς την Τεχεράνη. Στις 7 Νοεμβρίου, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε τη σύσταση της ομάδας Task Force Iron Gate. Αποστολή της είναι να συντονίζει τις αμερικανικές υπηρεσίες, ώστε να εμποδίζουν τη μεταφορά προηγμένων όπλων και υλικών που υπόκεινται σε κυρώσεις από τα χερσαία σύνορα του Ιράν, αλλά και μέσω της Κασπίας Θάλασσας. Με την κίνηση αυτή, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να περιορίσει τις εναλλακτικές διαδρομές που μπορεί να χρησιμοποιήσει το Ιράν για να παρακάμψει τον ναυτικό αποκλεισμό.

Σύμφωνα με το Reuters, το βασικό εμπόδιο στις έμμεσες συνομιλίες είναι η σειρά των εκατέρωθεν παραχωρήσεων. Πριν αρχίσουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, η Τεχεράνη ζητά:

● Άρση του ναυτικού αποκλεισμού.

● Αποκατάσταση των εξαγωγών πετρελαίου.

● Αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει αμοιβαία και ταυτόχρονα βήματα, με επαληθεύσιμες δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα από την αρχή. Η Τεχεράνη ζητά επίσης να αναγνωριστεί επίσημα το δικαίωμά της να συμμετέχει στον καθορισμό των κανόνων για τη διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Η διαφωνία για τη σειρά αφορά την ουσία της συμφωνίας. Για την Ουάσιγκτον, η πρόωρη άρση του αποκλεισμού θα περιόριζε τη δυνατότητά της να αποσπάσει δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα. Για την ιρανική ηγεσία, η αποδοχή περιορισμών προτού υπάρξει οικονομικό αντάλλαγμα θα είχε εσωτερικό πολιτικό κόστος. Και οι δύο πλευρές, επομένως, θεωρούν ότι μια μονομερής πρώτη κίνηση μπορεί να αποδυναμώσει τη θέση τους.

Το Ομάν και το Κατάρ, που μεσολαβούν μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, θα μπορούσαν να προτείνουν μια πρώτη συμφωνία για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. Οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα θα μπορούσαν να συνεχιστούν χωριστά. Η δυσκολία είναι ότι το Ιράν ζητά επίσημο λόγο στον καθορισμό των κανόνων διέλευσης. Για να προχωρήσει μια τέτοια συμφωνία, οι δύο πλευρές θα έπρεπε να συμφωνήσουν τι ρόλο θα είχε στην πράξη η Τεχεράνη.

Από το Ορμούζ στην Ερυθρά Θάλασσα

Η βρετανική υπηρεσία ναυτικής ασφάλειας UKMTO ανέφερε, στις 17 Νοεμβρίου, ότι δεξαμενόπλοιο δέχθηκε δεύτερο πλήγμα κοντά στις ακτές του Ομάν. Κάθε νέα επίθεση στα Στενά του Ορμούζ αναγκάζει τις ναυτιλιακές εταιρείες, ανάμεσά τους και τις ελληνικές, να επανεξετάσουν αν τα πλοία τους μπορούν να περάσουν με ασφάλεια. Ο κίνδυνος για τα πληρώματα και το κόστος ασφάλισης μπορεί να αυξηθούν πριν φανεί οποιαδήποτε επίδραση στην τιμή του πετρελαίου.

Ως γνωστόν, η Σαουδική Αραβία μπορεί να παρακάμψει το Ορμούζ για μέρος των εξαγωγών της. Ο αγωγός East – West μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα ανατολικά της χώρας στο λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Σύμφωνα με το Reuters, μετά τη διαταραχή των ροών στο Ορμούζ, το Ριάντ διοχετεύει μέσω του αγωγού περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4% του πετρελαίου που διατίθεται καθημερινά στην παγκόσμια αγορά. Η μέγιστη δυναμικότητα του αγωγού φθάνει τα 7 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Για την Ευρώπη, το κρίσιμο στοιχείο είναι πόσες εναλλακτικές διαδρομές παραμένουν διαθέσιμες ταυτόχρονα. Όταν περιορίζεται η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα αποκτά μεγαλύτερη σημασία ως εναλλακτική οδός για τις σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου. Εάν την ίδια περίοδο επιδεινωθεί η ασφάλεια στο Μπαμπ Ελ Μαντέμπ, θα μειωθούν περαιτέρω οι διαθέσιμες εναλλακτικές για τη μεταφορά πετρελαίου. Το κόστος μπορεί τότε να εμφανιστεί τόσο στην τιμή της ενέργειας όσο και στους ναύλους, αλλά και στους χρόνους παράδοσης.

Τα πέντε σενάρια και η τιμή του πετρελαίου

Στο άρθρο «Πέντε σενάρια για Ιράν και τιμές πετρελαίου» («Το Ποντίκι», 24.9.2026) είχαμε εξετάσει:

● Την παρατεταμένη σύγκρουση χαμηλής έντασης.

● Την εύθραυστη εκεχειρία.

● Την κλιμάκωση των επιχειρήσεων.

● Την επίτευξη συμφωνίας.

● Την ανατροπή της ιρανικής κυβέρνησης.

Η σημερινή εικόνα παραμένει πλησιέστερα στο πρώτο σενάριο. Η νέα ανταλλαγή πληγμάτων, ωστόσο, αυξάνει τον κίνδυνο μετάβασης στο τρίτο σενάριο, ιδίως εάν η συγκρουσιακή κατάσταση επεκταθεί σε περισσότερες χώρες ή πληγεί σε μεγαλύτερη έκταση η εμπορική ναυσιπλοΐα. Να σημειώσουμε ότι το Brent έκλεισε την Τρίτη στα 93,14 δολάρια το βαρέλι – τιμή που προβλέπεται στο σενάριο της εύθραυστης εκεχειρίας –, με άνοδο 0,76%, και υποχώρησε στα 92,98 δολάρια στις 03.49 ώρα Ελλάδας την Τετάρτη, σύμφωνα με το Reuters. Ωστόσο, αν συνεχιστούν τα εκατέρωθεν πλήγματα, οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να ακολουθήσουν ανοδική πορεία.

Όσο οι εξαγωγές υδρογονανθράκων συνεχίζονται με σχετικά σταθερό ρυθμό, οι εξάρσεις της έντασης μπορούν να προκαλούν πρόσκαιρες αυξήσεις. Μια πιο απότομη και διαρκής άνοδος γίνεται πιθανότερη εάν οι επιθέσεις οδηγήσουν σε αναστολή δρομολογίων και αισθητή μείωση των φορτίων που περνούν από το Ορμούζ ή εάν πληγούν εγκαταστάσεις παραγωγής και εξαγωγής. Ήδη, πάντως, η επιβάρυνση για τη ναυτιλία μπορεί να φανεί στα ασφάλιστρα και στους ναύλους προτού αποτυπωθεί στην τιμή του Brent.

Τι μπορεί να προσφέρει η Σεντζέν

Η τριμερής συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι έχει προγραμματιστεί για σήμερα 19 Νοεμβρίου, στο περιθώριο του Φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC) στη Σεντζέν. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να συζητήσει τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, ενώ ο Λευκός Οίκος έχει αναφέρει ότι θα θέσει και το ζήτημα του ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών. Η συζήτηση για το Ιράν στη Σεντζέν θα μπορούσε να ανοίξει έναν δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον, τη Μόσχα και το Πεκίνο, ώστε να μπορούν να συνεννοηθούν γρήγορα αν η ένταση στον Κόλπο κλιμακωθεί και πάλι.

● Το Πεκίνο έχει οικονομικό συμφέρον να διατηρηθούν οι ενεργειακές ροές.

● Η Μόσχα διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με την Τεχεράνη και επιδιώκει ρόλο στις ευρύτερες διαπραγματεύσεις.

● Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διασφαλίσει την ελεύθερη διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ και να εξασφαλίσει ότι το Ιράν θα δεχθεί περιορισμούς στο πυρηνικό του πρόγραμμα.

Με αυτά τα δεδομένα, μια σύγκλιση υπέρ της ασφαλούς διέλευσης από το Ορμούζ είναι πιο εφικτή από μια κοινή θέση για τους όρους άρσης του αποκλεισμού και τους περιορισμούς στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Βραχυπρόθεσμα, πιθανότερη παραμένει η συνέχιση της αντιπαράθεσης με περιορισμένα πλήγματα και παράλληλες διπλωματικές επαφές. Δύο εξελίξεις θα μπορούσαν να αλλάξουν αυτή την εκτίμηση. Πρώτον, μια επίθεση με απώλειες σε αμερικανική βάση θα αύξανε την πίεση για ευρύτερα αντίποινα. Δεύτερον, διαδοχικά πλήγματα σε εμπορικά πλοία θα μπορούσαν να περιορίσουν τις διελεύσεις και να μεταφέρουν ταχύτερα το κόστος της σύγκρουσης στη διεθνή αγορά.

* Ο Βασίλης Γιαννακόπουλος είναι ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected])

Διαβάστε επίσης:

ΕΛ.Α.Σ.: Σε προεκλογικό και προσυνεδριακό πυρετό – Πώς η «βελόνα» έκανε το συνέδριο «ιδρυτικό»

ΣΥΡΙΖΑ: «Πανηγυρικό» κλίμα για την Εξεταστική και την άνοδο των ποσοστών

Φέρνει πανικό η διαφθορά – Εκρηκτικό το κοκτέιλ με την ακρίβεια, την καθημερινότητα και τη δυσπιστία των πολιτών

google_news_icon

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Το topontiki.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Οι χρήστες που παραβιάζουν τους κανόνες συμπεριφοράς θα αποκλείονται. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.

ΠΕΜΠΤΗ 19.11.2026 11:01