Αυξάνονται τα μέτωπα στη Μέση Ανατολή – Κατάρρευση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ καθώς το Ιράν σφίγγει τον κλοιό

Τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονται πλέον από πεδίο πίεσης σε ένα από τα πιο επικίνδυνα μέτωπα του πολέμου μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Η Τεχεράνη επιχειρεί να επιβάλει ένα νέο καθεστώς διέλευσης, ενώ η Ουάσιγκτον απαντά με στρατιωτικά πλήγματα σε ιρανικά πετρελαιοφόρα. Την ίδια στιγμή, οι Χούθι διευρύνουν τις επιθέσεις τους στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας.

Το αποτέλεσμα είναι μια επικίνδυνη διεύρυνση της σύγκρουσης, καθώς τα Στενά του Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα και οι ενεργειακές υποδομές του Κόλπου αποτελούν πλέον αλληλένδετα θέατρα επιχειρήσεων.

Απευθείας πλήγμα στις ιρανικές εξαγωγές

Η σημαντικότερη εξέλιξη των τελευταίων ημερών ήταν η καταστροφή από τις αμερικανικές δυνάμεις πέντε ιρανικών πετρελαιοφόρων. Σύμφωνα με τη CENTCOM, τα πλήγματα πραγματοποιήθηκαν έπειτα από δύο απόπειρες των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) να πλήξουν με βαλλιστικούς πυραύλους αμερικανικό πολεμικό πλοίο.

Η κίνηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι η Ουάσιγκτον δεν περιορίζεται πλέον στην προστασία των πολεμικών της πλοίων ή στην επιτήρηση της ναυσιπλοΐας. Πλήττει απευθείας τις εξαγωγές του ιρανικού πετρελαίου.

Τα στοιχεία για την κίνηση στα Στενά δείχνουν ήδη τις συνέπειες. Σύμφωνα με τη διεθνή εταιρεία ενεργειακών δεδομένων Kpler, μόλις έξι πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων πέρασαν από τα Στενά την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου, έναντι εννέα την προηγούμενη ημέρα και μέσου όρου 12 πλοίων το τελευταίο δεκαήμερο. Μάλιστα, οι αριθμοί μπορεί να είναι υποτιμημένοι, καθώς ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τους πομπούς τους. Ωστόσο, η τάση είναι σαφής: Η ναυσιπλοΐα έχει περιοριστεί δραματικά.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το Ορμούζ δεν χρειάζεται να κλείσει πλήρως για να προκαλέσει διεθνή οικονομική κρίση. Αρκεί η αύξηση του κινδύνου, ώστε οι πλοιοκτήτες, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι ενεργειακοί όμιλοι να περιορίσουν τις διελεύσεις.

Η τιμή του Brent έχει ήδη κινηθεί κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι (περίπου 98 δολάρια στις 8 Σεπτεμβρίου). Ωστόσο η αγορά δεν έχει ακόμη οδηγηθεί σε πλήρη εκτίναξη, καθώς χώρες του Κόλπου χρησιμοποιούν εναλλακτικές διαδρομές και λιμάνια, ενώ άλλοι παραγωγοί πετρελαίου αυξάνουν την προσφορά τους. Το Reuters αναφέρει ότι κυρίως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Γουιάνα αυξάνουν συνολικά την παραγωγή τους κατά περίπου 1,4 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Η νέα επιθετική τακτική των Χούθι

Η Σαουδική Αραβία έχει σε μεγάλο βαθμό μεταφέρει τις εξαγωγές πετρελαίου της προς το λιμάνι Γιανμπού, στη δυτική ακτή της χώρας, παρακάμπτοντας τη ζώνη υψηλού κινδύνου γύρω από το Μπαμπ Ελ Μαντέμπ. Από εκεί, το πετρέλαιο μπορεί να διοχετευθεί προς την Ευρώπη μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η αποτελεσματικότητα του ναυτικού αποκλεισμού των Χούθι περιορίστηκε σημαντικά.

Οι Χούθι στρέφονται τώρα στις ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας. Διεξάγουν επιθετικές ενέργειες με βαλλιστικούς πυραύλους και drones σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Αμπχά, Τζιζάν και Νατζράν, καθώς και στη στρατιωτική βάση στο Χαμίς Μουσαΐτ, όλες περιοχές της νοτιοδυτικής Σαουδικής Αραβίας. Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) εκτιμά ότι οι επιθέσεις αυτές αποσκοπούν στην αύξηση του οικονομικού και πολιτικού κόστους που επωμίζεται η Σαουδική Αραβία από τη στρατιωτική της εμπλοκή στην Υεμένη.

Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή δημιουργεί ένα δεύτερο ενεργειακό μέτωπο. Το Ιράν πιέζει το Ορμούζ, ενώ οι Χούθι απειλούν τις ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας.

Σφίγγει ο οικονομικός κλοιός γύρω από την Τεχεράνη

Η κλιμάκωση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την οικονομική κατάσταση στο εσωτερικό του Ιράν. Η αύξηση των τιμών της βενζίνης συνοδεύτηκε από αναφορές για ανάπτυξη δυνάμεων ασφαλείας σε αρκετές ιρανικές πόλεις. Σύμφωνα με το Associated Press, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το 2019 η αύξηση των τιμών των καυσίμων είχε προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον εντείνει την οικονομική πίεση. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νέες κυρώσεις κατά 36 στόχων που συνδέονται με τον ιρανικό αεροπορικό τομέα, επιδιώκοντας να περιορίσει περαιτέρω την πρόσβαση της Τεχεράνης σε συνάλλαγμα και διεθνείς εμπορικές διαδρομές.

Το γεγονός αυτό φέρνει την ιρανική ηγεσία μπροστά σε ένα νέο επικίνδυνο δίλημμα. Όσο περισσότερο εντείνεται η οικονομική ασφυξία, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το κίνητρο να χρησιμοποιήσει το Ορμούζ ως μοχλό πίεσης. Όμως κάθε νέα επίθεση στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει ακόμη σκληρότερη αμερικανική αντίδραση.

Ισραηλινή επιχείρηση στον Λίβανο δοκιμάζει την Τεχεράνη

Η ένταση δεν περιορίζεται στον Κόλπο. Στον νότιο Λίβανο το Ισραήλ ανακοίνωσε την κατάληψη του στρατηγικού υψώματος Αλί Αλ Τάχερ, όπου, σύμφωνα με το αμερικανικό ερευνητικό κέντρο Soufan Center, η Χεζμπολάχ διέθετε σημαντικό υπόγειο στρατιωτικό συγκρότημα.

Η επιχείρηση απειλεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες επαναφοράς μιας αμερικανοϊρανικής συμφωνίας και τις παράλληλες διαπραγματεύσεις Ισραήλ – Λιβάνου. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι, παρά τις προηγούμενες ιρανικές προειδοποιήσεις, η Τεχεράνη δεν αντέδρασε στρατιωτικά στην ισραηλινή επιχείρηση. Προφανώς δεν επιθυμεί, τουλάχιστον προς το παρόν, να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο με το Ισραήλ.

Από το Ορμούζ στην παγκόσμια οικονομία

Οι νέες σημαντικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν περιορίζονται στα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν επιχειρεί να αποδείξει ότι μπορεί να επιβάλει κόστος στις ΗΠΑ και στη διεθνή ναυτιλία. Οι Αμερικανοί απαντούν καταστρέφοντας ιρανικά πετρελαιοφόρα. Οι Χούθι μεταφέρουν την πίεση στις σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, ενώ οι Ισραηλινοί καταστρέφουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Στην παρούσα φάση, δεν απαιτείται ένας πλήρης αποκλεισμός του Ορμούζ για να αυξηθούν περαιτέρω οι τιμές της ενέργειας και να επιδεινωθούν οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας.Αρκείνα παραταθεί η αβεβαιότητα και να συντηρηθεί η συγκρουσιακή κατάσταση.

* Βασίλης Γιαννακόπουλος, ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected])

Διαβάστε επίσης:

Ο Μερτς ακυρώνει προγραμματισμένη επικοινωνία με Τραμπ μετά τους πανηγυρισμούς του προέδρου των ΗΠΑ για το AfD

Ανάρτηση Ερντογάν για τα 104 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: Απελευθερωθήκαμε από την εχθρική κατοχή

Μπέρναμ για τις κυρώσεις στον Ισραήλ: Ηγετικός ο ρόλος της Βρετανίας στην παγκόσμια σκηνή – Υπερασπιζόμαστε τους αδύναμους

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.