Καρυστιανού: Από τα Τέμπη και τα ελληνοτουρκικά, στις γυναικοκτονίες και τις ανεμογεννήτριες – Η δύσκολη άσκηση μίας πολιτικής ατζέντας

Η παρέμβαση της Μαρίας Καρυστιανού για τις πυρκαγιές στο Ωραιόκαστρο και το ερώτημα αν υπάρχουν αιτήσεις για εγκατάσταση ανεμογεννητριών στην περιοχή δεν αποτελεί ένα αποσπασματικό σχόλιο της επικαιρότητας. Εντάσσεται σε μια σταδιακή προσπάθεια διαμόρφωσης μιας ευρύτερης πολιτικής ατζέντας από την «Ελπίδα για Δημοκρατία», η οποία επιχειρεί να υπερβεί το ζήτημα των Τεμπών, να αιτιολογήσει την ύπαρξή της ως κόμμα με θέσεις και πρόγραμμα και όχι ως μονοθετικό πολιτικό εγχείρημα.

Αν παρατηρήσει κανείς προσεκτικά τις δημόσιες παρεμβάσεις της Καρυστιανού τους τελευταίους μήνες, διακρίνει ότι το κόμμα της δεν αναζητά μια συμβατική ιδεολογική ταυτότητα.

Αντίθετα, φαίνεται να συνθέτει ένα μωσαϊκό θέσεων που άλλοτε αγγίζουν ζητήματα τα οποία προβάλλουν ακόμα και δυνάμεις της Αριστεράς ή της Κεντροαριστεράς, και άλλοτε υιοθετούν επιχειρήματα που συναντώνται συχνότερα στον χώρο της υπερσυντηρητικής ή λαϊκιστικής Δεξιάς.

Το κοινό νήμα δεν είναι τόσο η κλασική διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς, όσο η έντονη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, η αμφισβήτηση των επίσημων αφηγήσεων και η προβολή της ιδέας ότι πίσω από σημαντικές δημόσιες αποφάσεις δρουν ισχυρά συμφέροντα.

Η αφετηρία αυτής της πολιτικής αφήγησης ήταν, φυσικά, η τραγωδία των Τεμπών. Η Καρυστιανού έχτισε το δημόσιο προφίλ της πάνω στην απαίτηση για απόδοση ευθυνών και στη σκληρή κριτική προς το πολιτικό και δικαστικό σύστημα, υποστηρίζοντας ότι το κράτος απέτυχε τόσο να προστατεύσει τους πολίτες όσο και να αποδώσει γρήγορα και πλήρως δικαιοσύνη. Αυτή η θέση βρήκε μεγάλη απήχηση στην κοινή γνώμη και αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η «Ελπίδα για Δημοκρατία».

Ιδιαίτερη φυσιογνωμία

Ωστόσο, όσο το κόμμα επιχειρεί να αποκτήσει συνολικό πολιτικό λόγο, τόσο περισσότερο αποκαλύπτεται η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του. Ενδεχομένως και οι εγγενείς αντιφάσεις του, εξαιτίας της μη σαφούς αναφοράς του στο ιδεολογικό και πολιτικό φάσμα.

Στα εθνικά θέματα, η Καρυστιανού έχει επιλέξει ιδιαίτερα σκληρή ρητορική. Οι ανακοινώσεις για τα ελληνοτουρκικά, τις τουρκικές προκλήσεις και τα ζητήματα εθνικής κυριαρχίας κινούνται σε μια γραμμή που δύσκολα θα συνέδεε κανείς με την κεντροαριστερά. Η επιθετική ρητορική με έμφαση στην «ανυποχώρητη» υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων και η καταγγελία κυβερνητικών χειρισμών απευθύνονται σε ένα κοινό που παραδοσιακά εκφράζεται από «υπερπατριωτικούς» ή ακραία συντηρητικούς πολιτικούς χώρους. Ειδικά όταν μιλά με φράσεις του τύπου «όταν πας να συζητήσεις με Τουρκία θα πρέπει να κάνεις ψυχανάλυση των ανθρώπων με τους οποίους θα βρεθείς»

Αλλά οι μεγαλύτερες αντιδράσεις προκλήθηκαν με τις τοποθετήσεις της για τις αμβλώσεις και τις γυναικοκτονίες.

Στο ζήτημα των αμβλώσεων, η Καρυστιανού αμφισβήτησε ένα κεκτημένο στην Ελλάδα και τον ευρωπαϊκό χώρο ιερό ατομικό δικαίωμα των γυναικών – την αυτοδιάθεση του σώματός τους – θέτοντας το ενδεχόμενο μίας δημόσιας συζήτησης για το ισχύον πλαίσιο. Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε έντονη κριτική, καθώς θεωρήθηκε ότι υιοθετεί επιχειρήματα των υπερσυντηρητικών κινημάτων σε Ελλάδα, Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες, που συχνά εντάσσονται στην ακροδεξιά.

Αντίστοιχη συζήτηση άνοιξε και η στάση της απέναντι στον όρο «γυναικοκτονία». Η Καρυστιανού υποστήριξε ότι η χρήση του όρου ενισχύει τη διάκριση ανάμεσα στα φύλα αντί να αναδεικνύει την ίση αξία κάθε ανθρώπινης ζωής. Η άποψη αυτή επίσης επικρίθηκε έντονα από οργανώσεις και νομικούς, καθώς είναι πλέον σαφές ότι ο όρος περιγράφει μια ειδική μορφή έμφυλης βίας, δεν αποτελεί απλώς γλωσσική επιλογή και έχει σκοπό να αναδείξει ένα πρόβλημα που λαμβάνει δραματικές διαστάσεις.

Η αίσθηση ότι η ρητορική της σε αυτά τα θέματα είναι πιο κοντά στη «ΝΙΚΗ», την Φωνή Λογικής της Λατινοπούλου και σε άλλες παρόμοιες δυνάμεις, λειτούργησαν σαν ηλεκτροσόκ στα προοδευτικά κοινά.

Ανεμογεννήτριες και γενική καχυποψία

Η πιο πρόσφατη παρέμβασή της, με αφορμή τη μεγάλη πυρκαγιά στο Ωραιόκαστρο, κινείται σε διαφορετικό πεδίο, αλλά ακολουθεί παρόμοιο μοτίβο, ως πολιτική μεθοδολογία και εκπομπή «σήματος». Μάλιστα το θέμα που έθιξε εδώ, διατυπώνεται και από κινήματα της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Οικολογίας.

Ρωτώντας δημοσίως αν υπάρχουν αιτήσεις για εγκατάσταση ανεμογεννητριών στην περιοχή, επιχειρεί να συνδέσει μια φυσική καταστροφή με ζητήματα διαφάνειας, κρατικών αποφάσεων και πιθανών οικονομικών συμφερόντων. Το ερώτημα αυτό δεν συνιστά από μόνο του απόδειξη οποιασδήποτε σύνδεσης. Αποτελεί όμως χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η «Ελπίδα για Δημοκρατία» προσεγγίζει πολλά ζητήματα: μέσα από την υπόθεση ότι οι πολίτες δικαιούνται να αντιμετωπίζουν με έντονη επιφύλαξη τις επίσημες εξηγήσεις και να ζητούν πλήρη διαφάνεια.

Είναι ακριβώς αυτή η διαρκής θεσμική καχυποψία που λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος όλων των παρεμβάσεων του κόμματος. Είτε πρόκειται για τη Δικαιοσύνη, είτε για τα Τέμπη, είτε για τις φωτιές, είτε για τα ελληνοτουρκικά, είτε για κοινωνικά ζητήματα, η βασική πολιτική αφήγηση παραμένει ίδια: το κράτος αποκρύπτει, οι θεσμοί δεν λειτουργούν όπως πρέπει και οι πολίτες οφείλουν να αμφισβητούν διαρκώς τις επίσημες εκδοχές.

Ιδεολογική ευελιξία, υπέρβαση διαχωριστικών γραμμών ή… αχταρμάς;

Αυτή η στρατηγική εξηγεί και γιατί η «Ελπίδα για Δημοκρατία» εμφανίζει ιδεολογική ευελιξία. Σε ορισμένα ζητήματα αντλεί επιχειρήματα από την Αριστερά —όπως η κριτική σε οικονομικά συμφέροντα, η έμφαση στη λογοδοσία και η υπεράσπιση των πολιτών απέναντι στην εξουσία. Σε άλλα, όμως, προσεγγίζει θέσεις που συναντώνται συχνότερα στον υπερσυντηρητικό χώρο, ιδιαίτερα όταν αγγίζει ζητήματα όπως οι αμβλώσεις ή η αμφισβήτηση καθιερωμένων προσεγγίσεων για τις γυναικοκτονίες.

Το πολιτικό αποτέλεσμα είναι ένα ιδιόμορφο μείγμα, το οποίο δύσκολα κατατάσσεται στον παραδοσιακό άξονα Αριστεράς-Δεξιάς. Αντίθετα, μοιάζει να επιχειρεί να εκφράσει ένα ευρύτερο αντισυστημικό ακροατήριο, που μπορεί να προέρχεται από διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες αλλά συγκλίνει στην έντονη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς και στις πολιτικές ελίτ.

Το αν αυτή η σύνθεση μπορεί να εξελιχθεί σε συνεκτικό πολιτικό πρόγραμμα ή αν θα παραμείνει ένα σύνολο ετερόκλητων παρεμβάσεων είναι κάτι που θα κριθεί στην πορεία. Μέχρι στιγμής, πάντως, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός πολιτικού φορέα που επιχειρεί να διευρύνει διαρκώς την ατζέντα του, αναζητώντας ερείσματα τόσο σε αριστερόστροφες όσο και σε συντηρητικές ευαισθησίες, με βασικό κοινό παρονομαστή την αντισυστημική ρητορική και την έντονη επιφύλαξη απέναντι στους θεσμούς.

Οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων εβδομάδων δεν δικαιώνει αυτή τη σύνθετη ή θολή εικόνα. Πιθανόν αυτή η κάμψη των ποσοστών να οφείλεται στην υποτονική δράση και παρεμβατικότητα του κόμματος, που θέλει χρόνο να οργανωθεί. Αλλά εάν συνδέεται με κάποια αίσθηση ότι το «πρόγραμμα» πάει προς έναν συνομωσιολογικό υπερσυντηρητισμό ή ακόμα χειρότερο ότι θυμίζει κυρίως ιδεολογικοπολιτικό «αχταρμά», τότε τα πράγματα είναι αρκετά σοβαρά για το μέλλον του.

Διαβάστε επίσης

Νέο βίντεο Τσίπρα: Κατάργηση Πανελληνίων και τέλος στους «μισθούς αναξιοπρέπειας» των εκπαιδευτικών

Σάκης Αρναούτογλου: Η κυβέρνηση αφήνει την ελληνική αλιεία να βουλιάζει

Prorata: Ενισχύονται ΝΔ και ΕΛΑΣ, υποχωρεί η Καρυστιανού στην τρίτη θέση με ΠΑΣΟΚ, 28 έναντι 18 το “σκορ” Μητσοτάκη – Τσίπρα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.