Προ των πυλών ένας γενικευμένος πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν;

Takeaways by to pontiki AI

• Οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται σε κλιμακούμενη στρατιωτική αντιπαράθεση μετά την κατάρρευση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, με αλληλοκατηγορίες για παραβίαση του Μνημονίου Κατανόησης.
• Οι εχθροπραξίες επικεντρώνονται στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, με τις δύο πλευρές να πραγματοποιούν καθημερινά αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών.
• Η σύγκρουση έχει προκαλέσει απώλειες σε στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό, οδηγώντας παράλληλα σε σημαντική άνοδο των τιμών του πετρελαίου διεθνώς.
• Ο ΟΗΕ εκφράζει έντονη ανησυχία για την αστάθεια, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι η κατάσταση ενδέχεται να οδηγήσει σε έναν ευρύτερο και ανεξέλεγκτο περιφερειακό πόλεμο.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν ανταλλάσσουν πλήγματα επί σχεδόν δύο εβδομάδες μετά την κατάρρευση μιας εύθραυστης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που είχε επιτευχθεί την άνοιξη. Και οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση του Μνημονίου Κατανόησης – μιας συμφωνίας που υπογράφηκε τον περασμένο μήνα και προοριζόταν να αποτελέσει τον οδικό χάρτη για την τελική διευθέτηση.

Ουάσινγκτον και Τεχεράνη συγκρούστηκαν ιδιαίτερα για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ, μιας κομβικής θαλάσσιας οδού για τις παγκόσμιες μεταφορές πετρελαίου. Το Ιράν υποστηρίζει ότι, βάσει του Μνημονίου Κατανόησης, έχει το δικαίωμα να καθορίζει τους κανόνες διέλευσης των πλοίων από τα Στενά, ενώ οι ΗΠΑ απαιτούν από την Ισλαμική Δημοκρατία να τα «επαναλειτουργήσει πλήρως» για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Έκτοτε, καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει δείξει διάθεση αποκλιμάκωσης, καθώς τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη έχουν επιστρέψει σε κλιμακούμενη πολεμική ρητορική, με τις ανταλλαγές πυρών να συνεχίζονται σε καθημερινή βάση.

Παραβίαση της συμφωνίας

Η τελευταία έξαρση των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ξεκίνησε στις 7 Ιουλίου, όταν η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε νέο κύκλο «ισχυρών πληγμάτων» εναντίον στόχων στην Ισλαμική Δημοκρατία.

Οι ΗΠΑ υποστήριξαν ότι οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν ως απάντηση σε ιρανικά πλήγματα κατά τριών δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ. Αν και η Τεχεράνη δεν ανέλαβε επίσημα την ευθύνη, ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ένα από τα πλοία επλήγη αφού «αγνόησε επανειλημμένες προειδοποιήσεις».

Η Τεχεράνη έχει επίσης δηλώσει επανειλημμένα ότι η ναυσιπλοΐα στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο πρέπει να διεξάγεται αποκλειστικά μέσω των διαδρομών που έχει επισήμως καθορίσει το Ιράν, χαρακτηρίζοντας παράλληλα «παράνομη» μια διαδρομή κατά μήκος των ακτών του Ομάν, την οποία, όπως υποστηρίζει, υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ.

Μετά τα περιστατικά με τα δεξαμενόπλοια, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν περισσότερους από 80 στόχους στο Ιράν, κάνοντας λόγο για «σαφή παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός».

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε την αμερικανική ενέργεια παραβίαση του Μνημονίου Κατανόησης, ενώ οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας δεσμεύτηκαν ότι θα δώσουν «αποφασιστική απάντηση». Στη συνέχεια, ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), σε συνεργασία με τον στρατό, εκτόξευσαν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον 85 «καίριων αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων» στη Μέση Ανατολή.

Η κατάπαυση του πυρός «τελείωσε»

Λίγο μετά την έναρξη των επιθέσεων, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η κατάπαυση του πυρός του Απριλίου με το Ιράν «έχει τελειώσει», χαρακτηρίζοντας την ιρανική ηγεσία «αποβράσματα». Στις 13 Ιουλίου, ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι είχε επαναλάβει «περιορισμένα αμυντικά πλήγματα», ενώ ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωνε καθημερινές επιθέσεις εναντίον δεκάδων ιρανικών στόχων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Λευκός Οίκος υποστήριξε ότι η απόφαση αυτή παρείχε στον Τραμπ νέο χρονικό περιθώριο 60 ημερών για τη συνέχιση των επιχειρήσεων χωρίς να απαιτείται έγκριση από το Κογκρέσο. Αργότερα, απείλησε ότι θα επεκτείνει τις επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές, όπως μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και γέφυρες, εάν η Τεχεράνη δεν αποδεχόταν τις αμερικανικές απαιτήσεις – απειλή που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, υλοποιήθηκε μέσα σε λίγες ημέρες.

Ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι οι ΗΠΑ θα «αναλάβουν τον έλεγχο» των Στενών του Ορμούζ και θα επιβάλλουν τέλη διέλευσης στα πλοία, δήλωσε ότι αποτελεί τον «υπ’ αριθμόν ένα στόχο» της Τεχεράνης και απείλησε να «ισοπεδώσει ολοκληρωτικά» το Ιράν σε περίπτωση που γίνει στόχος επίθεσης.

«Τηρήστε τον λόγο σας ή πληρώστε το τίμημα»

Η Τεχεράνη καταδίκασε «τις επιθετικές επιθέσεις που πραγματοποίησε ο τρομοκρατικός στρατός των ΗΠΑ» με «ψευδές πρόσχημα», ενώ ο στρατιωτικός σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, προειδοποίησε ότι τα πλήγματα θα αντιμετωπιστούν με «σκληρή τιμωρία».

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον θα πληρώσει το τίμημα επειδή δεν τήρησε τις δεσμεύσεις της βάσει του Μνημονίου Κατανόησης.

«Η εποχή των μονομερών συμφωνιών έχει τελειώσει», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «η πραγματικότητα χτυπά την πόρτα».

Σε ανακοίνωσή τους στις 13 Ιουλίου, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) υποστήριξαν ότι «τα Στενά του Ορμούζ είναι δικό μας έδαφος» και υπογράμμισαν ότι θα παραμείνουν ανοικτά μόνο εφόσον οι ΗΠΑ τερματίσουν τις «παράνομες στρατιωτικές παρεμβάσεις» τους στην περιοχή.

Η Τεχεράνη ανακοίνωσε το κλείσιμο των Στενών ως απάντηση στα αμερικανικά πλήγματα στις αρχές Ιουλίου. Ο αμερικανικός στρατός αμφισβήτησε τον ισχυρισμό, ωστόσο στοιχεία για τη ναυσιπλοΐα που επικαλέστηκε το Reuters έδειξαν ότι η κίνηση των δεξαμενόπλοιων υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο μηνών.

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος των υπηρεσιών πληροφοριών δήλωσε την περασμένη Πέμπτη ότι η Τεχεράνη διαθέτει σχέδιο για «κλιμάκωση του πολέμου», το οποίο είναι «γεμάτο εκπλήξεις», προειδοποιώντας ότι «ολόκληρη η περιοχή θα πληρώσει το τίμημα» εάν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να στοχοποιούν πολιτικές υποδομές του Ιράν στο πλαίσιο ενός «πολέμου φθοράς».

Το κόστος του πολέμου

Το Πεντάγωνο έχει επιβεβαιώσει ότι τουλάχιστον τέσσερις Αμερικανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί από την έναρξη της τελευταίας κλιμάκωσης στις αρχές Ιουλίου.

Σχεδόν 100 στρατιωτικοί έχουν τραυματιστεί, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του αμερικανικού υπουργείου Πολέμου, Σον Παρνέλ, ο οποίος διευκρίνισε ότι οι περισσότεροι τραυματισμοί ήταν ελαφροί και ότι το 96% των τραυματιών έχει ήδη επιστρέψει στην ενεργό υπηρεσία.

Οι NYT ανέφεραν τη Δευτέρα ότι το Πεντάγωνο αποκρύπτει την πραγματική έκταση των αμερικανικών απωλειών, υποστηρίζοντας ότι δεκάδες στρατιώτες τραυματίστηκαν σε τρεις μη δημοσιοποιημένες ιρανικές επιθέσεις κατά αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία, ενώ υπέστησαν ζημιές και αρκετά στρατιωτικά ελικόπτερα.

Οι συνέπειες του πολέμου

Αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 50 ανθρώπων και τον τραυματισμό περισσότερων από 500, μετέδωσε το Associated Press το περασμένο Σαββατοκύριακο. Και οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών, δημοσιεύοντας συχνά σχετικά βίντεο στο διαδίκτυο.

Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) υποστήριξαν την περασμένη εβδομάδα ότι έπληξαν στρατιωτικές βάσεις στην Ιορδανία και στο Κουβέιτ, ένα αμερικανικό κέντρο διοίκησης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και μια εγκατάσταση τεχνητής νοημοσύνης και αποθήκευσης drones στο Μπαχρέιν. Παράλληλα, ισχυρίστηκαν ότι κατέστρεψαν έναν εκτοξευτή πυραύλων HIMARS και ένα αντιαεροπορικό σύστημα Patriot.

Η CENTCOM δεν σχολίασε τους ιρανικούς ισχυρισμούς και περιορίστηκε να ανακοινώσει ότι πραγματοποίησε επιθέσεις εναντίον «δεκάδων στόχων σε πολλαπλές τοποθεσίες», μεταξύ των οποίων συστήματα αεράμυνας, παράκτια ραντάρ, πυραυλικές και μη επανδρωμένες δυνατότητες του Ιράν, καθώς και μικρά ταχύπλοα σκάφη.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι οι ΗΠΑ έπληξαν γέφυρες στο κεντρικό και νότιο Ιράν, καθώς και το αεροδρόμιο του Ιρανσάχρ και μια πόλη-λιμάνι στο νότιο τμήμα της χώρας. Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης υποστήριξαν ότι οι επιθέσεις στις γέφυρες προκάλεσαν απώλειες μεταξύ αμάχων.

Οι εχθροπραξίες, σε συνδυασμό με το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, οδήγησαν επίσης σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου. Το Brent και το αμερικανικό αργό WTI έφθασαν την Τρίτη στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων πέντε εβδομάδων, στα 91,34 και 85,03 δολάρια το βαρέλι αντίστοιχα, σύμφωνα με το Reuters, καταγράφοντας άνοδο άνω του 20% από τις 7 Ιουλίου.

Πώς αντιδρούν η Μέση Ανατολή και η διεθνής κοινότητα;

Ο ΟΗΕ έχει επανειλημμένα εκφράσει την ανησυχία του για τη νέα κλιμάκωση, καλώντας παράλληλα σε νέα διπλωματική πρωτοβουλία για την επίλυση της κρίσης.

Την περασμένη εβδομάδα, ο αναπληρωτής εκπρόσωπος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Φαρχάν Χακ, δήλωσε ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες είναι «ιδιαίτερα ανήσυχος για τις επιθέσεις κατά πολιτικών υποδομών στο Ιράν και σε ολόκληρη την περιοχή», χαρακτηρίζοντας αυτές ως «απαράδεκτες».

Το Πακιστάν, το οποίο είχε διαδραματίσει ρόλο μεσολαβητή στις συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης πριν από την τελευταία κλιμάκωση, κάλεσε επίσης «όλες τις πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να απόσχουν από ενέργειες που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω την περιοχή».

Ο πρωθυπουργός της χώρας, Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε κατά τη συνάντησή του την Τρίτη με τον Ιρανό υπουργό Εσωτερικών, Εσκαντάρ Μομενί, ότι το Ισλαμαμπάντ παραμένει σταθερά προσηλωμένο στη διατήρηση της περιφερειακής ειρήνης και ασφάλειας.

Την ίδια ώρα, οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν, ανακοίνωσαν ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, σηματοδοτώντας μια νέα σημαντική περιφερειακή κλιμάκωση.

Η ανακοίνωση ακολούθησε τον βομβαρδισμό του Διεθνούς Αεροδρομίου της Σαναά από δυνάμεις που πρόσκεινται στη σαουδαραβική υποστηριζόμενη κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί η προσγείωση ιρανικού αεροσκάφους που μετέφερε αντιπροσωπεία των Χούθι από την Τεχεράνη.

Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε νέες ανησυχίες για την ασφάλεια των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ, μιας ακόμη στρατηγικής σημασίας θαλάσσιας οδού που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό.

Ποιες είναι οι τελευταίες εξελίξεις;

Η πολιτική της Ουάσινγκτον για ολοένα και ευρύτερες στρατιωτικές επιθέσεις κατά του Ιράν έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο, ανέφερε τη Δευτέρα η Washington Post, επικαλούμενη την τελευταία αξιολόγηση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η έκθεση, η οποία συντάχθηκε κυρίως από τη CIA, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το Ιράν θα μπορούσε να αντέξει έναν αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό για μήνες και ότι είναι απίθανο να μεταβάλει τη διαπραγματευτική του στάση εξαιτίας της συνέχισης των αμερικανικών επιθέσεων.

Η εφημερίδα προειδοποίησε ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη κινδυνεύουν να παραμείνουν «σε μια αόριστη ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ ειρήνης και πολέμου». Σε ξεχωριστό δημοσίευμα ανέφερε επίσης ότι οι ΗΠΑ «σχεδιάζουν έναν ευρύτερο πόλεμο», παρά το γεγονός ότι δεν διαθέτουν τους απαραίτητους πόρους για μια παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία.

Ο ιστότοπος Axios μετέδωσε ότι η Ουάσινγκτον ενημέρωσε το Ισραήλ πως αποστέλλει δεκάδες επιπλέον αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού ενόψει ενδεχόμενης επέκτασης των επιχειρήσεων κατά του Ιράν.

Ο Σαΐντ Γκολκάρ, ειδικός στις ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας, δήλωσε στη Wall Street Journal ότι η κλιμάκωση «εντείνεται με ταχύτατους ρυθμούς και ξεφεύγει από κάθε έλεγχο», καθώς οι δύο πλευρές διατρέχουν τον κίνδυνο να οδηγηθούν σε έναν «ολοκληρωτικό πόλεμο».

Διαβάστε επίσης

Η Σαουδική Αραβία βάζει πλώρη για πυρηνικά με τις ευλογίες Τραμπ – Προς Κογκρέσο το mega deal ΗΠΑ – Ριάντ, χωρίς δικλείδες ασφαλείας

Βήμα πίσω από τον Μαμντάνι: Η θέση του Νετανιάχου είναι στη Χάγη, αλλά δεν ξέρω αν έχω το δικαίωμα να τον συλλάβω (Video)

Νορβηγία: 15 χρόνια από το διπλό μακελειό με δράστη τον νεοναζί Μπρέιβικ – Το χρονικό των τρομοκρατικών επιθέσεων με τους 77 νεκρού

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.