Η φράση «μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες που εξυπηρετούν το FIR Αθηνών» που αναφέρεται στην τελευταία ανακοίνωση της ΥΠΑ για το τεράστιο πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί στον ελληνικό εναέριο χώρο, ακούγεται βαριά και τεχνική, όμως περιγράφει κάτι πολύ συγκεκριμένο και σοβαρό. Μια εκτεταμένη διατάραξη των ραδιοεπικοινωνιών που χρησιμοποιούν καθημερινά πιλότοι και ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας για να κρατούν ασφαλή τον ελληνικό εναέριο χώρο. Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο παράσιτο ή μια βλάβη σε κάποιον πομπό, αλλά για ένα φαινόμενο που απλώνεται σε μεγάλο μέρος των συχνοτήτων και σε μεγάλη γεωγραφική έκταση, δηλαδή σε όλο ή σχεδόν όλο το FIR Αθηνών, την περιοχή ευθύνης της Ελλάδας για την εξυπηρέτηση των πτήσεων.

Στην πράξη, όταν εμφανίζεται τέτοια «μαζική παρεμβολή», οι επικοινωνίες δεν χάνονται πλήρως, αλλά υποβαθμίζονται. Οι φωνές αλλοιώνονται, καλύπτονται από θόρυβο, «κόβονται» ή εξαφανίζονται για κρίσιμα δευτερόλεπτα. Πιλότοι και ελεγκτές αναγκάζονται να αλλάζουν συχνότητες, να περνούν σε εφεδρικά κανάλια και να λειτουργούν με διαδικασίες αυξημένης προσοχής. Το σύστημα δεν καταρρέει, αλλά δουλεύει σε «λειτουργία ανάγκης», με μικρότερα περιθώρια και μεγαλύτερο φόρτο για όλους.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της λέξης «μαζική». Οι συχνότητες του FIR Αθηνών δεν εξυπηρετούνται από έναν μόνο πομπό ή μία κεραία. Είναι δεκάδες ανεξάρτητα κανάλια, σε διαφορετικά σημεία της χώρας, σχεδιασμένα με εφεδρείες ακριβώς για να αντέχουν σε βλάβες. Όταν όμως επηρεάζονται ταυτόχρονα πολλές από αυτές, σε διαφορετικές περιοχές και όχι μόνο γύρω από ένα αεροδρόμιο, τότε οι ειδικοί αποκλείουν σχεδόν αμέσως το ενδεχόμενο ενός απλού τεχνικού προβλήματος. Μια χαλασμένη κεραία ή ένας προβληματικός ραδιοπομπός μπορεί να «ρίξει» μία συχνότητα, όχι όμως ένα ολόκληρο δίκτυο επικοινωνιών, όπως ανέφερε έμπειρος παράγοντας στο topontiki.gr.

Γι’ αυτό και διεθνώς, όταν καταγράφονται τέτοια φαινόμενα, οι αρχές μιλούν για παρεμβολή και όχι για βλάβη. Υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα που το αποδεικνύουν. Τα τελευταία χρόνια, χώρες της Βαλτικής έχουν αναφέρει εκατοντάδες περιστατικά παρεμβολών σε συστήματα αεροναυτιλίας και GPS, επηρεάζοντας ακόμη και πολιτικές πτήσεις. Το 2022, η Ιρλανδική Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας κατέγραψε σκόπιμη παρεμβολή σε διεθνή αεροναυτιλιακή συχνότητα στον Ατλαντικό, γεγονός που ανάγκασε τους ελεγκτές να αλλάξουν τρόπο επικοινωνίας με τα αεροσκάφη. Αντίστοιχα, έχουν δημοσιοποιηθεί περιστατικά απώλειας GPS σε κυβερνητικά αεροσκάφη κατά την προσέγγιση για προσγείωση, χωρίς να υπάρξει ατύχημα, αλλά με σαφές μήνυμα ότι κάποιος «δοκιμάζει τα όρια» του συστήματος.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος μπορεί να προκαλέσει μια τέτοια μαζική παρεμβολή. Η απάντηση δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας. Ένας ιδιώτης, ένας ραδιοερασιτέχνης ή μια τυχαία τεχνική δυσλειτουργία δεν διαθέτουν ούτε την ισχύ ούτε την τεχνογνωσία για να επηρεάσουν ταυτόχρονα τόσες πολλές συχνότητες σε τόσο μεγάλη έκταση. Για να συμβεί αυτό απαιτείται οργανωμένος εξοπλισμός, υψηλή ισχύς εκπομπής και γνώση της δομής των αεροναυτιλιακών επικοινωνιών. Με απλά λόγια, μιλάμε για δυνατότητες που συναντώνται σε κρατικούς ή στρατιωτικούς μηχανισμούς, μέσα στο πλαίσιο αυτού που διεθνώς ονομάζεται ηλεκτρονικός πόλεμος. Βέβαια αν και ακραία αλλά πάντα υπαρκτή είναι η πιθανότητα μια τέτοιου είδους παρεμβολή να πραγματοποιηθεί ακόμη και από κάποιον νεαρό χάκερ ο οποίος πιθανόν να έβρισκε κάποια «τρύπα» στο παλαιωμένο σύστημα, για το οποίο φωνάζουν εδώ και αρκετά χρόνια οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας.

Για τον απλό πολίτη, η «μαζική παρεμβολή» μπορεί να μοιάζει με έναν αόρατο κίνδυνο. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι ένα καμπανάκι που ενεργοποιεί μηχανισμούς ασφαλείας, τόσο πολιτικούς όσο και στρατιωτικούς. Δεν σημαίνει ότι τα αεροπλάνα κινδυνεύουν άμεσα να πέσουν, αλλά ότι το σύστημα δέχεται πίεση και δοκιμάζεται. Και σε έναν εναέριο χώρο όπως το FIR Αθηνών, από τους πιο σημαντικούς στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, κάθε τέτοια δοκιμασία λαμβάνεται εξαιρετικά σοβαρά.

Διαβάστε επίσης:

Αποκαταστάθηκε το πρόβλημα στον FIR Αθηνών – Συνεχίζονται οι καθυστερήσεις στις πτήσεις, «δεν επηρέασε την ασφάλειά τους» λέει ο Δήμας

Φωτιά σε κτίριο της Προεδρίας της Δημοκρατίας

Ενημέρωση για το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών ζητά το ΠΑΣΟΚ, βολές και από τον ΣΥΡΙΖΑ