Με δανεικό χρόνο πλέον ο Μερτς, αλλά ο σεισμός της AfD είναι πολύ μεγαλύτερος

Καθώς το σοκ από τη σαρωτική νίκη της ακροδεξιάς στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ εξαπλωνόταν την Κυριακή, δεν ήταν όλοι στη Γερμανία δυσαρεστημένοι.

Λίγα μόλις δευτερόλεπτα μετά την ανακοίνωση των πρώτων exit polls, ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να αναρτήσει τα αποτελέσματα στο Truth Social, εμφανώς ικανοποιημένος από την κατάρρευση των κεντροδεξιών Χριστιανοδημοκρατών (CDU) και την εκτόξευση της ακροδεξιάς AfD.

Για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, το αποτέλεσμα ήταν ταπεινωτικό. Το CDU έχασε περισσότερες από τις μισές έδρες του στο κρατιδιακό κοινοβούλιο, ενώ η AfD εκτόξευσε τις δικές της από 23 σε 39.

Και αυτό είναι ακριβώς το αντίθετο από εκείνο που είχε υποσχεθεί ο Μερτς όταν διεκδικούσε την εξουσία, γράφει ο Jörg Lau στον Guardian. Με μια αποτελεσματική κυβέρνηση υπό την ηγεσία του, έλεγε, θα κατάφερνε εύκολα να περιορίσει την AfD στο μισό.

Τώρα η AfD έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει. Η συμπρόεδρός της Άλις Βάιντελ δεν έχασε την ευκαιρία και έφτασε να δηλώσει ότι το CDU «δεν θα κερδίσει ποτέ ξανά εκλογές».

Αλλά η αλαζονεία της AfD δεν είναι το σημαντικότερο στοιχείο της ιστορίας. Το πραγματικό γεγονός είναι ότι η Γερμανία βρίσκεται μπροστά σε έναν πολιτικό σεισμό με συνέπειες πολύ μεγαλύτερες από ένα κρατίδιο στο κέντρο της χώρας.

Τα ωστικά κύματα μόλις αρχίζουν.

Ο Μερτς έχει πρόβλημα — και το πρόβλημα είναι προσωπικό

Δεν είναι βέβαιο πλέον ότι ο Μερτς μπορεί να κρατήσει ενωμένο τον κυβερνητικό συνασπισμό του και να παραμείνει στην καγκελαρία.

Βεβαίως, η εκλογική συντριβή στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν είναι άμεσα δική του ευθύνη. Υπάρχει όμως μια ειρωνική εξήγηση γι’ αυτό: ο Μερτς είναι τόσο αντιδημοφιλής, ώστε το ίδιο του το κόμμα δεν ήθελε να τον χρησιμοποιήσει στην προεκλογική εκστρατεία.

Το πρόσωπό του δεν υπήρχε στις αφίσες. Όταν επισκέφθηκε το Μαγδεμβούργο, την πρωτεύουσα του κρατιδίου, το κοινό αποκλείστηκε προσεκτικά από την εκδήλωση.

Δεν χρειάζεται μεγαλύτερη απόδειξη για το πώς τον αντιμετωπίζει πλέον το ίδιο του το κόμμα.

Και τα δύσκολα δεν τελειώνουν εδώ. Στις 20 Σεπτεμβρίου ακολουθούν εκλογές στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Με τη σημερινή δυναμική, το CDU κινδυνεύει να γνωρίσει ακόμη δύο εκλογικές καταστροφές.

Η ηγεσία του Μερτς έχει μετατραπεί σε πολιτικό βάρος. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα αμφισβητηθεί, αλλά πότε.

Προς το παρόν τον προστατεύουν δύο πράγματα: η έλλειψη μιας πειστικής εναλλακτικής λύσης και τα σημαντικά συνταγματικά εμπόδια που δυσκολεύουν μια αιφνίδια αλλαγή ηγεσίας στη Γερμανία.

Ο Μερτς είναι το πρόσωπο μιας βαθιάς κρίσης εμπιστοσύνης προς τη γερμανική πολιτική ηγεσία. Δεν είναι όμως η μοναδική αιτία της.

Γιατί αυτό που συμβαίνει τώρα είναι πολύ μεγαλύτερο από τον Μερτς και το CDU.

Τρίζει το μεταπολεμικό γερμανικό consensus

Η Γερμανία εισέρχεται σε μια περίοδο πολιτικής αναταραχής, όπου ακόμη και οι θεμελιώδεις αξίες της μεταπολεμικής Δημοκρατίας τίθενται υπό αμφισβήτηση.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αρχίζει να κλονίζεται ακόμη και η αντιφασιστική συναίνεση του «ποτέ ξανά» — η οποία οικοδομήθηκε επί δεκαετίες μέσα από τη δύσκολη αντιμετώπιση του Ολοκαυτώματος και των εγκλημάτων της Βέρμαχτ.

Η AfD δεν αμφισβητεί απλώς κάποιες πολιτικές επιλογές. Επιτίθεται στην ίδια την ιδέα ότι η Γερμανία οφείλει να αντιμετωπίζει το ναζιστικό παρελθόν της ως θεμελιώδες μέρος της δημοκρατικής της ταυτότητας.

Το μήνυμά της είναι ακριβώς το αντίθετο: η γερμανική «κουλτούρα μνήμης» είναι, σύμφωνα με την AfD, μια «διαταραχή ταυτότητας» που κρατά τη χώρα πίσω.

Η λύση που προτείνει; Να «θεραπευτεί» η Γερμανία μέσω της σχετικοποίησης της ιστορικής της ενοχής και της επιστροφής στην ιδέα του γερμανικού μεγαλείου.

Γι’ αυτό και η 93χρονη Charlotte Knobloch, επιζήσασα του Ολοκαυτώματος και πρώην πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου των Εβραίων της Γερμανίας, δήλωσε ότι αισθάνθηκε «τρόμο» βλέποντας το αποτέλεσμα.

«Στις χειρότερες εφιαλτικές μου στιγμές δεν θα μπορούσα να φανταστώ ότι ακροδεξιοί εξτρεμιστές θα κέρδιζαν ξανά εκλογές με αυτόν τον τρόπο», είπε. Και έχει λόγους να ανησυχεί.

Οι γερμανικές υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας θεωρούν το παράρτημα της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ ένα από τα πιο ριζοσπαστικά στη χώρα. Πρώην νεοναζί κατέχουν θέσεις επιρροής.

Και τώρα κάποιοι από αυτούς ενδέχεται να βρεθούν σε ανώτατες κρατικές θέσεις, με αρμοδιότητες πάνω στην αστυνομία, τις υπηρεσίες ασφαλείας, τη δικαιοσύνη και την εκπαίδευση.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η προοπτική σχεδόν χάθηκε μέσα στη συζήτηση για το εκλογικό αποτέλεσμα.

Το γερμανικό ταμπού απέναντι στους σκληροπυρηνικούς ακροδεξιούς στην εξουσία αρχίζει να καταρρέει.

Η AfD δεν είναι ένα «κανονικό» ευρωπαϊκό ακροδεξιό κόμμα

Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διαφορά της γερμανικής ακροδεξιάς.

Σε αντίθεση με άλλα δεξιά λαϊκιστικά κόμματα της Ευρώπης, η AfD δεν φαίνεται να μετριάζει τη ρητορική της όσο πλησιάζει στην εξουσία.

Συμβαίνει το αντίθετο.

Όσο πλησιάζει στην εξουσία, τόσο περισσότερο ριζοσπαστικοποιείται.

Τα συνθήματά της εναντίον των παραδοσιακών κομμάτων —των «Altparteien»— θυμίζουν έντονα τη ρητορική της Βαϊμάρης και την επίθεση εναντίον του υποτιθέμενου «συστήματος».

Δεν είναι τυχαίο ότι τα βιβλία για την κατάρρευση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης γνωρίζουν αυτές τις ημέρες μεγάλη επιτυχία στη Γερμανία.

Η AfD δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη κόμμα του πολιτικού συστήματος. Πρόκειται για ένα κίνημα που φιλοδοξεί να αλλάξει το ίδιο το σύστημα εκ των έσω.

Η μετανάστευση δεν εξηγεί την άνοδο της AfD

Η ειρωνεία είναι ότι ακόμη και στο θέμα που αποτελεί τη σημαία της AfD, τη μετανάστευση, η κυβέρνηση Μερτς έχει ήδη υιοθετήσει πολύ πιο περιοριστική πολιτική.

Οι αιτήσεις ασύλου μειώθηκαν κατά 48% τον Ιούλιο του 2026 σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Κι όμως, η AfD συνεχίζει να μεγαλώνει.

Και μαζί με την εκλογική της δύναμη μεγαλώνει και η ριζοσπαστικοποίησή της.

Στην καρδιά της ιδεολογίας της βρίσκεται η ιδέα ενός γερμανικού εθνοκράτους με όσο το δυνατόν λιγότερους ξένους. Η «remigration» δεν αφορά πλέον μόνο τους παράτυπους μετανάστες, αλλά στρέφεται εναντίον ευρύτερα των μεταναστών και ακόμη και των απογόνων τους.

Η AfD, μάλιστα, δηλώνει αποφασισμένη να αποφύγει αυτό που αποκαλεί «Μελονιοποίηση».

Η Τζόρτζια Μελόνι, παρά τις νεοφασιστικές της ρίζες, μετακινήθηκε σταδιακά προς το πολιτικό mainstream, στηρίζοντας την Ουκρανία, το ΝΑΤΟ, το ευρώ και την ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ.

Η AfD θέλει ακριβώς το αντίθετο.

Θέλει έξοδο από την ΕΕ και την ευρωζώνη, κατάργηση της Σένγκεν και δραστική αλλαγή της γερμανικής στάσης απέναντι στη Ρωσία.

Είναι ανοιχτά φιλορωσική και τάσσεται κατά της συνέχισης της γερμανικής στήριξης προς την Ουκρανία.

Ο πόλεμος και ο φόβος μιας σύγκρουσης με τη Ρωσία έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις εκλογές. Οι πρόσφατες υβριδικές επιθέσεις στη Γερμανία έδωσαν στην AfD το τέλειο προεκλογικό όπλο.

Η εγκατάλειψη της Ουκρανίας, η προσέγγιση με τη Μόσχα και ακόμη και η επαναλειτουργία του Nord Stream παρουσιάστηκαν ως «πολιτική ειρήνης».

Υπό αυτή την έννοια, η νίκη της AfD είναι και μια νίκη του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Τι ακολουθεί;

Η AfD δεν διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία και ίσως χρειαστεί τη στήριξη ενός μικρού κόμματος για να σχηματίσει κυβέρνηση.

Εδώ μπορεί να εμφανιστεί το BSW της Sahra Wagenknecht, που προέκυψε από τη διάσπαση του Die Linke. Πρόκειται για ένα ιδιόμορφο μείγμα αριστερού εθνικισμού, αντιμεταναστευτικής πολιτικής και φιλορωσικής στάσης — στοιχεία που το καθιστούν, τουλάχιστον σε ορισμένα ζητήματα, συμβατό με την AfD.

Ο σχηματισμός κυβέρνησης στο Μαγδεμβούργο πάντως δεν θα είναι εύκολος.

Και από τη Σαξονία-Άνχαλτ μέχρι την κατάληψη της εξουσίας στο Βερολίνο υπάρχει ακόμη μεγάλη απόσταση.

Υπάρχει, όμως, μια αχτίδα φωτός.

Η κοινωνία των πολιτών αρχίζει να κινητοποιείται τώρα που το αρχικό σοκ υποχωρεί. Μεγάλες διαδηλώσεις αναμένονται στις μεγάλες γερμανικές πόλεις. Μια σιωπηλή αντιφασιστική πλειοψηφία αρχίζει να οργανώνεται.

Αλλά το πολιτικό τοπίο έχει ήδη αλλάξει.

Θα είναι δύσκολο να διαλυθεί το σκοτεινό σύννεφο που άφησε πάνω από τη Γερμανία η νίκη της AfD σε ένα κρατίδιο που μέχρι πρόσφατα δεν θεωρούνταν πιθανό επίκεντρο μιας τέτοιας πολιτικής ανατροπής.

Ένα πράγμα είναι πλέον βέβαιο:

Οι επόμενες εβδομάδες θα αποτελέσουν δοκιμασία όχι μόνο για τη γερμανική πολιτική, αλλά για την ίδια την πολιτική φαντασία της Ευρώπης.

Διαβάστε επίσης:

DW: Η σκιά της AfD φτάνει στην… Ιταλία

Οι Αμερικανοί φοβούνται περισσότερο την εγχώρια τρομοκρατία 25 χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου – Δημοσκόπηση Reuters/Ipsos

Γερμανία: Νέα απόπειρα δολιοφθοράς στο ενεργειακό δίκτυο – Βρήκαν επιστολή ανάληψης ευθύνης από «τρομοκράτη του ρεύματος»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.