Η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή φαίνεται πως ταράσσει για τα καλά τις σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ.

Αν υπάρχει κάποιος χαμένος από αυτή τη συμφωνία, είναι το Ισραήλ και μάλιστα για πρώτη φορά ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται τόσο εκτεθειμένος εντός συνόρων, καθώς το αφήγημά του για «χρυσή εποχή» με την φιλία Ισραήλ-Τραμπ, δείχνει να καταρρέει σαν τραπουλόχαρτα.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε επενδύσει πολιτικά και στρατηγικά στη στενή συνεργασία με τον Ντόναλντ Τραμπ εκτιμώντας ότι η κοινή πίεση προς την Τεχεράνη θα μπορούσε να οδηγήσει είτε στην αποδυνάμωση είτε ακόμη και στην ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Παράλληλα, όποτε έβλεπε ότι ο Τραμπ κρατούσε κάποιες αποστάσεις, κατάφερνε με τις κολακείες του κι τις πιέσεις που ασκούσε (μαζί με το εβραϊκό λόμπι στις ΗΠΑ) να πάρει αυτό που θέλει.

Ομως αυτό φαίνεται πως δεν ισχύει πλέον, τουλάχιστον όχι στον βαθμό που ίσχυε μέχρι πρόσφατα. Και το γεγονός ότι στο Τελ Αβίβ αγνόησαν τις προσπάθειες του Τραμπ να καταλήξει σε συμφωνία με το Ιράν κι αυτή βομβάρδισαν τον Λίβανο, πυροδότησαν την έκρηξη του Αμερικανού προέδρου.

Η Ουάσινγκτον επέλεξε να κινηθεί προς μια συμφωνία αποκλιμάκωσης με το Ιράν, προκαλώντας έντονο προβληματισμό στο ισραηλινό πολιτικό και στρατιωτικό κατεστημένο. Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, Ισραηλινοί αξιωματούχοι θεωρούν τη συμφωνία «εξαιρετικά αρνητική» για τα συμφέροντα της χώρας, εκτιμώντας ότι περιορίζει τα περιθώρια στρατιωτικών κινήσεων του Ισραήλ και θέτει και θέμα ασφάλειας στη χώρα.

Πώς από τη «χρυσή εποχή» έφτασαν στη δυσπιστία

Η σχέση Τραμπ – Νετανιάχου υπήρξε επί χρόνια μία από τις στενότερες στην ιστορία των αμερικανοϊσραηλινών σχέσεων. Κατά την πρώτη θητεία του Ρεπουμπλικανού προέδρου, οι ΗΠΑ αναγνώρισαν την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, μετέφεραν εκεί την αμερικανική πρεσβεία και στήριξαν τις λεγόμενες «Συμφωνίες του Αβραάμ», οι οποίες οδήγησαν στην εξομάλυνση των σχέσεων του Ισραήλ με αραβικά κράτη.

Ιδιαίτερα σημαντική για τον Νετανιάχου ήταν και η απόφαση του Τραμπ το 2018 να αποσύρει τις ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία του 2015 με το Ιράν (JCPOA), την οποία το Ισραήλ θεωρούσε ανεπαρκή και επικίνδυνη.

Η προσωπική σχέση τους μετατράπηκε σε βασικό πολιτικό κεφάλαιο για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό. Στις εκλογές του 2019, η εικόνα του να στέκεται δίπλα στον Τραμπ κυριάρχησε στην προεκλογική του εκστρατεία, ενισχύοντας το αφήγημα ότι μόνο εκείνος μπορούσε να διασφαλίσει την αμερικανική στήριξη.

Η σημερινή εικόνα όμως απέχει αισθητά από εκείνη την περίοδο. Η προκαταρκτική συμφωνία που προωθούν ΗΠΑ και Ιράν προβλέπει κατάπαυση των εχθροπραξιών και ένα παράθυρο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ενώ εκτός συζητήσεων φαίνεται να μένουν, τουλάχιστον προς το παρόν, το βαλλιστικό πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και η υποστήριξη προς περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις.

Ακριβώς αυτά τα ζητήματα αποτελούν βασικές προτεραιότητες για το Ισραήλ. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ουάσινγκτον δείχνει πλέον να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην αποκατάσταση της σταθερότητας στην περιοχή, στην επαναλειτουργία των ενεργειακών διαδρομών και ειδικά στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, παρά στην πλήρη αποδόμηση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν.

Σύμφωνα με τον πρώην πρεσβευτή των ΗΠΑ στο Ισραήλ και αναλυτή του Atlantic Council, Νταν Σαπίρο, το χάσμα ανάμεσα στις προτεραιότητες των δύο συμμάχων έχει πλέον διευρυνθεί σημαντικά. Ο Τραμπ αναζητεί μια διπλωματική έξοδο από τη σύγκρουση, ενώ ο Νετανιάχου εξακολουθεί να θεωρεί ότι η στρατιωτική πίεση μπορεί να αποδυναμώσει περαιτέρω το ιρανικό καθεστώς και τις περιφερειακές του δομές επιρροής.

Οι εντάσεις πίσω από τις κλειστές πόρτες

Η διάσταση αυτή έχει ήδη εκδηλωθεί σε μια σειρά από καβγάδες μεταξύ των δύο ηγετών. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, ο Τραμπ έχει εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο, οι οποίες απειλούσαν να εκτροχιάσουν τις επαφές με την Τεχεράνη.

Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της έντασης, φέρεται να ζήτησε προσωπικά από τον Νετανιάχου να μην προχωρήσει σε πλήγματα στη Βηρυτό την ώρα που βρισκόταν σε εξέλιξη η διπλωματική προσπάθεια.

Ο Τραμπ, μαθαίνοντας τις δηλώσεις του Νετανιάχου, τον αποκάλεσε αχάριστο, ενώ σε ανάρτησή του μόλις έμαθε για τα χτυπήματα στον Λίβανο, δεν έκρυψε τον εκνευρισμό του.

«Γιατί έπρεπε να κάνει μια γαμ@@@@η επίθεση στη Βηρυτό; Ημασταν μία ώρα πριν τη συμφωνία» είπε.

Το πολιτικό κόστος για Νετανιάχου

Ισραηλινές πηγές παραδέχονται ότι το Τελ Αβίβ αιφνιδιάστηκε από την ταχύτητα με την οποία προχώρησαν οι αμερικανοϊρανικές επαφές και διαπίστωσε ότι είχε περιορισμένη δυνατότητα επιρροής στις διαπραγματεύσεις.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για τον Νετανιάχου που θέλει να διεκδικήσει νέα θητεία.  Δημοσκοπήσεις στο Ισραήλ δείχνουν ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στη δέσμευση του Τραμπ για την ασφάλεια της χώρας έχει μειωθεί αισθητά τους τελευταίους μήνες, γεγονός που αποδυναμώνει ένα από τα βασικά πολιτικά επιχειρήματα του Νετανιάχου, ενώ και ο ίδιος έχει βρεθεί πλέον ανοιχτά στο στόχαστρο πολιτικών αντιπάλων, αλλά και της ακροδεξιάς πτέρυγας της κυβέρνησής του.

Πολιτικοί αναλυτές στο Ισραήλ εκτιμούν ότι η διαπραγμάτευση με το Ιράν αντί της συνέχισης της πίεσης προς την Τεχεράνη ενδέχεται να πλήξει το αφήγημα της προνομιακής σχέσης που ο Νετανιάχου προβάλλει εδώ και χρόνια.

Παρά τις διαφωνίες, καμία πλευρά δεν δείχνει διατεθειμένη να οδηγήσει τη σχέση σε ανοιχτή ρήξη και περιορίζεται -δημόσια τουλάχιστον- σε απλή διαφωνία προσέγγισης για την κατάσταση στο Ιράν.

Το Ισραήλ μάλιστα, επιδεικτικά είπε πως δεν τους απασχολεί η συμφωνία και αν κρίνουν πως πρέπει να συνεχίσουν τις επιχειρήσεις στον Λίβανο θα το κάνουν, κάτι που θα επηρεάσει δραματικά τις σχέσεις τους με τις ΗΠΑ, αλλά και την ίδια την συμφωνία. .

Η επόμενη περίοδος των διαπραγματεύσεων μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο τεστ το μέλλον των σχέσεων Τραμπ – Νετανιάχου. Αυτό στο οποίο ελπίζει ο ισραηλινός, είναι να μην καταλήξουν οι δύο πλευρές σε οριστική συμφωνία τις επόμενες 60 ημέρες και αναμένεται να κάνει ότι περνάει από το χέρι του, για να μποϊκοτάρει κάτι τέτοιο.

Διαβάστε επίσης

Μέση Ανατολή – BBC: Μεγάλοι χαμένοι Τραμπ και Νετανιάχου από τη συμφωνία με το Ιράν

Axios: «Εμφύλιος» στον Λευκό Οίκο για τη συμφωνία με το Ιράν – Τα στρατόπεδα και η προειδοποίηση της CIA

UNICEF: Πάνω από ένα δισεκατομμύριο παιδιά στο έλεος της κλιματικής κρίσης – Οι πολλαπλοί κίνδυνοι και οι πιο ευάλωτες χώρες

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.